Văn hóa Việt Nam phong phú đa dạng: Bài đăng http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/AllPosts.aspx Liên kết nạp tin tự động RSS cho Bài đăng danh sách. Thu, 09 Apr 2026 08:42:35 GMT Windows SharePoint Services V3 RSS Generator 60 Văn hóa Việt Nam phong phú đa dạng: Bài đăng /baiviet2015/vanhoavnpp/_layouts/images/homepage.gif http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/AllPosts.aspx Áo dài - Trang phục tôn vinh vẻ đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=34 Nội dung:

Áo dài từ lâu đã là trang phục truyền thống và là nét văn hóa đặc trưng của dân tộc Việt Nam. Trải qua từng thời kì phát triển của lịch sử, áo dài luôn không ngừng biến đổi, ở mỗi thời kì đều có một nét đặc trưng riêng biệt nhưng vẫn đảm bảo tôn được vẻ đẹp dịu dàng truyền thống của người phụ nữ Việt. Phát triển qua rất nhiều năm tháng áo dài đã trở thành nét đặc trưng của ngành công nghiệp thời trang Việt Nam

Từ ngàn xưa, áo dài được xem là trang phục truyền thống của người Việt Nam, được đông đảo người Việt ở mọi lứa tuổi ưa chuộng và mặc không những đi học đi làm mà còn được mặc trong những sự kiện đặc biệt. Cũng giống như lịch sử phát triển của dân tộc Việt Nam, tà áo dài đã xuất hiện từ hàng ngàn năm trước và có sự thay đổi rất nhiều so với những ngày đầu tiên xuất hiện nhưng vẫn luôn giữ được nét văn hóa rất đẹp, rất Việt Nam.

Áo dài trước thời Nguyễn: Áo dài được cho là xuất hiện đầu tiên vào những năm 38-42 SCN. Trong giai đoạn này, áo dài thường được gắn liền với hình ảnh Hai Bà Trưng mặc ra chiến trường, đánh giặc Hán giành độc lập cho nước nhà.

Áo dài thời Nguyễn, gồm có áo dài tứ thân và áo dài ngũ thân:

Vào thời điểm vua Nguyễn Phúc Khoát đã lên ngôi và cai trị vùng đất phía Nam. Miền Bắc được cai quản bởi chúa Trịnh ở Hà Nội, người dân ở đây mặc áo giao lĩnh, trang phục mang nét tương đồng với người Hán. Có lẽ sự xuất hiện của áo dài bắt nguồn từ áo giao lãnh – là kiểu dáng sơ khai nhất của áo dài Việt Nam. Áo giao lãnh còn được gọi là áo đối lĩnh, được may rộng, xẻ hai bên hông, cổ tay rộng, thân dài chấm gót. Thân áo được may bằng 4 tấm vải kết hợp mặc cùng thắt lưng màu và váy đen. Đây là kiểu áo cổ chéo gần giống với áo tứ thân.

Nhằm phân biệt giữa Nam và Bắc, vua Nguyễn Phúc Khoát đã yêu cầu tất cả phụ tá của mình vận quần dài bên trong một chiếc áo lụa. Bộ váy này kết hợp giữa trang phục người Hán và Chămpa. Có thể đây là hình ảnh của bộ áo dài đầu tiên.

Đến thời vua Gia Long, chiếc áo dài ngũ thân dần xuất hiện dựa trên áo tứ thân. Thiết kế này bao gồm 2 tà ở sau, 2 tà ở trước và một tà váy ẩn dưới tà trước. Đây cũng là bộ váy đầu tiên có xẻ tà ở eo, một trong những điểm đặc biệt trong áo dài hiện đại. Không giống như những thiết kế sau này, áo ngũ thân ít ôm hơn và cũng ngắn hơn áo dài bây giờ. Loại áo này thường được may thêm một tà nhỏ để tượng trưng cho địa vị của người mặc trong xã hội. Giai cấp quan lại quý tộc thường mặc áo ngũ thân để phân biệt với các tầng lớp nhân dân lao động trong xã hội.

Áo dài truyền thống Việt Nam (từ 1970 đến nay): Qua các thời kỳ áo dài Việt Nam có sự biến đổi với nhiều kiểu dáng, chất liệu từ hiện đại đến phá cách (được biến chuyển thành áo cưới, áo cách tân…) Nhưng dù thế nào thì chiếc áo dài truyền thống của người phụ nữ Việt vẫn giữ được nét uyển chuyển, gợi cảm, kín đáo mà không trang phục nào mang lại được.

Nhân kỷ niệm 111 năm Ngày Quốc tế Phụ nữ (8/3/1910 - 8/3/2021), Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phát động “Tuần lễ Áo dài” 2021 trên toàn quốc. Theo đó, từ ngày 1-8/3/2021, các địa phương vận động cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, nữ công chức, viên chức, phụ nữ mọi lứa tuổi hưởng ứng mặc áo dài khi đến công sở, trường học, tham gia các sự kiện và hoạt động khác phù hợp với tình hình phòng, chống dịch Covid-19, nhằm lan tỏa vẻ đẹp áo dài và phụ nữ Việt Nam.

Hưởng ứng phát động phụ nữ cả nước mặc áo dài trong chuỗi hoạt động Áo dài - Di sản văn hóa Việt Nam do Trung ương Hội LHPN Việt Nam phát động, Hội LHPN tỉnh quy định 100% cán bộ Hội các cấp mặc áo dài truyền thống Việt Nam trong các ngày làm việc, học tập từ ngày 1 đến hết ngày 8-3. Đồng thời, thông qua trang fanpage Hội Liên hiệp phụ nữ Đồng Nai, Hội cũng tuyên truyền vận động hội viên phụ nữ và những cá nhân phụ nữ yêu thích áo dài truyền thống mặc áo dài truyền thống trong những ngày làm việc. Để lan tỏa vẻ đẹp áo dài, Hội LHPN tỉnh cũng đã tuyên truyền, vận động hội viên phụ nữ hưởng ứng Tuần lễ áo dài Việt Nam bằng cách chụp hình dưới dạng tập thể hoặc cá nhân mặc áo dài, đăng lên trang facebook cá nhân có gắn Hashtag: #TuanleaodaiVietNam, #PhuNuDongNai…  Các ảnh đẹp sau khi đăng tải trên Fanpage Hội LHPN tỉnh đã nhận được sự quan tâm, chia sẻ cũng như những bình luận tích cực của cộng đồng. Qua đó, giới thiệu và tôn vinh vẻ đẹp của phụ nữ Việt Nam, mà điểm nhấn là phụ nữ Đồng Nai, tạo hiệu ứng lan tỏa trong nhân dân.

Đối với phụ nữ Thư viện tỉnh Đồng Nai, áo dài là trang phục vừa toát lên vẻ đẹp nền nã dịu hiền vừa có nét hiện đại không kém phần trang trọng. Nó không chỉ thể hiện vẻ đẹp bên ngoài mà còn tô điểm nét đẹp tâm hồn của người phụ nữ. Đây cũng là nét đẹp văn hóa truyền thống đặc trưng của phụ nữ Việt Nam. Có một điều thú vị cho dù ở độ tuổi nào, vóc dáng nào, chiếc áo dài đều mang lại sự tự tin và niềm kiêu hãnh, nhất là trong các cuộc thi sắc đẹp trong nước và quốc tế. Sự phong phú về chất liệu cũng như sự tinh tế, sắc sảo của các họa tiết được thể hiện trên áo khiến người mặc có nhiều sự lựa chọn phù hợp cho riêng mình. Thật vui, thật may mắn là nghề nghiệp của chị em chúng tôi hiện nay nhiều lúc cũng gắn với trang phục áo dài, đó là vào các ngày lễ, ngày kỷ niệm trọng đại của quê hương, đất nước, ngày hội văn hóa đọc, liên hoan cán bộ thư viện tuyên truyền giới thiệu sách... Đặc biệt trong ngày Quốc tế phụ nữ 8/3 và ngày thành lập Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam 20/10 thì áo dài luôn là trang phục đầu tiên mà quý chị em phụ nữ chúng tôi lựa chọn. Với những vẻ đẹp tuyệt vời và chứa đựng nhiều giá trị văn hóa ấy, áo dài – đã được chọn là quốc phục của đất nước, dân tộc Việt Nam. Đây cũng là chủ đề đã mang lại nhiều cảm hứng cho các văn nghệ sĩ trong sáng tác văn học, nghệ thuật. Dù thời gian có đổi thay, nhiều loại hình trang phục ra đời, nhưng chắc chắn một điều rằng áo dài luôn là một trong những bộ sưu tập không thể thiếu của hầu hết chị em phụ nữ Việt Nam xưa và nay.

 

Tài liệu tham khảo:

1.      Lịch sử phát triển áo dài Việt Nam qua các thời kỳ. Nguồn http://hoilhpn.org.vn.

2.      Lịch sử áo dài Việt Nam. Nguồn https://toiyeu.com.vn/

 

Nguyễn Sen

 

 

 

 

Loại: Văn hóa
Đã phát hành: 09/03/2021 9:05 CH
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 26.050
]]> nnkduy Văn hóa Tue, 09 Mar 2021 14:13:18 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=34 Ý NGHĨA CÂY NÊU TRONG TÂM THỨC CỦA CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=30 Nội dung:

 

Từ lâu, cứ mỗi dịp Tết đến, người Việt Nam thường dựng cây nêu và coi đây là biểu tượng thiêng liêng, tránh những xui xẻo và mang lại may mắn cho năm mới.
Trong phong tục lâu đời của dân tộc Việt Nam, cây nêu còn mang triết lý âm dương, bao hàm sự thống nhất và tác động qua lại giữa âm và dương hay sự liên kết giữa động và tĩnh, được biết qua hai chữ Càn (Trời) và Khôn (Đất).
Do sắc thái văn hóa khác nhau, nên mỗi cây Nêu ngày Tết của mỗi dân tộc, nhất là đồng bào các dân tộc thiểu số có ý nghĩa tâm linh khác nhau.
Hình tượng cây nêu trong Lễ hội Sayangva (Lễ hội mừng lúa mới) của người Chơ Ro
Là lễ hội lớn nhất trong năm của người Chơro.
Theo cách nghĩ của người Chơro, cây nêu được xem là cây thông thiên để gửi “tin báo và thư mời” cho thần linh đến dự lễ hội. Dưới gốc cây nêu, cộng đồng người Chơro ca hát nhảy múa chia sẻ những niềm vui với nhau. Một trong những ý nghĩa biểu trưng nhất là cây nêu thể hiện hình bông lúa mẹ - bông lúa lớn tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở. Trước bàn thờ Yang, trước cây nêu, người Chơro khấn trình lòng thành của mình và cầu xin thần linh ban cho vụ mùa với những bông lúa nặng trĩu, chắc hạt. Đó cũng chính là ước vọng chung của cư dân làm nông nghiệp.
Cây nêu đánh dấu lãnh thổ của người Mạ
Đối với người Mạ, cây nêu là một trong những thành tố hết sức quan trọng. Trong lễ ăn trâu mừng một nghìn gùi lúa, người Mạ dựng những 3 cây nêu: 1 cây nêu uống rượu và 2 cây nêu ăn trâu.
Đều là vật dụng để cúng thần linh, nhưng khi nghi lễ kết thúc, mỗi cây nêu lại có số phận khác nhau.
Trong quan niệm của người Mạ, cây nêu là nơi để thần linh trú ngụ và hưởng vật hiến tế. Còn cây nêu, tức là thần còn ở, còn phải có rượu, có thịt dâng thần. Sau khi nghi lễ kết thúc, cây nêu uống rượu vẫn được người Mạ giữ lại, bởi đó là cây để thần uống rượu cần trong nhà có thể giữ đến khi nào hỏng thì thôi, vì trong một năm, người Mạ tổ chức rất nhiều hoạt động nghi lễ khác và không phải mất công làm lại. Cứ có nghi lễ gì, đặt cái ché là gọi thần được rồi. Thì cây đó có thể tồn tại trong thời gian dài hơn cây khác.
 Đối với cây nêu buộc trâu, sau lễ, người ta không chặt bỏ cây này mà chỉ tháo đi vật trang trí. Nếu nó đâm rễ, mọc lên, người ta cho đấy là may mắn. Còn nếu nó chết đi thì dân làng để tự mục. Khi làm lễ ăn trâu mới, người Mạ phải làm cây nêu buộc trâu mới. Vào các làng người Mạ, thấy trong sân có bao nhiêu cây gòn nghĩa là làng đó đã tổ chức bấy nhiêu lễ ăn trâu mừng một nghìn gùi lúa.
 Việc giữ lại cây nêu cột trâu, ngoài ý nghĩa tâm linh, còn là hành động nhằm đánh dấu lãnh thổ cư trú khá khôn ngoan của người Mạ. Theo phong tục về văn hóa Mạ thì đây là một cách đánh dấu buôn cũ. Người Mạ ăn rừng xong thì bỏ hoang 1 thời gian, tìm đất khác. Đây là hình thức đánh dấu chỗ mình từng cư ngụ để con cháu sau này biết đường mà về. Khi mình bỏ làng đi rồi, có một ông nào đó đến đất mình làm rẫy thì sao? Mình phải nói: cái cây ngày xưa trâu tôi ăn vẫn còn gốc ở đây này. Đất này là đất của tôi đã phụng sự thần linh thì có cơ sở nào mà ông đến giành. Cây nghi lễ đó khi lên rồi, đâm hoa kết quả rồi nghĩa là thần linh đã xác nhận sở hữu này rồi. Anh không thể nói dối được, nói dối thì sợ bị trừng phạt. 
 Cây nêu trong tâm thức người K’Ho
Trong các lễ hội phổ biến của người K’Ho thường là lễ gieo sạ lúa, cúng dưỡng lúa và mừng lúa mới, họ còn tổ chức các nghi lễ, như cầu mưa, cúng bến nước… vào những lễ hội trên, họ đều dựng cây nêu. Tuy nhiên, tùy theo từng lễ hội mà bà con làm cây nêu lớn hay nhỏ, đơn giản hay công phu. Hay nói cách khác, tùy theo mức độ quan trọng và con vật hiến tế của lễ hội mà người K’Ho dựng cây nêu lớn nhỏ khác nhau và được chia làm 3 tầng: Tầng dưới cùng (phần tiếp đất) là nơi cúng tế thần linh, nên tầng này được làm khá chắc chắn. Tầng ở giữa là nơi trú ngụ của thần linh, đặc biệt là thần lúa, nên tầng này được trang trí rất đẹp và được làm 4 cánh cong vút, tỏa ra 4 hướng được gắn nhiều tua màu trắng tượng trưng cho hình cây lúa, bông và hạt lúa. Phần ngọn gần tiếp đất có gắn “pet lel” không chỉ để làm cho các cánh của cây nêu cong đẹp mà còn là nơi tạo, phát ra những âm thanh du dương mỗi khi có làn gió thổi vào nhằm ru các vị thần cũng như khách khứa dự hội ăn uống say sưa và vui vẻ. Còn ở tầng trên cùng được đan một tổ chim tượng trưng cho cộng đồng đoàn kết, thống nhất. Ở trên đó, có con chim bồ câu ngự trị thể hiện quyền uy, che chở và bảo vệ cộng đồng, là vị thần “hòa bình” nhằm mang đến niềm vui, no ấm và sự bình yên cho buôn làng. Trên chim bồ câu còn được cắm lá cờ đỏ giúp cho các thần linh dễ nhận biết là buôn làng đang tổ chức lễ hội mà đến dự.
Về mặt tâm linh, cây nêu là nơi người K’Ho cúng Yàng. Nhìn về mặt tổng thể, thì đây là một tác phẩm nghệ thuật độc đáo và sinh động được thể hiện từ cách sắp xếp, bố trí cho đến việc trang trí các hoa văn, họa tiết một cách hài hòa.
Nét đẹp văn hóa cây nêu của người Ba Na
Cây nêu có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống tâm linh của người Ba Na.Ngày trước, cây nêu chỉ được dựng trong Lễ đâm trâu - Lễ cúng Giàng trọng đại của người Ba Na, để cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cầu cho mọi người khỏe mạnh, bình an, no ấm. Theo thời gian, cây nêu được dùng ở nhiều sự kiện khác trong đời sống cộng đồng, trở nên gần gũi hơn với sinh hoạt của bà con.
 Có điều đặc biệt, là cây nêu chỉ do nam giới đảm nhận. Nữ giới tuyệt đối không tham gia vào bất cứ công đoạn nào để làm cây nêu. Ngoài thân cây tre (le, nứa )thẳng đứng, tất cả các hoa văn, vật phẩm trang trí trên cây nêu đều được làm một cách khéo léo, tỷ mỉ bằng tay, từ các bậc cao niên, có kinh nghiệm đến đám trai trẻ.
Cây nêu, cột lễ của người Cơ Tu
Đối với người Cơ Tu, cây nêu cột lễ ngoài ý nghĩa về mặt tâm linh, cây nêu, cột lễ còn có tác dụng như một điểm đánh dấu vị trí trọng tâm cho những người tham gia lễ hội.
Cây nêu là một thành tố có quan hệ mật thiết với cây cột lễ nhưng lại hoàn toàn tách rời với cây cột lễ. Trong khi cây cột lễ được chôn chính giữa sân nhà gươl thì cây nêu (thường là 2 cây tre) được chôn ở vòng ngoài, câu ngọn vào phía trong tạo thành hình cung gãy ngay trên đỉnh của cột lễ. Trên ngọn cây này thường được trang trí hình chim - đại diện cho linh vật tầng trên. Cột lễ là cột “thiêng” vì đây là nơi thần linh hội tụ về dự lễ; bàn thờ cúng dâng lễ vật hiến sinh cho thần linh; nơi trình diễn điệu múa “Tân tung dá dá”; không gian thiêng kết nối, thông quan giữa thần linh với con người.
Cây nêu, cột lễ là một biểu tượng trung tâm của các hoạt động văn hóa cộng đồng của người Cơ Tu. Xét về phương diện tinh thần, đây là chiếc cầu nối giữa thế giới con người và thế giới thần linh thông qua các nghi lễ cầu cúng-hiến tế. Xét về phương diện nghệ thuật, đây là một sản phẩm điêu khắc dân gian đã đạt đến đỉnh cao cả về nội dung cũng như hình thức.
Dựng cây Nêu - Phong tục ngày tết giàu ý nghĩa của người Mường
Về nguồn gốc của tục dựng cây nêu trong ngày tết, truyện cổ của dân tộc Mường kể lại rằng: Thưở xưa, khi đất trời hỗn mang, lũ ma quỷ hoành hành gây nên bao tai ương trên đất mường. Theo lệnh của Mệ Vua Woàng Bà hay còn được gọi là Phật Bà (Phật của người Mường), con dân đất mường khắp nơi gia nhập các đội quân đánh quỷ do Mệ Vua thành lập. Đội quân đội nào cũng có cồng chiêng, có lệnh, vừa đánh quỷ vừa tấu chiêng dậy đất. Lũ quỷ thua trận bỏ chạy đến đâu, theo phép Mệ Vua dân mường cho cắm cây Nêu nhận và giữ đất đất đến đó. Trên cây Nêu có treo chiếc áo của Phật sử dụng phép biến hóa, hễ bóng của chiếc áo tỏa ra đến đâu lũ quỷ bỏ chạy khỏi đó và đấy cũng là đất của Phật cho con người sinh sống. Sau đó, vào dịp tết cổ truyền, người Mường đều dựng cây nêu để tỏ lòng tưởng nhớ công ơn của Mệ Vua và đuổi trừ ma quỷ.
Theo đó, ngày 28 tháng Chạp, cùng với việc chuẩn bị các loại rượu, thịt, bánh và mâm cơm để cúng gia tiên, các gia đình người Mường đều dựng một cây nêu ở vị trí trang trọng phía trước sân nhà.
Dù tên gọi có thể khác nhau nhưng nhìn vào hình thể và cấu trúc, cây nêu của các dân tộc song tựu chung mang ý nghĩa nhân sinh cao đẹp, vừa là hình tượng nghệ thuật kiến trúc, vừa là biểu tượng tâm linh trong các nghi lễ truyền thống, thể hiện khát vọng nông nghiệp, ước vọng về một cuộc sống no đủ.
Tháng 6/2017 Bộ VHTTDL phối hợp với các Ban, Bộ, Ngành Trung ương, tỉnh Quảng Nam và đại diện 14 tỉnh, thành tổ chức Ngày hội trình diễn cây nêu và giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc Việt Nam năm 2017 tại huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. Ngày hội được tổ chức với sự tham gia của hơn 600 nghệ nhân, diễn viên thuộc 15 dân tộc: Cơ tu, Cor, Giẻ Triêng, Xơ Đăng (Quảng Nam); Ba Na (Kon Tum); Ê Đê (Đắk Lắk), M’nông (Đắk Nông); Gia Rai (Gia Lai); X’tiêng (Bình Phước); Raglai (Ninh Thuận); Tà Ôi (Thừa Thiên Huế); Sán Dìu (Tuyên Quang); Tày (Thái Nguyên); Nùng (Lạng Sơn); Mường (Thanh Hoá). Với 17 cây nêu cao vút, vươn lên trời xanh và 17 trích đoạn nghi thức sinh hoạt văn hoá gắn với cây nêu có ý nghĩa phản ánh tín ngưỡng tâm linh tạ ơn trời đất, tạ ơn tổ tiên, tạ ơn thần lúa của cư dân nông nghiệp được hun đúc theo chiều dài lịch sử của cộng đồng các tộc người sinh sống trên dải đất Việt Nam. Đây là hoạt động văn hóa có ý nghĩa nhằm tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam và cũng là dịp giới thiệu, tôn vinh và quảng bá những giá trị di sản văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc đến bạn bè trong nước và quốc tế, nhằm thúc đẩy việc giao lưu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội tạo động lực trong việc chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân. Đồng thời, giúp làm cầu nối giao lưu, gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm của các nghệ nhân, diễn viên – là chủ thể văn hóa trong việc giữ gìn và phát huy các nghi lễ, tín ngưỡng, các loại hình nghệ thuật truyền thống, dân ca, dân vũ các dân tộc, khơi dậy ý thức trách nhiệm trong việc giữ gìn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc.
Nguyễn Sen

Đã phát hành: 30/03/2018 2:25 CH
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 2.078
]]> ntsen Fri, 30 Mar 2018 07:28:59 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=30 Múa Bóng rỗi - Nét đẹp văn hóa phương Nam http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=38 Nội dung:

Múa Bóng rỗi còn được gọi là múa Bóng hoặc Bóng rỗi, là một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo của người Nam bộ. Loại hình nghệ thuật này hình thành từ thời khẩn hoang, lập ấp, theo dấu chân của các tiền nhân trong công cuộc Nam tiến cách đây hơn 300 năm.

Theo các tài liệu ghi chép lại, Múa Bóng rỗi được hình thành sau thế kỷ XVII và gắn liền với tục thờ các nữ thần ở Nam bộ. Sách Đại Nam nhất thống chí của Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn từ năm 1865 đến năm 1882, phần về phong tục tỉnh Định Tường có ghi chép:"...Hay tụng kinh lễ Phật, chuộng ma quỷ, tin đồng bóng, cúng lễ hay dùng cô đồng múa hát lấy làm vui thú..", điều đó cho thấy Bóng rỗi đã có mặt rất sớm ở Nam bộ.

Nếu như miền Bắc có tín ngưỡng thờ Mẫu và thể hiện bằng hình thức lên đồng, thì ở Nam bộ có tín ngưỡng cúng Bà với hình thức múa Bóng rỗi. Những nữ thần được thờ cúng trong các đền miếu ở Nam bộ là những người có công với dân với nước, hình tượng của các bà được thờ trong các đền miếu còn khẳng định được sự vươn lên và khát vọng được giải phóng của người phụ nữ trong xã hội phong kiến, việc thờ cúng các nữ thần còn mang ý nghĩa nhân sinh, với mong muốn cầu cho mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm êm, no đủ.

Bóng rỗi gồm hai phần: múa bóng và hát rỗi. Múa là động tác dâng lễ vật lên thần linh, chẳng hạn như múa dâng bông, dâng mâm (mâm vàng), dâng lộc (mâm trầu cau)... Các động tác múa phần lớn chỉ sử dụng đầu, cổ và trán như đội mâm, đội bông nhằm thể hiện sự tôn kính ơn trên.

Nội dung bài hát rỗi, là những bài tả cảnh nói về những sự vật hiện tượng, trong cuộc sống đời thường thể hiện ước mơ về một cuộc yên bình, hạnh phúc, thông thường cuối các bài rỗi các bà bóng chuyển sang hát các điệu lý với các đề tài miêu tả các sự vật hiện tượng phản ánh phong tục lễ nghi, hay những bài lý mang tên gọi đặc trưng của Bóng rỗi để tạo không khí nhẹ nhàng vui tươi, như các điệu lý trèo đèo, lý trống cơm, lý bản đờn, lý vọng phu...

" Nhang đốt thấu lên i ư à ư ư ....

Để giờ này ba cây nhang đồng đốt a ....mà thấu lên a ...

Mà thấu lên ông Ngọc Hoàng a i a......

....Mới giáng về con nguyện cầu Bà Chúa xứ

Mới chứng dùm, Bà độ cho mà nam nữ

được chữ mà bình an, tai toàn qua mà nạn khỏi..."

Trong hát Bóng rỗi một phần quan trọng không thể thiếu đó chính là âm nhạc, âm nhạc trong nghi thức diễn xướng Bóng Rỗi mang đậm nét đặc trưng của nhạc lễ cổ truyền Nam bộ, tiết tấu của nhịp trống không phức tạp, theo quy định tiết tấu một bài hát Rỗi, lúc nào cũng thay đổi từ chậm đến nhanh rồi chậm lại, đó cũng là một phương thức thể hiện quy luật âm dương ngũ hành, quy luật trong cuộc sống. Những hơi nhạc sử dụng trong hát Bóng Rỗi là hơi xuân, hơi ai, hơi đảo, đây là những hơi nhạc nằm trong hệ thống chính của bài bản nhạc lễ Nam bộ và được sử dụng trong các nghi lễ chính của người Việt ở phương Nam, như trong các lễ cúng, ma chay, tang lễ.

Múa Bóng là những động tác tạo hình tương ứng với âm nhạc nhằm biểu đạt ý nghĩa đối với các đấng thần linh, múa thông qua những động tác tạo hình biểu hiện sự kính dâng lễ vật lên thần linh và khá điêu luyện, khéo léo như làm xiếc. Do vậy những điệu múa Bóng rỗi phải có tính chuyên môn cao và phải có một quá trình tập luyện mới thực hiện được những điệu múa dâng bông, múa dâng mâm vàng, mâm bạc, múa các loại trò chơi tạp kỹ như: dao phay, bàn ghế, múa lu...

Nghệ thuật dân gian bóng rỗi còn thể hiện sự đa dạng, giao thoa văn hóa giữa người Việt với người Hoa, Chăm, Khmer trong quá trình cộng cư lâu dài. Vì là nghi lễ gắn liến với tục thờ Mẫu nên đã thỏa mãn được nhu cầu tâm linh của cộng đồng, không những thế còn thể hiện được mơ ước của người dân về một cuộc sống an bình, khỏe mạnh sung túc, đó là mong ước hết sức chính đáng và là khát vọng chân chính của con người. Múa Bóng rỗi còn là một hoạt động mang giá trị nhân văn sâu sắc và là một hoạt động văn hóa cộng đồng không thể thiếu trong đời sống văn hóa tâm linh góp phần thể hiện nét văn hóa đặc trưng của vùng đất Nam bộ xưa và nay.

 

Lê Thị Mai Hoa

(Tham khảo sách Tục thờ Bà chúa xứ - Ngũ hành và nghi lễ bóng rỗi Nam bộ)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Loại: 2023
Đã phát hành: 09/03/2023 12:40 CH
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 16.376
]]> ltmhoa 2023 Thu, 09 Mar 2023 05:41:13 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=38 Hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 21/4 http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=39 Nội dung:

Tìm hiểu ý nghĩa ra đời và tên gọi chủ đề, thông điệp của Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam qua các năm Hội sách

 

Trong dòng chảy của lịch sử văn minh nhân loại, từ bao thế kỷ nay ở nhiều nước đã xuất hiện thư viện và việc tổ chức đọc sách, báo cho các tầng lớp nhân dân, “Ngày Hội đọc sách” được hình thành từ hoạt động đó. Lịch sử của Ngày hội đọc sách được ra đời ở Tây Ban Nha vào ngày 23/4 hằng năm trên các đường phố. Sau đó hoạt động văn hóa có ý nghĩa này lan rộng ra nhiều nước ở Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Á, Châu Phi dưới nhiều hình thức như: Tuần lễ đọc sách, Ngày Sách, Tuần lễ thư viện,... Đánh giá cao tầm quan trọng của sách và việc đọc sách, trong kỳ họp lần thứ 28 của Đại hội đồng Liên hợp quốc tại Paris năm 1995, UNESCO đã quyết định chọn ngày 23/4 hàng năm làm “Ngày Sách và Bản quyền thế giới”.

Tại Việt Nam, từ xa xưa Cha ông ta đã coi Sách như kho báu tri thức vô giá và việc Đọc sách là một hành vi văn hóa cao đẹp. Đã từ lâu, sách đi vào cuộc sống của mỗi con người, sách là nơi ghi lại, lưu trữ những hiểu biết của con người và ở đó cũng chính là nơi chia sẻ thông tin, những suy nghĩ giữa con người với con người. Sách hay sẽ giúp ta mở mang kiến thức, nuôi dưỡng tâm hồn, là cách để nối liền quá khứ - hiện tại và mở ra tương lai. Đọc sách, lưu giữ sách, hình thành các tủ sách, thư viện là con đường để xây dựng và phát triển văn hóa đọc. Để phát huy truyền thống yêu sách và ham đọc sách của dân tộc ta, ngày 24/2/2014, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định lấy ngày 21 tháng 4 hằng năm là “Ngày sách Việt Nam” (Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam). Việc Việt Nam lấy ngày 21/4 là ngày Sách Việt Nam có ý nghĩa rất quan trọng, đây là thời điểm ra mắt cuốn sách “Đường Kách mệnh” của Chủ tịch Hồ Chí Minh – Tác phẩm đầu tiên bằng tiếng Việt được in bởi những người thợ in Việt Nam. Việc chọn ngày Sách Việt Nam gắn với một tác phẩm nổi tiếng của Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ có ý nghĩa văn hóa sâu sắc không chỉ đối với nhân dân Việt Nam mà còn đối với cả bạn bè quốc tế - bởi Người là một tác giả lớn, một Danh nhân văn hóa thế giới. Bên cạnh đó, tháng 4 còn là thời điểm diễn ra Ngày sách và Bản quyền Thế giới (23/4). Việc tổ chức ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam vào dịp này thể hiện sự hội nhập của văn hóa đọc Việt Nam với văn hóa nhân loại. Sự kiện Ngày 21/4 Việt Nam được tổ chức hàng năm trên phạm vi cả nước, đã trở thành dấu mốc quan trọng, khuyến khích, phát triển và phát động phong trào đọc sách trong cộng đồng.

 

 

Trải qua gần 10 năm Hội sách (2015 - 2023), cùng với sự phát triển, đổi mới và hội nhập của  đất nước, mỗi năm Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam ngày càng mở rộng thêm, mang hương sắc mới, tổ chức nhiều hoạt động với các chủ đề và thông điệp khác nhau, có ý nghĩa xã hội và giáo dục cao, trở thành Ngày Hội Văn hóa đặc biệt, một hoạt động kiểu mẫu đã thu hút sự chú ý, quan tâm, và nhân rộng ở khắp mọi ngành, mọi lĩnh vực trên cả nước và cộng đồng. Tại Hội sách, mọi người cùng nhau không chỉ đề cao giá trị của sách, mà còn là để tất cả tôn vinh những người tạo ra tri thức cho nhân loại; khuyến khích và phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng, góp phần nâng cao dân trí, xây dựng một xã hội học tập, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và hội nhập quốc tế. Hưởng ứng  Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 21/4 năm 2023, Thư viện Đồng Nai gửi tới bạn đọc tìm hiểu về ý nghĩa ra đời và tên gọi chủ đề, thông điệp của Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam qua các năm Hội sách:

* Ngày Hội Sách năm 2015 với chủ đề “Sách - Sự giao thoa văn hóa” 

Là quốc gia thành viên từ năm 1995, Cộng đồng ASEAN 2015 hình thành không chỉ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với khu vực nói chung mà riêng với Việt Nam, ý nghĩa này còn được nhân lên bởi sự trùng hợp với dấu mốc tròn 20 năm Việt Nam gắn bó với Hiệp hội (1995-2015). Sự gắn kết giữa ASEAN và Việt Nam là một quá trình tương hỗ, mang lại lợi ích cho nhau. Việt Nam đã có những đóng góp đáng kể vào sự lớn mạnh và thành công chung của ASEAN được các nước ghi nhận. Hưởng ứng Ngày Sách Việt Nam 21/4; Ngày Sách và Bản quyền Thế giới 23/4, vì một cộng đồng ASEAN - 2015 và Kỷ niệm 40 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (1975-2015). Ngày Hội Sách năm 2015 diễn ra một chuỗi các hoạt động, trong đó có hoạt động triển lãm tư liệu “Sách - Sự giao thao văn hóa”, giới thiệu tới bạn đọc về sự giao thoa văn hóa trong nhiều lĩnh vực giữa các nước của cộng đồng ASEAN và một số dân tộc khác trên thế giới.

* Ngày Hội Sách năm 2016 với chủ đề “Sách – Hội nhập, đổi mới, phát triển”.

Ba mươi năm đổi mới là một giai đoạn lịch sử quan trọng trong sự nghiệp phát triển của cách mạng Việt Nam (1986-2016), đất nước đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Những thành tựu đó tạo tiền đề quan trọng để Việt Nam tiếp tục đổi mới và phát triển mạnh mẽ trong những năm tới; khẳng định đường lối đổi mới của Đảng là đúng đắn, sáng tạo; con đường đi lên chủ nghĩa xã hội là phù hợp với thực tiễn của Việt Nam và xu thế phát triển của lịch sử. Ngày Hội sách năm 2016 được tổ chức với nhiều hoạt động phong phú và đa dạng, mang ý nghĩa thiết thực trước bối cảnh Việt Nam đạt những tựu trong công cuộc đổi mới đất nước. Triển lãm sách và giới thiệu các tư liệu được xuất bản từ sau năm 1986 (30 năm Việt Nam đổi mới) về quá trình đổi mới, phát triển và hội nhập của Việt Nam trên các lĩnh vực văn hóa, xã hội, kinh tế, khoa học, kỹ thuật, y tế, giáo dục,… Sự thành công đổi mới, hội nhập của Việt Nam là cơ sở niềm tin để khơi dậy khát vọng của nhân dân về một xã hội xã hội chủ nghĩa phồn vinh, hạnh phúc, vì hạnh phúc của nhân dân.

* Ngày Hội Sách năm 2017, với chủ đề "Sách - Tri thức và phát triển xã hội"

Một cột mốc quan trọng đó là, Ngày 15/3/2017, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 329/QĐ-TTg “Phê duyệt Đề án phát triển Văn hóa đọc trong cộng đồng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030”, vì vậy không phải ngẫu nhiên chủ đề "Sách - Tri thức và phát triển xã hội" được lựa chọn cho Ngày Hội sách năm 2017. Thông qua chủ đề này muốn khẳng định vai trò quan trọng của sách trong đời sống xã hội, nâng cao nhận thức của nhân dân về ý nghĩa to lớn của đọc sách, tiếp nối truyền thống hiếu học, trọng tri thức của dân tộc Việt Nam được kết tinh qua nhiều thế hệ. Trong đó, giới thiệu các tư liệu viết về tinh hoa tri thức nhân loại; những nền văn hoá, văn minh thế giới được hình thành trên sự phát triển của tri thức. Ngày Hội Sách đã trở thành một hoạt động xã hội mang biểu trưng văn hoá Việt Nam, ngày càng thu hút có sức lan toả rộng rãi; góp phần nuôi dưỡng, duy trì, phát triển các hoạt động văn hóa đọc trong cộng đồng.

* Ngày Hội Sách năm 2018 với chủ đề “Sách - Tri thức kiến tạo tương lai”.

Chủ đề Hội sách năm 2018 cũng chính là sự tiếp nối mạch xuyên suốt cho chủ đề chung “Sách và sự phát triển tri thức cộng đồng” mà Bộ Thông tin - Truyền thông đề ra trong Ngày Sách Việt Nam 21/4 năm 2017 trên toàn quốc. Điểm nhấn của Ngày hội sách năm 2018 là lễ trao Giải thưởng Sách quốc gia nhằm mục đích hướng tới đông đảo công chúng và bạn đọc, nhìn nhận sâu hơn về tầm quan trọng của sách, tri thức trong đời sống xã hội, đồng thời khẳng định tri thức là nền tảng của phát triển và sách chính là con đường nhanh nhất, mạnh nhất để tiếp cận tri thức -  nền móng vững chắc xây dựng một tương lai tươi sáng. Đúng như tên gọi của nó: “Sách - Tri thức kiến tạo tương lai”, Ngày Hội sách còn có sự xuất hiện các bạn đọc nhí, ở độ tuổi từ 3 đến 5 tuổi – Những chủ nhân tương lai của đất nước. Đây là các cháu chưa biết đọc và viết nhưng Hội sách cũng giành cho các cháu “sân chơi” để cho các cháu tiếp cận với sách sớm hơn, hình thành thói quen đọc sách từ nhỏ.

* Năm 2019, Ngày Hội sách với chủ đề “Sách - Kết nối tri thức & phát triển”

Với mong muốn kế thừa và thúc đẩy những thành công, kết quả tốt đẹp đã đạt được từ ngày hội sách của các năm, Ngày Hội Sách năm 2019 tiếp tục tổ chức các chuỗi hoạt động về sách, các tư liệu với nội dung giới thiệu về quá trình hình thành và phát triển tri thức thông qua các học thuyết, các phát minh, sáng chế vĩ đại; các nền văn hóa, văn minh của thế giới; về sự kết nối của tri thức từ quá khứ - hiện tại với tương lai, tạo tiền đề cho phát triển. Chủ đề gắn kết giữa Sách - Tri thức với sự phát triển cộng đồng nhằm tạo sự hưởng ứng một cách sâu rộng và hiệu quả, huy động sự tham gia của cộng đồng, mọi nguồn lực xã hội, tạo cầu nối giữa người dân với giá trị của từng cuốn sách, giữa nhu cầu sử dụng với mục tiêu phát triển của xã hội. Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XIV đã thông qua Luật Thư viện số 46/2019/QH14, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2020. Luật thư viện ra đời, một lần nữa khẳng định sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với sự nghiệp phát triển văn hóa, đặc biệt là văn hóa đọc ở Việt Nam. Đây cũng có thể nói là một dấu mốc đặc biệt quan trọng của những người yêu sách nói chung và của những người làm công tác thư viện, phát triển văn hóa đọc nói riêng.

* “Đọc sách, nâng cao trí tuệ, vượt qua nỗi lo dịch bệnh” là chủ đề của Hội sách năm 2020

Khi đại dịch covid-19 tràn vào Việt Nam, thực hiện Chỉ thị 16/TTg của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện các biện pháp cấp bách phòng chống dịch bệnh. Không thể dừng lại! Ngày Hội sách năm 2020 đã thay đổi hình thức tổ chức và ứng dụng những công nghệ 4.0 để hoạt động. Trưng bày, giới thiệu sách điện tử với chủ đề “Đọc sách, nâng cao trí tuệ, vượt qua nỗi lo dịch bệnh”. Đây là Hội sách trực tuyến quốc gia đầu tiên, nhằm phát triển văn hóa đọc trong thời đại công nghệ thông tin, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho người dân trong mùa dịch COVID-19. Nét mới của Ngày hội sách đó là thói quen đọc sách có sự thay đổi từ sách in sang sử dụng các tài liệu điện tử. Đây là Ngày Hội  sách đặc biệt, vừa chống dịch bệnh nhưng mọi người vẫn có thể tìm đọc và chiêm nghiệm những cuốn sách mà trước đây mình không có thời gian đọc, cùng nhau nhìn lại văn hóa đọc để ấp ủ cho những dự định mới và gửi đi một thông điệp rằng: Dù trong bất kỳ hoàn cảnh khó khăn nào, Sách và Văn hóa đọc luôn ở bên cạnh, đồng hành cùng ta, trang bị kiến thức cho mọi người tự bảo vệ mình trước dịch bệnh; là liều thuốc tinh thần, giúp mọi người cảm thấy bình thản, vững tâm hơn để chiến thắng đại dịch.

* Ngày Hội Sách năm 2021 với chủ đề: “Sách - Sứ mệnh phát triển Văn hóa đọc”.

Trong thời đại kỷ nguyên số, sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ, bùng nổ thông tin, cùng với sự xuất hiện của các phương tiện truyền thông và nghe nhìn khác, đã khiến mọi người lo cho số phận của Sách. Vậy, liệu có phải Sách và Văn hóa đọc đang mất dần vị trí độc tôn của nó trong nền văn hoá hay không? Chủ đề Ngày Hội sách năm 2021 sẽ trả lời cho câu hỏi trên.

Để khẳng định sứ mệnh của Sách và Văn hóa đọc đối với sự phát triển của đời sống xã hội, Năm nay, Ngày hội sách có nhiều hoạt động bổ ích, các chương trình khuyến đọc và phát triển văn hóa đọc, mà điểm nhấn là hoạt động triển lãm với bốn nội dung: Sách - Con đường tiếp cận tri thức; Sách - Quà tặng nuôi dưỡng tâm hồn; Kỹ năng và phương pháp đọc sách; Khơi niềm đam mê đọc sách. Mong muốn của Ngày hội Sách năm 2021 gửi tới mọi người, đặc biệt là các bạn trẻ một thông điệp: Trong tiến trình văn minh của nhân loại, sách luôn luôn đóng vai trò là nguồn kiến thức, là phương tiện và là một công cụ để sáng tạo và nhận thức thế giới. Mỗi cuốn sách là một bức tranh kì diệu về cuộc sống. Sách không đơn thuần chỉ là những trang giấy mà trong đó còn chứa đựng một thế giới mà con người luôn khao khát được khám phá. Hãy cầm sách lên và đọc, bạn sẽ thấy thế giới mở ra trước mắt bạn.

* Ngày Hội Sách và Văn hóa đọc năm 2022 với chủ đề “Chấn hưng văn hóa và phát triển văn hóa đọc”

Từ năm 2014, theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, ngày 21/4 hàng năm là "Ngày Sách Việt Nam". Qua 8 năm triển khai thực hiện, để đưa Văn hóa Đọc phát triển lên một tầm cao mới, ngày 4/11/2021 Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 1862/QĐ-TTg, lấy ngày 21/4 hằng năm là “Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam” thay cho tên gọi Ngày sách Việt Nam trước đây. Như vậy năm 2022, ngày 21/4 sẽ là "Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam", với chủ đề “Chấn hưng văn hóa và phát triển văn hóa đọc”. Ngày Hội Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2022 được tổ chức đa dạng về hình thức, nội dung bao gồm các hoạt động trực tiếp và hoạt động trực tiếp kết hợp với livestream trực tuyến, phù hợp với nhu cầu tiếp cận thông tin của người dân và bạn đọc hiện nay. Các hoạt động cùng tạo nên một bức tranh lớn với nhiều hình thức trải nghiệm, mang lại không khí tươi mới, giàu sức sống, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa, tinh thần của người dân, đặc biệt sau một thời gian dài bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19. Thông qua các hoạt động nhằm khuyến khích và phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng, nâng cao nhận thức của nhân dân về ý nghĩa to lớn và tầm quan trọng của việc đọc sách đối với việc nâng cao kiến thức và kỹ năng, phát triển tư duy, giáo dục và rèn luyện nhân cách con người; xây dựng thói quen đọc sách trong gia đình, trường học, cơ quan, tổ chức và cộng đồng. Đồng thời phát hiện, tôn vinh các tổ chức, cá nhân có những đóng góp cho phát triển sách và văn hóa đọc trong cộng đồng.

 

 

* Năm 2023, Ngày Hội Sách và Văn hóa đọc Việt Nam được tổ chức với thông điệp “Sách: Nhận thức - Đổi mới - Sáng tạo”; “Sách cho tôi, cho bạn”.

Với thông điệp này, Ngày Hội Sách và Văn hóa đọc nhằm tạo sự hưởng ứng sâu rộng, huy động mọi nguồn lực xã hội từ Trung ương với các bộ, ngành, tổ chức, đoàn thể và địa phương trên cả nước. Tổ chức đa dạng, phong phú, kết hợp các hoạt động truyền thống với phương thức tổ chức hiện đại; đưa ứng dụng công nghệ thông tin chuyển đổi số để tạo ra giá trị mới. Kết nối các hoạt động của Ngày Sách và Văn hóa đọc gắn với việc triển khai thực hiện nhiệm vụ chính trị và các ngày lễ lớn trong năm. Sử dụng sáng tạo các phương thức trên không gian mạng để quảng bá, truyền thông và phát huy các giá trị của sách, của văn hóa đọc. Tổ chức các hoạt động khuyến đọc, các mô hình, không gian văn hóa đọc sáng tạo, thu hút và phù hợp; đẩy mạnh phong trào đọc sách, lan tỏa tri thức, nhằm thúc đẩy phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng và trong mỗi người dân, góp phần xây dựng đời sống văn hóa tinh thần, phát huy những giá trị đạo đức, truyền thống hiếu học của dân tộc. Hướng tới xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có trí tuệ, có nhân cách, lối sống lành mạnh, có năng lực tiếp nhận, khả năng tư duy, sáng tạo, cập nhật tri thức không ngừng, thích ứng với sự phát triển của xã hội hiện đại.

H.Hồng

 

 

 

 

 

 

 

 

Loại: 2023
Đã phát hành: 14/04/2023 3:25 CH
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 25.015
]]> ttthuy 2023 Wed, 12 Apr 2023 12:30:39 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=39 VĂN HÓA GIA ĐÌNH – NÉT ĐẸP TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI VIỆT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=22 Nội dung:

Kỷ niệm 15 năm ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 – 28/6/2016)

 

Sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói “Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt. Hạt nhân của xã hội là gia đình”. Để thực hiện lời Bác Hồ đã dạy và nhằm tôn vinh Gia đình, ngày 4/5/2001, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 72/2001/QĐ-TTg về ngày Gia đình Việt Nam. Quyết định nêu rõ: lấy ngày 28/6 hàng năm là Ngày Gia đình Việt Nam, nhằm đề cao trách nhiệm lãnh đạo các ngành, các cấp, các đoàn thể và tổ chức xã hội cùng toàn thể các gia đình thường xuyên quan tâm xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, đẩy mạnh công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Với ý nghĩa cao đẹp, ngày 28/6 được xem là Ngày Gia đình Việt Nam nhằm tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống của người dân Việt Nam. Và đây cũng là ngày mọi người trong gia đình quan tâm đến nhau, xã hội quan tâm đến trẻ nhỏ và những người không có bố mẹ, cặp vợ chồng phải hiểu được giá trị mái ấm và cùng nhau vượt qua sóng gió để có một gia đình hạnh phúc

Gia đình trong tiềm thức người Việt

“Gia đình” hai tiếng thiêng liêng luôn ghi sâu vào tâm khảm của mỗi người con Việt Nam. Gia đình là môi trường quan trọng hình thành nuôi dưỡng, giáo dục nhân cách mỗi con người. Đối với mỗi cá nhân, gia đình luôn là điều thiêng liêng, tuyệt vời nhất .

Nét đẹp lớn nhất mà ai cũng có thể nhận thấy, bắt nguồn từ thuở cha ông chảy mãi đến tận ngày nay, đó là mối quan hệ nghĩa tình trong gia đình. Đây là nét đặc trưng, một nét đẹp văn hóa mà có lẽ chỉ có ở một dân tộc hình thành từ nền nông nghiệp lúa nước, lại phải trường kỳ chịu cảnh thiếu thốn khó khăn, phải chống chọi với ngoại xâm, thiên tai và thú dữ. Gia đình của người Việt có lối sống trọng tình trọng nghĩa đặc biệt tình nghĩa vợ chồng gắn bó keo sơn:

“Râu tôm nấu với ruột bầu

Chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon”.

Bên cạnh quan niệm về tình nghĩa, về thủy chung, gia đình Việt Nam còn coi trọng chữ hiếu. Đối với mỗi người chúng ta, gia đình có vai trò rất quan trọng. Gia đình là cái nôi hình thành nhân cách. Mỗi người khi sinh ra và lớn lên luôn được nuôi dưỡng và bao bọc bởi cha mẹ, rộng hơn nữa là ông bà, cô bác, anh chị em ruột thịt. Cha mẹ có công nuôi dưỡng mỗi người nhưng cha mẹ cũng đã tác động lên mỗi con người những ảnh hưởng từ thói quen ăn uống, sinh hoạt hằng ngày đến các ứng xử văn hóa. Nếu ai đó đã từng nói, trẻ con như tờ giấy trắng, thì người đã đặt nét chữ đầu tiên lên tâm hồn ngây thơ, trong trắng ấy là cha mẹ. Không cha mẹ nào không dành những gì tốt nhất cho con và chỉ mong mỏi một điều duy nhất là con nên người.

Từ khi sinh ra, con người luôn gắn bó, biết ơn đấng sinh thành nuôi dưỡng với tình cảm quý trọng. Chữ hiếu tạo nên một mối ràng buộc trong quan hệ cha mẹ và con cái. Con phải hiếu thảo với cha mẹ, kính trọng, lễ phép và vâng lời cha mẹ. Nhiều người nghĩ rằng hiếu thảo là phải làm những việc gì đó trọng đại. Không cần to lớn như thế đâu, hiếu thảo bắt đầu từ những việc rất nhỏ, nhỏ đến mức tầm thường nhưng làm vui lòng cha mẹ. Quà tặng quý giá nhất của cha mẹ đó là lòng biết ơn, lòng kính yêu, kết quả học tập thật tốt như vậy cũng đủ để làm người con hiếu thảo rồi. Có nhiều lúc, nhiều thành viên thờ ơ trong việc giúp đỡ cha mẹ, biếng nhác, nhưng đến khi nào đó nhận ra rằng mình đã không tròn đạo hiếu thì đã muộn rồi. Gia đình là nơi chức đựng tất cả tình yêu thương, là điều thiêng liêng, đáng trân trọng nhất. Không ai có thể nói mình là yêu tổ quốc, yêu đồng bào khi mà họ sống bất hiếu với ông bà, cha mẹ.

“Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Một lòng thờ mẹ, kính cha

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con”

Trong gia đình có quá nhiều chị em chắc chắn cha mẹ gặp khó khăn trong việc chăm sóc con cái sẽ không đầy đủ và khó có sự công bằng. Khi đó, sự tranh giành quyền lợi giữa chị em trong gia đình rất dễ xảy ra, cho dù có đôi lúc bất đồng ý kiến hay tranh cãi nhau, nhưng đó là chuyện hiển nhiên trong cuộc sống chung dưới một mái nhà.

“Ngồi buồn rọc lá gói nem

Thịt thà có ít chị em thì nhiều”

Nhưng trên hết, phải có tình yêu thương gắn bó, nhường nhịn, hiểu nhau và tôn trọng nhau, như vậy sẽ nhận được cái dịu ngọt và niềm hạnh phúc của tình chị em.

 “Anh em như chân, như tay

Như chim liền cánh, như cây liền cành”

Mái ấm gia đình luôn là nơi yên bình nhất của mọi người. Lòng nhân ái của con người bắt nguồn từ gia đình. Còn gì hạnh phúc hơn khi được sống chan hòa yêu thương với mọi người trong gia đình. “Gia đình” nơi mọi người cùng chung tay xây đắp, cùng đấu tranh và bảo vệ hạnh phúc gia đình. Hình ảnh vợ chồng quyến luyến và nâng đỡ nhau trong cuộc sống, cha mẹ yêu thương, chăm sóc con cái, anh em hòa thuận, con cái hiếu thảo với cha mẹ luôn là một khung cảnh thần tiên trong cuộc sống trần thế. Mỗi gia đình chỉ cần như vậy thôi là đã ươm hạt giống cho tương lai rồi đấy. Hạt giống ấy sẽ nở hoa thật đẹp và mỗi gia đình sẽ tràn đầy hạnh phúc cùng mùa xuân bất tận.      

Mỗi gia đình là một tế bào của xã hội

Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã khẳng định sự tôn trọng giá trị ứng xử từ gia đình truyền thống: “Ba trụ cột của ý thức cộng đồng người Việt, đó là gia đình (nhà), làng và nước. Ngày nay, xây dựng một xã hội công bằng, văn minh đòi hỏi chúng ta phải trở lại với những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp từ gia đình”.

Gia đình là tế bào của xã hội, là nơi duy trì nòi giống cho mỗi dòng họ. Gia đình có vai trò rất lớn trong việc hình thành và phát triển của xã hội. Không chỉ vậy, gia đình còn góp phần xây dựng, tô thắm, làm rạng rỡ thêm bản sắc văn hoá dân tộc; là nơi giữ gìn, vun đắp, phát huy những giá trị truyền thống quý báu của người Việt được lưu truyền qua hàng ngàn năm lịch sử.

Qua nhiều thời kỳ phát triển, cấu trúc và quan hệ trong gia đình Việt Nam có những thay đổi, nhưng chức năng cơ bản của gia đình vẫn còn tồn tại và gia đình vẫn là một nhân tố quan trọng, không thể thiếu trong sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Trong gia đình của người Việt Nam còn coi trọng mối quan hệ giữa các gia đình với nhau vì Người Việt quan niệm rằng sinh ra cùng chung cha mẹ: cha Lạc Long Quân và Mẹ Âu Cơ trong bọc 100 trứng, do đó tuy rằng Việt Nam có 54 dân tộc nhưng họ cùng là anh em, cùng là “đồng bào”. Vì vậy, người Việt sống trên nguyên tắc tình nghĩa, sống có nghĩa, có tình, tình làng nghĩa xóm sâu đậm

Tuy rằng xứ bắc, xứ đông
Khắp trong bờ cõi cũng là anh em.

Không chỉ gần nhau về không gian sinh hoạt mà còn do đặc điểm sản xuất lúa nước nên các gia đình đã tự nhiên xích lại gần nhau. Cùng một đám rộng ở một cánh đồng, từ khâu gieo vãi, chăm sóc, thu hoạch, các gia đình đều tạo thành mối liên kết chặt chẽ với nhau. Cùng nhau làm kênh mương dẫn nước, rồi lấy nước từ ruộng nhà này sang nhà khác mà không sợ ai thiệt ai hơn, rồi đắp đê ngăn lũ lụt, xây dựng các hồ đập chống hạn mùa khô, thậm chí những khi cần lao động để sản xuất cho kịp thời vụ, các gia đình còn đổi công cho nhau. Cùng hợp tác với nhau trong sản xuất, trong việc chống chọi thiên tai, thú dữ, nên người Việt Nam sớm sinh sống theo lối quần cư. Làng từ đó mà hình thành rồi sau này, làng trở thành các đơn vị hành chính, tạo thành một xã hội khắng khít, đoàn kết với nhau. Từ mối quan hệ khăng khít giữa các gia đình với nhau mà Đảng ta đã đề ra chủ trương rất phù hợp là xây dựng “làng văn hóa”, “khu văn hóa”, “Xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”.

Ngày nay, khi mà kinh tế thị trường đang gây một sức ép lớn lên mọi người, thời gian trở nên eo hẹp, tâm lí trở nên nặng nề, nhiều người đã đặt cái tôi hưởng lạc và thực dụng của mình lên trên hết, bỏ quên gia đình, người thân, xóm giềng, coi nhẹ các giá trị nhân văn truyền thống, thậm chí còn ngược đãi với cha mẹ, anh em. Đó là điều mà chúng ta phải cùng nhau lên án. Hãy quay về với gia đình, coi gia đình là trên hết, hãy sống tốt với những người thân trong gia đình, những người xung quanh. Tuy rằng trong gia đình mỗi người một tính cách, để có được hạnh phúc bản thân, mỗi người không nên đề cao cái tôi của mình mà cần phải biết bỏ qua tính ích kỷ cá nhân. Và để có được một gia đình thật sự hạnh phúc, mỗi thành viên trong gia đình luôn dành sự quan tâm, lắng nghe, chia sẻ tâm tư, tình cảm của nhau bằng thái độ chân thành nhất. Nhận thức đúng giá trị văn hóa và bằng tình yêu thương chân thành đối với gia đình, suy cho cùng đó cũng chính là lòng yêu quê hương, yêu Tổ quốc.

Mục tiêu chủ yếu của công tác gia đình trong thời kỳ công nghiệp hóa và hiện đại hóa là ổn định, củng cố và xây dựng gia đình theo tiêu chí: no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc. Cuộc sống ấm no là biểu hiện cho sự phát triển kinh tế của gia đình nhằm đáp ứng các nhu cầu về vật chất và tinh thần của các thành viên. các thành viên trong gia đình tôn trọng lẫn nhau và được hưởng mọi quyền lợi về học tập, lao động, nghỉ ngơi, giải trí, chăm sóc sức khoẻ. Đặc biệt quan tâm đến phụ nữ, trẻ em gái, người cao tuổi. Mọi thành viên trong gia đình luôn có ý thức rèn luyện, phấn đấu vươn lên, tiến bộ về mọi mặt kể cả kiến thức, trình độ, năng lực; có đạo đức, lối sống lành mạnh phù hợp với truyền thống văn hóa dân tộc và xu thế phát triển của thời đại. 

Để phong trào xây dựng gia đình văn hóa ngày càng có chất lượng. Trong đó cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức của toàn xã hội cũng như mỗi cá nhân về vai trò, vị trí đặc biệt của gia đình đối với xã hội. Và điều quan trọng là các thành viên trong gia đình cần gắn bó, thương yêu, quan tâm giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ, tạo ra môi trường trong sạch, ngăn chặn tệ nạn xã hội để mỗi gia đình Việt Nam thực sự là tổ ấm của mỗi người và là tế bào lành mạnh của xã hội.

Đây cũng là cơ sở, là nguồn lực để xây dựng và phát triển của tỉnh Đồng Nai trong những năm qua, Ban Chỉ đạo phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa tỉnh luôn quan tâm xây dựng phong trào và đạt kết quả đáng khích lệ: Giảm tỷ lệ nghèo, đời sống tinh thần được nâng cao, đời sống vật chất dần được cải thiện, bạo lực gia đình giảm rõ rệt. Theo đánh giá của Ban chỉ đạo phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa tỉnh, chương trình xây dựng gia đình văn hóa trong tỉnh đã thực sự trở thành phong trào có ảnh hưởng sâu rộng, được đông đảo quần chúng nhân dân nhiệt tình hưởng ứng góp phần nâng cao đời sống của các gia đình. Tỷ lệ gia đình đạt danh hiệu gia đình văn hóa hàng năm đều tăng cao và ngày càng chú trọng đến chất lượng. Có được kết quả này, ngoài sự nỗ lực từ các gia đình là mỗi “hạt nhân”, vai trò của ban chỉ đạo các cấp, sự vào cuộc một cách trách nhiệm của các ngành, các cấp đóng vai trò quan trọng góp phần đáng kể trong việc đưa phong trào xây dựng gia đình văn hóa cả về chiều rộng lẫn chiều sâu.

 

Như Quỳnh

 

 

 

 

 

Loại: Văn hóa
Đã phát hành: 21/06/2016 8:00 SA
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 3.814
]]> nnkduy Văn hóa Tue, 21 Jun 2016 01:04:06 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=22 Cùng chung tay giữ gìn và phát triển làng Gốm tại Biên Hòa http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=9 Nội dung:

Đồng Nai được thừa nhận nằm ở một trong những trung tâm của buổi bình minh xã hội loài người ở nước ta. Nơi đây chứng kiến sự hình thành, phát triển của cộng đồng người tiền, sơ sử đến những thế kỷ sau công nguyên, trước khi cư dân Việt đến khai khẩn vào thế kỷ XVI – XVII. Hàng loạt các di tích, di vật khảo cổ học góp phần làm sáng tỏ một nền văn hóa cổ xưa từng tồn tại và phát triển trên vùng đất này.

Bên cạnh những chủng loại hiện vật đa dạng bằng các chất liệu: đồ đá, đồ gỗ thì đồ gốm chiếm số lượng khá nhiều. Điều này cho thấy, các cư dân cổ Đồng Nai trong tiến trình phát triển đã biết chế tác và sử dụng đồ gồm.

Đồ gốm là sáng tạo vĩ đại đầu tiên của loài người ra đời trên thế giới cách nay khoảng mười ngàn năm và ở Đồng Nai – Biên Hòa chí ít cũng dăm ngàn năm. Lúc đầu công năng chính của đồ gốm là để chứa đựng (nước, để dành thức ăn hái lượm được, đựng thóc, bắp làm ra để ăn dần…). Sau đó người tiền sử tô điểm, làm đẹp các sản phẩm gốm bằng nhiều loại hoa văn từ đơn giản đến phức tạp cũng là tô điểm cho cuộc sống tinh thần. Lao động sáng tạo chế tác gốm của con người không giới hạn, từ đồ đất nung thô sơ nhẹ lửa, tiến lên đồ sành men màu giản dị và cuối cùng là đồ gốm đủ màu sắc lung linh quyến rũ. Kiểu dáng phát triển theo hình xoáy trôn ốc, từ dạng cân đối cổ điến tiến lên phá cách dị dạng… tùy theo từng gian đoạn lịch sử.
 

Gốm Biên Hòa được đút bằng khuôn

 

Gốm Biên Hòa được thiên hạ ưa chuộng vì sản phẩm làm bằng tay ở tất cả các khâu tô màu, men, khắc, lộng. Các bình và chậu hoa lớn nhỏ đều xoay tay… Khách tham quan – có nhiều đồng nghiệp gốm sứ Pháp – tận mắt chứng kiến các thao tác khéo léo của nghệ nhân Biên Hòa.

 Công đoạn chấm men trực tiếp lên sản phâm gốm thô

 

Gốm mỹ nghệ Biên Hoà là một thương hiệu gốm lớn nổi danh châu Âu, châu Á từ hồi đầu thế kỷ 20. Năm 1925, các sản phẩm gốm Biên Hòa tham dự cuộc triển lãm quốc tế tổ chức tại Paris đã gây tiếng vang lớn như: Nagoya (Nhật Bản - 1937), Hà Nội (1938), Sài Gòn (1942), Bangkok (Thái Lan - 1953 và 1955), PhnomPenh (Campuchia - 1957). Chính phủ Pháp đã tặng bằng khen danh dự tối ưu và Ban tổ chức triển lãm tặng huy chương vàng. Sau đó, ở cuộc triển lãm quốc tế tại Paris năm 1933, sản phẩm gốm Biên Hòa đã thực sự chiếm được vị trí của mình ở Pháp và thị trường gốm quốc tế. Từ đây bắt đầu cho một thời kỳ hưng thịnh và tiếng tăm của gốm Biên Hòa đến cuối thế kỷ 20.

Đặc trưng của gốm này là sự kết hợp phong cách gốm Việt Nam, gốm Trung Quốc và gốm Limoge của Pháp

 

Hiện nay, làng nghề thủ công truyền thống nổi tiếng nhất tại Đồng Nai lại đang đứng trước nguy cơ bị xoá sổ.

Nguyên nhân do phải cạnh tranh khốc liệt của hàng gốm Trung Quốc, do mai một nghệ nhân vì lớp trẻ không theo nghề…và cả chính sách quy hoạch làng nghề thiếu hợp lý.

Năm 2000, UBND tỉnh Đồng Nai có chủ trương di dời làng gốm Tận Vạn và một số cơ sở gốm ở P.Bửu Hoà, xã Hoá An (TP.Biên Hoà) vào cụm gốm sứ Tân Hạnh (xã Tân Hạnh, TP.Biên Hòa). Mục đích là nhằm giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường, đồng thời bảo tồn và phát triển nghề gốm truyền thống.

Ngoài ra, việc qui hoạch cụm gốm sứ của Tỉnh triển khai quá chậm đã làm mất đi nhiều cơ hội đầu tư của các doanh nghiệp. Đa số các doanh nghiệp ở trong diện phải di dời đều rơi vào tình trạng làm cầm chừng để chờ quy hoạch. Do đó, kế hoạch đầu tư, xây dựng lâu dài còn đang bỏ ngỏ vì chưa nắm được thông tin cụ thể. Mặt khác, nguồn lao động có tay nghề cao của ngành Gốm ngày càng thiếu hụt do thu nhập không ổn định, người lao động không tha thiết với nghề. Vì vậy, khi tới thời điểm mùa vụ, các doanh nghiệp phải chạy tìm thợ. Tình trạng này cũng khiến các doanh nghiệp khó thực hiện các chế độ lao động theo qui định của pháp luật.

            Để khôi phục, duy trì và phát triển làng nghề gốm sứ của tỉnh Đồng Nai, rất cần sự góp phần các khuyến công của tỉnh giải quyết mặt bằng cho các cơ sở sản xuất, chú trọng công tác đào tạo công nhân lành nghề cho làng nghề gốm, đổi mới công nghệ thiết bị, tổ chức lại sản xuất một cách phù hợp với tình hình mới, đa dạng hóa sản phẩm, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và tìm kiếm mở rộng thị trường tiêu thụ… phù hợp trong xu thế hội nhập kinh tế của nước ta.

 

Quỳnh Giang

 

 

 

Loại: Nghệ thuật
Đã phát hành: 20/08/2015 9:35 SA
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 3.462
]]> nnkduy Nghệ thuật Thu, 20 Aug 2015 02:50:16 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=9 Đọc nhiều sách giúp phụ nữ luôn xinh đẹp http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=40 Nội dung:

Bạn đọc thân mến! Có nhiều phụ nữ rất thích đọc sách. Sách đối với họ là một loại mĩ phẩm làm đẹp tốt nhất, thời trang nhất. Họ với trang phục hết sức bình thường, khuôn mặt mộc không trang điểm đi giữa một rừng những cô gái trẻ đẹp quần áo thời trang và trang điểm sặc sỡ vẫn vô cùng thu hút. Chính khí chất, tâm hồn, chính mùi hương của những trang sách tỏa ra từ cơ thể họ làm cho họ nổi bật giữa đám đông. Đúng vậy, đọc sách mang lại cho phụ nữ những khoảnh khắc tuyệt diệu, cung cấp nhiều kiến thức bổ ích và làm đầy thêm vốn sống cho bản thân. Hình ảnh một cô gái đang chìm đắm suy ngẫm trong thế giới của sách, hay mỉm cười lĩnh hội tri thức chính là hiện thân của thiên thần đáng yêu nhất thế giới này.

Sách không chỉ mang lại niềm vui trong khoảnh khắc thưởng lãm mà sách còn giống như một ngọn hải đăng giúp chúng ta xác định được phương hướng trong biển đời mịt mờ mông lung. William Shakespeare đã từng nói: “Cuộc đời mà không có sách cũng giống như sự sống mà không có ánh mặt trời, trí tuệ mà không có sách cũng giống như chú chim mà không có đôi cánh”. Điều này cho thấy sách quan trọng như thế nào trong đời sống của chúng ta. Đọc sách khiến phụ nữ thêm nho nhã, thanh tao và cuốn hút. Sách có thể chạm đến linh hồn. Linh hồn lại được thể hiện qua khí chất của một con người. Vì vậy, muốn trang điểm cho mình trở nên thật xinh đẹp, thật đáng yêu, thật hấp dẫn thì phụ nữ hãy nên đọc sách.

Vậy nên phụ nữ ơi! Đừng để công việc bận rộn hay những việc nhà không tên tước đoạt khoảng thời gian dành cho riêng mình bên những cuốn sách hay. Muốn giữ mãi sự tươi trẻ mặc cho năm tháng mài mòn, thì chúng ta hãy thường xuyên làm phong phú tâm hồn, làm mới tư tưởng thông qua việc đọc sách mỗi ngày nhé!

Maxim Gorky đã từng nói: “Đọc sách thay đổi khí chất”. Đọc sách chính là suối nguồn của khí chất. Việc đọc sách không phân biệt tuổi tác, giai tầng, phụ nữ ở lớp tuổi nào cũng cần phải đọc sách. Người làm bạn cùng sách sẽ chẳng bao giờ biết than vãn, oán hờn. Tri thức là sản phẩm làm đẹp tuyệt vời, sách là bộ cánh thời thượng nhất cho khí chất phụ nữ, giúp phụ nữ luôn giữ mãi vẻ đẹp tươi trẻ, xinh đẹp. Sách cũng là một loại gia vị không thể thiếu để bạn cảm nhận, nếm trải trong đó những dư vị vô tận của cuộc sống.

Trong xã hội ngày nay, phụ nữ thông minh giỏi giang, học rộng biết nhiều, tài năng xuất chúng cũng không hề hiếm gặp. Đi đến đâu, họ cũng tỏa ra một sức hút không thể cưỡng lại. Có thể, họ không đẹp theo kiểu chim sa cá lặn, nhưng lại có một khí chất nội tại qua: lời ăn tiếng nói tao nhã thoát tục, dáng vẽ yêu kiều không cần phục sức; khi tĩnh thì đoan trang, khi động thì thanh nhã; dáng ngồi ngay ngắn, dáng đi uyển chuyển; mềm mại như nước, nhẹ nhàng như gió, xinh đẹp như hoa; là sự pha trộn giữa mộc mạc tự nhiên với nội hàm phong phú;… Tất cả đều bắt nguồn từ đọc sách, thích đọc sách, đọc nhiều sách và đọc được sách hay. Phụ nữ muốn tu dưỡng nội tâm, trước tiên phải đọc sách. Bởi thông qua đó, chúng ta có thể lãnh hội được những tinh hoa văn hóa đông tây, kim cổ. Dần dần, ta sẽ có một cốt cách thong thả, ung dung, tự tin, bình thản. Năm tháng qua đi những gì còn đọng lại nơi bạn sẽ là sự thanh thản và tao nhã.

Sách có thể trở thành vũ khí lợi hại nhất của người phụ nữ. Một phụ nữ thích đọc sách không nhất thiết phải là một người có học vấn cao, nhưng nhất định đó là người có văn hóa. Bằng việc đọc sách họ sẽ trở nên rất tâm lí, không nói những lời vô vị, đối xử với mọi người và xử lí mọi việc một cách rất bình tĩnh và chín chắn. Những người phụ nữ đọc sách thường là những người lương thiện, ôn hòa, điềm tĩnh, dễ đồng cảm và thấu hiểu người khác. Vì vậy, sách đã mang đến cho phụ nữ một vẽ đẹp vĩnh cửu trong tâm hồn, trong trái tim và mắt nhìn của nam giới.

Những phụ nữ thích đọc sách sẽ suy nghĩ rất kĩ trước khi làm bất cứ việc gì. Họ biết cách sắp xếp một mớ hỗn độn trở nên logic, hợp lí nhất và biết cách nắm bắt những thứ trọng yếu để từ đó đưa ra cách giải quyết khoa học nhất cho mọi vấn đề. Mỗi việc làm, mỗi quyết định của họ đều phải trải qua một quá trình suy nghĩ và cân nhắc nghiêm túc. Phụ nữ yêu thích sách là những người phụ nữ đẹp nhất, họ đẹp một cách rất riêng. Có thể họ không được ví như hoa như ngọc nhưng họ lại giống như một chén trà ngon với mùi hương thanh thoát, nhẹ nhàng. Và chén trà ấy, người ta càng thưởng thức lại càng thấy ngon.

 

 

Năm tháng thăng trầm trôi qua, thời gian thấm thoắt có thể sẽ hủy hoại đi dung nhan của tuổi thanh xuân. Sẽ đến một ngày, lớp phấn nền dày đến mấy cũng không thể che giấu được tuổi trẻ đã qua đi, loại kem hảo hạng đến mấy cũng không thể trang điểm thêm cho những nếp nhăn của tuổi tác. Nhưng dù có vô tình như thế nào thì thời gian cũng không thể mài mòn phong thái của một người phụ nữ hay đọc sách, cũng không thể làm phai mờ vẻ thanh lịch và nhẹ nhàng toát ra từ họ.

Bạn đọc thân mến! Người phụ nữ thông minh sẽ luôn biết cách nâng cao kiến thức và mở rộng vốn hiểu biết từ sách vở. Đọc sách khiến phụ nữ càng thêm phần quyến rũ. Mà quyến rũ chính là lá bùa hộ mệnh, là thứ giá trị hơn xinh đẹp gấp nhiều lần. Vẽ đẹp bên ngoài sẽ bị héo hon dần theo năm tháng, hoa nở hoa tàn cũng là chuyện thường tình. Thế nhưng sự quyến rũ nhờ năm tháng góp nhặt tri thức mà ngày càng sáng tươi rực rỡ, nhờ được thời gian ấp ủ mà tỏa hương thơm mê đắm lòng người. Nhân “Ngày sách và văn hóa đọc sách năm 2023” (21/4), tôi xin dành tặng phụ nữ những lời khuyên bổ ích về tác dụng to lớn của việc đọc sách. Hy vọng, phụ nữ chúng ta sẽ luôn giữ mãi những nét đẹp thanh nhã, toát ra từ nội tâm trong sáng của mình nhé!

Đào Thanh

 

 

 

 

 

 

Loại: 2023
Đã phát hành: 19/04/2023 8:10 CH
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 13.690
]]> nthnga 2023 Wed, 19 Apr 2023 13:15:12 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=40 Chùa Bửu Phong – Giá trị Văn hóa truyền thống ở Đồng Nai http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=32 Nội dung:

Vật chất và tinh thần luôn tồn tại song song trong cuộc sống của mỗi chúng ta. Văn hóa tinh thần được thể hiện dưới nhiều hình thức như: thơ ca, hội họa, âm nhạc, tôn giáo,… Trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân Bửu Long nói riêng luôn hướng tâm hồn vào chùa chiền, miếu mạo. Và chùa Bửu Phong là một trong những điểm đến tin cậy của người dân vùng đất Bửu Long nói riêng và Biên Hòa – Đồng Nai nói chung.

 Bửu Phong Tự là một trong ba ngôi chùa cổ có niên đại sớm của tỉnh Đồng Nai, nơi minh chứng cho sự hiện diện của người Việt ở đất Đồng Nai từ giữa thế kỷ XVII, trước khi chúa Nguyễn quan tâm đến vùng đất Đàng Trong, có nghĩa là người Việt đã có mặt ở đất Đồng Nai trước khi nhóm khai khẩn Trần Thượng Xuyên đến (năm 1679) hay Thống xuất Nguyễn Hữu Cảnh kinh lược phía Nam (năm 1698).

Tương truyền rằng, ngay từ đầu thế kỷ XVII, nhà sư Bửu Phong đã đến vùng núi non cẩm tú (vùng Bửu Long, thành phố Biên Hòa ngày nay) dựng một am tranh đặt tên là Bửu Phong. Sau này, nhà sư Thành trí Pháp Thông được xem là người có công lớn trong việc xây dựng chùa Bửu Phong. Và là một trong những người đầu tiên đưa dòng Lâm Tế của tổ Nguyên Thiều vào hoằng hóa ở Đàng Trong. Vì thế, Bửu Phong Tự là một trong những trung tâm đầu tiên tiếp nhận và truyền bá Phật giáo từ Đàng Ngoài vào, cũng từ đây đạo Phật được truyền đi khắp các tỉnh Nam bộ.

Bửu Phong Tự hay còn gọi là Chùa Bửu Phong, chùa Bảo Phong,… Theo các nhà nghiên cứu, chùa Bửu Phong có lẽ là được xây dựng vào năm Bính Thìn niên 1676, sau chùa Long Thiền (1664) và chùa Đại Giác (1665).

Từ khi xây dựng đến nay, Bửu Phong Tự đã trải qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa. Theo tác giả Lương Văn Lựu trong “Biên Hòa sử lược toàn biên” (quyển II - “Biên Hùng oai dũng”), lần trùng tu thứ nhất là: “năm 1679 một nhóm dân binh Trung Quốc thuộc hạ của Tổng lãnh binh Trần Thượng Xuyên nhà Minh chống Thanh triều thất bại xin tỵ nạn xây cất lại bằng gạch ngói và thỉnh đại sư chùa Hoàng Long, hiệu Thành Chí đến trụ trì và tôn là tổ khai sơn”. Ngược dòng lịch sử chúng ta sẽ thấy, chùa Bửu Phong đã trùng tu thêm nhiều lần nữa:

 Năm 1829, Tham tướng Nguyễn Văn Hiệp và Hương bảo Nguyễn Văn Tâm đã tổ chức xây cất mở rộng ngôi chùa.

Năm 1869, hoà thượng Pháp Truyền tự là Chơn Ý tu sửa lại nhà thờ tổ, giảng đường, trang trí lại nội thất, chạm khắc lại các bức hoành phi, liễn đối.

Năm 1944, hoà thượng Huệ Quang trụ trì lợp lại mái ngói chánh điện, mở rộng hậu đường, xây dựng liêu phòng ni phái tách biệt với nhà dưỡng tăng.

Năm 1963, Yết Ma Thiện Giáo trang trí lại giảng đường và xây đài Quan Thế Âm trước chùa.

Năm 1964, Đại lão hoà thượng Tăng thống Huệ Thành xây thêm đài Tam Thế Phật trên cụm tảng đá thiên nhiên xếp chồng lên nhau ở phía bên trái của ngôi chùa và điện Linh sơn thánh mẫu.

Vào các năm 1986, 1989 Ni sư Huệ Hương trụ trì cho làm mới hệ thống cửa ra vào phía Nam chùa, trang trí lại toàn bộ hệ thống hoành phi, liễn đối, bao lam, hương án, bệ thờ, xây cất tượng phật bà Quan âm, tượng Di lặc, xây dựng mới Tịnh thất thờ Xá lợi Phật,…

Năm 2009, trước tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, sự xâm hại của mối mọt và rêu mốc lên hệ thống các cấu kiện gỗ, Ban quản lý Di tích và Danh thắng tỉnh Đồng Nai thực hiện tu bổ tôn tạo các hạng mục nhà giảng, điện phật nhập niết bàn,…

Lần cuối cùng là vào năm 2013, do nhà tăng và giảng đường bị xuống cấp nghiêm trọng, đặc biệt là hệ thống mái nhà chịu lực kém, ngói bị trôi dạt, nứt vỡ nên hiện tượng thấm, dột vào mùa mưa ảnh hưởng đến các hiện vật gốc của di tích. Ban quản lý Di tích và Danh thắng tỉnh Đồng Nai đã thực hiện tu bổ, tôn tạo hạng mục nhà tăng và nhà giảng.

Qua những đợt trùng tu, kiến trúc chính của chùa Bửu Phong không những được gia cố, bảo tồn và nhiều hạng mục kiến trúc được xây dựng, mở rộng. Từ kiến trúc kiểu chữ Tam gồm chánh điện, giảng đường và nhà thờ tổ, sau nhiều lần trùng tu, chùa chuyển thành kiểu kiến trúc chữ Đinh do thêm nhà dưỡng tăng, nhà khách, nhà bếp, nhà cốt, miếu bà chúa xứ, hệ thống thờ trong khuôn viên, đường nội bộ,… và các bảo tháp bên hông chùa.

Phía bên hông và sau chùa có rất nhiều Bảo tháp. Bảo tháp đa phần là theo lối kiến trúc lục giác hoặc vòng tròn. Được xây dựng rất kiên cố và thẩm mỹ. Trên các cạnh của Bảo tháp thường được trang trí bằng các hoa văn từ đơn giản đến cầu kỳ. Trên đỉnh của Bảo tháp là hình bông sen hay là các Bảo tháp nhỏ xếp trồng và hình quả bầu hồ lô ở trên cùng. Ở mỗi góc tường bao quanh bảo tháp là hình nụ sen được xây cất rất công phu. Vật liệu xây cất chủ yếu là hợp chất, đá ong, số ít là gạch thẻ tô vôi. Bảo tháp mang một ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong văn hóa tâm linh của người Việt, là chốn an nghỉ vĩnh hằng cho các tổ sư sau khi đã từ trần. Vì vậy, con người vô cùng tôn kính và dùng hết tài năng để xây dựng nên những tòa Bảo tháp tuyệt đẹp.

Nghệ thuật trang trí chùa Bửu Phong tập trung nhiều ở mặt chính diện như một đặc điểm riêng biệt, nổi bật mà các ngôi chùa khác ở Đồng Nai không có. Với đề tài phong phú, bằng nghệ thuật ghép sành sứ độc đáo thường thấy ở công trình kiến trúc cổ ở Huế đã làm cho kiếm trúc chùa mang một phong thái khác lạ. Bằng bàn tay tài hoa của các nghệ nhân xưa, đề tài trong kiến trúc trang trí của chùa Bửu Phong luôn thể hiện khát vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, nuôi trồng và đánh bắt thuận lợi, cầu cho quốc thái, dân an, cuộc sống thịnh vượng, giàu sang, phú quý, tài lộc nhưng thanh tao, bình dị,…

Phía trước cửa chùa Bửu Phong, dưới chân núi là cánh đồng xanh mượt. Phía sau chùa có sông Đồng Nai uốn khúc. Bên trái có đá Thanh Long (còn gọi là Hàm Rồng), bên phải có hang Bạch Hổ và đài Tam thế Phật. Xung quanh chùa có nhiều cây cối mọc um tùm, rậm rạp. Nhiều tảng đá to nhỏ tạo hình kỳ dị. Tảng nhỏ có hình như voi, thấp như rùa, cá và nhiều pho tượng lộ thiên khá lớn. Cảnh sắc thiên nhiên nơi đây đã tạo cho chùa một không gian cách biệt, thoáng đãng, thanh tịnh.

Đặc biệt, giếng nước phía sau chùa do vua Gia Long cho đào để lấy nước sử dụng trong thời gian trốn chạy do quân Tây Sơn đến nay vẫn còn. Ngoài ra, Chùa còn giữ lại nhiều bình hoa, chén, đĩa, bát nhang cổ từ đời Thanh và một số tượng Phật nhỏ bằng đồng.

Không chỉ như vậy, hệ thống tượng thờ trong chùa Bửu Phong vô cùng phong phú và đa dạng: Bộ tượng Tam thế phật được tạc trong tư thế ngồi niết bàn, đặt ở vị trí cao nghiêm nhất, luôn được các phật tử tôn kính ; Bộ tượng Di đà Tam Tôn gồm: tượng Đức Phật A Di Đà ngồi chính giữa, tượng trưng cho sự sáng suốt – tức là Trí ; Quan Thế Âm Bồ Tát, tượng trưng cho tình thương yêu muôn cứu khổ chúng sinh – tức là Bi ; Đại Thế Chí Bồ Tát, tượng trưng cho sức mạnh của ý chí – tức là Dũng. Thờ Di Đà Tam Tôn còn có nghĩa là giúp con người phát triển ba đức tính đại trí, đại bi, đại dũng của đức Phật.

Ngoài những giá trị văn hóa vật thể, trong chùa Bửu Phong còn chứa đựng nhiều giá trị văn hóa tinh thần. Cứ mỗi độ rằm, ba mươi, mùng một, lễ tết, lễ Vu lan báo hiếu, lễ Phật Đản,… chùa tổ chức nghi thức cúng lễ, luôn mở rộng của đón tăng ni, phật tử, du khách đến với chùa gửi gắm tâm tư, tình cảm vào Phật pháp. Ngoài những nghi thức cúng lễ trên, các cao tăng trong chùa còn cúng cầu siêu cho những người đã mất, cúng giải hạn đầu năm, cúng cầu an,…

Ngày nay, chùa Bửu Phong không chỉ truyền bá Phật pháp mà còn góp phần lưu giữ nét đặc sắc về kiến trúc đình chùa trong văn hóa dân tộc; đồng thời là địa chỉ tham quan, du ngoạn, sinh hoạt văn hóa tinh thần cho người dân trong tỉnh. Đặc biệt, trong những năm qua, phát huy chánh pháp giáo lý từ bi, bác ái của đạo Phật, các tăng ni, phật tử trong chùa đã tích cực tham gia nhiều phong trào từ thiện – xã hội như: cứu trợ nạn nhân bị thiên tai lũ lụt trong và ngoài tỉnh, tặng quà, học bổng cho học sinh nghèo trong những ngày lễ, tết ; khám, chữa bệnh, phát thuốc miễn phí cho người nghèo ; thăm hỏi, tặng quà bệnh nhân nghèo ; nuôi nhiều trẻ em lang thang và người già neo đơn không nơi nương thân ; tổ chức đãi cơm chay miễn phí vào những ngày lễ lớn như Rằm tháng riêng, Rằm tháng bảy, Rằm tháng mười,…

Bằng những việc làm cụ thể ấy, chùa Bửu Phong đã không ngừng quảng kết thiện duyên với mọi người dân vùng đất Bửu Long nói riêng và Biên Hòa – Đồng Nai nói chung. Người dân được quan tâm, giúp đỡ sẽ luôn tin vào tính từ bi trong Phật pháp. Đồng thời, góp phần giáo dục thế thế trẻ trong tương lai học tập, tích cực làm nhiều việc thiện, góp phần lớn vào việc phát triển văn hóa truyền thống của tỉnh Đồng Nai.

Với nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa vật thể, phi vật thể, cùng với nhiều hoạt động tác động tích cực của chùa với cộng đồng xã hội ấy. Tháng 4 năm 1991 Chùa Bửu Phong vinh dự được Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng là Di tích Lịch sử - Văn hoá cấp Quốc gia. Hy vọng, mỗi người con của vùng đất Đồng Nai sẽ có nhiều dịp để thưởng ngoạn không gian văn hóa, nghệ thuật trong chùa Bửu Phong hơn nữa.

 

Đào Thanh tổng hợp

 

 

 

 

 

Loại: Phật giáo
Đã phát hành: 14/11/2018 8:20 CH
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 2.880
]]> nnkduy Phật giáo Wed, 14 Nov 2018 13:28:23 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=32 VAI TRÒ KINH TẾ CỦA PHỤ NỮ Ở CÁC LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=26 Nội dung:

Việt Nam có nền văn hóa truyền thống lâu đời với văn minh lúa nước và các nghề truyền thống trải khắp chiều dài đất nước. Các làng nghề được truyền từ đời này sang đời khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác, thay nhau gìn giữ các giá trị văn hóa thông qua các ngành nghề. Tuy nhiên để các làng nghề được tồn tại cho tới ngày nay không thể không nhắc đến vai trò kinh tế của phụ nữ trong gia đình các làng nghề đó.

Làng nghề truyền thống ở Việt Nam chủ yếu dựa trên đơn vị gia đình. Trong gia đình, đối tượng làm nghề chủ yếu là phụ nữ, do đó việc xác định đóng góp công sức và kinh tế của phụ nữ là điều cần thiết. Thời gian dành cho hoạt động sản xuất tại làng nghề kéo dài hơn so với các khu vực chỉ làm nông nghiệp, nên có thể nói phụ nữ làng nghề vất vả hơn so với phụ nữ chỉ làm nông nghiệp. Tuy nhiên, họ chủ động về thời gian, về tài chính và chủ động trong công việc. Mối quan hệ vợ chồng cũng bình đẳng hơn, thể hiện ở sự tôn trọng khi cả hai cùng đóng góp và hỗ trợ nhau hàng ngày.

 

Vai trò kinh tế của phụ nữ trong gia đình được nhìn nhận ở vai trò đóng góp tiền mặt và đóng góp công sức thuộc hoạt dộng kinh tế, quản lý tiền của và ra quyết định làm ăn kinh tế như tiếp cận, kiểm soát nguồn lực và lợi ích.

Ở làng nghề, cho dù được coi là nghề phụ hay nghề chính, phụ nữ đều có vai trò quan trọng và dành phần lớn thời gian để làm nghề. Để thúc đẩy cải thiện vai trò kinh tế của phụ nữ, phụ nữ cần tham gia lực lượng lao động. Quan niệm về việc phụ nữ chỉ làm việc nhà và trách nhiệm kiếm tiền thuộc về nam giới đã thay đổi, và bản thân phụ nữ trong quá trình tham gia nghề đã chứng minh được năng lực của mình. Ví dụ trong các làng nghề chạm khắc, đan lát, dệt vải, may thêu thì vai trò của phụ nữ rất đa dạng và là những lao động chính, trực tiếp sản xuất chế tạo ra các sản phẩm. Ngoài ra còn có vai trò buôn bán, giới thiệu sản phẩm. Nhiều chị em đã trở thành chủ doanh nghiệp, quản lý giỏi…

 

Phụ nữ làng nghề phải thực hiện ba gánh nặng (làm nông nghiệp, làm nghề, và làm việc nhà) trong đó làm nông nghiệp được duy trì vì nhiều lý do, nhưng chủ yếu vẫn là do những lúc thu nhập kém ổn định thì nghề nông đặc biệt là nghề trồng lúa và hoa màu vẫn được coi là nguồn giúp ổn định sinh kế. Việc duy trì hoạt động nông nghiệp trong một cộng đồng hoạt động phi nông nghiệp giúp phụ nữ có thế mạnh lớn hơn:

Thứ nhất, nguồn thu nhập của phụ nữ trở nên đa dạng hơn so với nam giới, đặc biệt có ý nghĩa khi việc buôn bán sản phẩm bị trì trệ. Thứ hai, phụ nữ có thể cung cấp gạo và nhiều thực phẩm khác trong khi thực phẩm không an toàn đang là vấn đề đáng lo ngại hiện nay. Thứ ba, nhiều gia đình thuê nhân công làm ruộng, như vậy phụ nữ vừa giảm gánh nặng cho mình, vừa có quyền lực của người làm chủ. Khi phụ nữ có khả năng chuyển dịch và đa dạng sinh kế, họ có thể tư tạo ra sức mạnh của bản thân ở cả trong và ngoài gia đình và khi vì lợi ích chung của cả gia đình trong việc tìm kiếm thu nhập, tất cả mọi thành viên không kể già trẻ, nam nữ đều không tiếc công sức làm việc thì vấn đề phân công lao động trong gia đình sẽ cũng vì mục tiêu phù hợp với lợi ích của cả gia đình. Như vậy, đóng góp của người phụ nữ không những rất to lớn, mà còn không hề thua kém người chồng.

Ngoài ra, nam giới ở các làng nghề được đánh giá là không có tính gia trưởng (mặc dù chỉ mang tính tương đối), và không nề hà việc nhà nếu vợ bận. Nguyên nhân có thể bắt nguồn từ việc nam giới ở những nơi này đều sinh ra trong những gia đình mà bố mẹ làm nghề, mọi người đều chăm chỉ hỗ trợ nhau trong tất cả các công việc, hoặc linh hoạt khi phân chia lao động nên sau này lớn lên cũng xây dựng gia đình riêng như vậy.

Nhìn chung, một điều dễ nhận thấy là vai trò và vị thế kinh tế của phụ nữ là vấn đề không thể phủ nhận, nhưng thời gian dành cho hoạt động sản xuất tại làng nghề kéo dài hơn so với các khu vực chỉ làm nông nghiệp, nên có thể nói phụ nữ làng nghề vất vả hơn so với phụ nữ chỉ làm nông nghiệp. Tuy nhiên, bù đắp lại sự vất vả đó là sự chủ động về thời gian, và quan trọng hơn là sự chủ động về tài chính và cả trong công việc. Cuối cùng, là mối quan hệ vợ chồng cũng tương đối bình đẳng, thể hiện ở sự tôn trọng khi cả hai cùng đóng góp và hỗ trợ nhau hằng ngày trong sự phân công lao động.

 Hồng Hạnh

 

 

 

 

Loại: Văn hóa
Đã phát hành: 05/04/2017 3:15 CH
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 2.464
]]> nnkduy Văn hóa Wed, 05 Apr 2017 08:21:44 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=26 Tết thanh minh hướng về nguồn cội http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=37 Nội dung:

 

 

 

https://youtu.be/Hn90QuyTo6g

Đinh Nhài

 

Loại: 2022
Đã phát hành: 31/03/2022 7:00 CH
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 1.087
]]> nnkduy 2022 Thu, 31 Mar 2022 12:04:37 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=37 DI TÍCH ĐÌNH TÂN LÂN – LỄ HỘI KỲ YÊN MANG ĐẬM NÉT VĂN HÓA ĐẶC SẮC CỦA NGƯỜI HOA – VIỆT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=20 Nội dung:

 

Đình Tân Lân (hay còn gọi là Tân Lân thành phố Miếu) xưa thuộc Tân Lân Thôn, huyện Phước Chánh, Dinh Trấn Biên. Nay là phường Hòa Bình, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.

Đình Tân Lân tọa lạc trên đường Nguyễn Văn Trị hướng ra bờ sông Đồng Nai. Khi xây dựng người dân lấy tên gọi của thôn là Tân Lân (Xóm mới) đặt cho đình. Đã qua bao thăng trầm lịch sử, tên địa phương nhiều lần thay đổi nhưng tên đình vẫn tồn tại đến nay.

Tương truyền nguyên thủy đình Tân Lân là ngôi miếu nhỏ ở Thành Kèn do dân làng dựng lên từ thời vua Minh Mạng (1820 – 1840) để tỏ lòng ngưỡng vọng Trấn Biên đô đốc tướng quân Trần Thượng Xuyên, người có công lớn trong việc khai phá đất đai và mở mang thương mại vùng Đồng Nai – Gia Định. Sau hai lần dời chuyển (1861 – 1906) ngôi đình ở vị trí như hiện nay.

Trần Thượng Xuyên tự Trần Thắng Tài, sinh vào năm nào không rõ và mất khoảng năm 1720 (ngày 23 – 10 âm lịch), an táng tại mạn bắc dinh Trấn Biên (nay thuộc xã Mỹ Lộc, huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương).

Ông được lịch sử xác định như người có công lớn trong việc khai phá và xây dựng vùng đất Đồng Nai – Gia Định. Công đức to lớn của ông được nhân dân ghi tạc, tôn thờ, xem như vị thần đã khai sáng vùng đất này.

Ghi nhớ công lao của Trần Thượng xuyên, nhà Nguyễn ban phong nhiều danh hiệu cao quý “Trần vi tướng, đại đại công thần bất tuyệt”, liệt vào bậc “Thượng đẳng thần”.

Để tỏ lòng ngưỡng mộ và đền đáp công ơn người đã có công tổ chức khai phá, mở mang vùng đất Đồng Nai - Gia Định, nhân dân ở những nơi này gọi Trần Thượng Xuyên là “Đức Ông”.

Đình Tân Lân (Xóm Mới) ở Biên Hòa, nơi thờ chính tướng Trần Thượng Xuyên đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia theo Quyết định số 457/QĐ, ngày 25 tháng 3 năm 1991. 

Ban đầu đình Tân Lân là một ngôi miếu nhỏ dựng bên cạnh Thành Biên Hòa, do dân làng Tân Lân dựng lên để thờ Đô đốc tướng quân Trần Thượng Xuyên - Người có công khai phá đất đai và mở mang thương mại vùng đất Biên Hòa xưa. Đến năm 1861, thực dân Pháp chiếm tỉnh lỵ Biên Hòa, Miếu được rời về bên gốc cây điệp già gần Tòa sơ thẩm (Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai). Năm 1906, do điều kiện về phong thủy miếu lại được rời về vị trí hiện nay (bên tả ngạn sông Đồng Nai, phường Hòa Bình) và lấy tên là Tân Lân Thành Phố Miếu. Trải qua thăng trầm lịch sử, nắng mưa thời gian tác động ngôi đình xuống cấp, năm 1935 nhân dân xây dựng lại đình với quy mô, kiến trúc khá đồ sộ. Mặt bằng tổng thể được bố trí theo hình chữ Tam  (三) gồm: Tiền đình, Chánh điện và Hậu đình nối tiếp nhau theo kiểu kết cấu kiến trúc truyến thống của dân tộc. Năm 1951, đáp ứng nhu cầu của nhân dân địa phương trong việc thờ cúng, đình xây dựng thêm miếu Ngũ Hành Nương Nương và Thánh Thạch Cổ Miếu và bia tiểu sử đã tạo nên diện mạo như ngày nay.

Đến với đình Tân Lân, chúng ta sẽ không khỏi ngạc nhiên trước một công trình kiến trúc tôn giáo bề thế, trang nghiêm tọa lạc trong khuôn viên rộng gần 3000m2, mang đậm dấu ấn văn hóa Hoa Nam kết hợp với phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Bắt đầu là kiến trúc phần mái - thế giới tầng trên với việc trang trí các mảng tượng gốm sứ thể hiện các đề tài và điển tích: Lưỡng Long Tranh Châu, Lý Ngư Hóa Long, Bát Tiên Quá Hải, Quan Công Phò Nhị Tẩu, Múa Hát Cung Đình, ông Nhật, bà Nguyệt… là những tác phẩm nghệ thuật độc đáo phản ánh ước vọng về một cuộc sống hạnh phúc, phồn thịnh, tước lộc, công hầu, trường thọ… của người phương Đông.

Mặc cho thời gian qua đi nhưng các tác phẩm tạo hình nghệ thuật vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt, vẫn một màu nguyên sơ thuở ban đầu để tôn lên vẻ đẹp riêng biệt cho mái đình cổ kính. 

Đình Tân Lân cũng giống như nhiều ngôi đình làng Nam bộ khác được các triều đại vua chúa sắc phong tôn thần Thành Hoàng bổn cảnh như một sự xác định chủ quyền đất đai của nhà vua và lòng biết ơn sâu sắc các bậc tiền nhân. Ngày nay, đình còn lưu giữ sắc thần của vua Tự Đức ngũ niên (1852) ban tặng với nội dung “Bảo an, chính trực, hữu thiện đôn ngưng chi thần”. Ngoài ra còn có nhiều bức hoành phi, liễn đối gỗ, bát bửu và chuông đồng... rất giá trị trong việc nghiên cứu lịch sử, văn hóa của ngôi đình trong quá trình phát triển vùng đất Biên Hòa xưa.

Có thể nói, kiến trúc đình Tân Lân đã thể hiện được sự hoành tráng mà tinh xảo, tôn nghiêm mà trữ tình. Tất cả các yếu tố văn hóa được tuyền tải hòa quyện trong ngôi đình là kết quả quá trình nhập cư của người Hoa vào vùng đất phương Nam để sinh sống cùng người Việt nhiều thế kỷ qua.

          Tại đây, Đình Tân Lân không chỉ là nơi thờ phụng Thành hoàng, vị thần của làng mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hoá gắn bó với một cộng đồng cư dân và mang đặc trưng văn minh lúa nước Việt Nam. Hàng năm, vào ngày 23 tháng 10 âm lịch, đình tổ chức lễ hội Kỳ yên, cũng là ngày lễ trọng thu hút đông đảo người dân không kể Hoa, Việt qui tụ về dâng hương cầu an, cầu phước. Lễ hội được diễn ra trong hai ngày với các hoạt động cơ bản như: lễ nhập đoàn, lễ cung thỉnh sắc ông, lễ thỉnh sanh, lễ cúng tiên yết, lễ xây chầu đại hội, lễ hạ đàn. Trong những ngày này, dân chúng khắp nơi thường tụ tập về đây trẩy hội, thắp nhang, đưa đức ông đi chu du trong thành, xem hát bội, hát tuồng. Những người trong ban tổ chức trước khi tham gia các hoạt động làm lễ phải thực hiện tẩy uế bản thân bằng rượu trắng. Trước khi rước đức ông đi chu du trong thành, phải làm lễ khai sắc ông: đưa đức ông ra tắm rửa bằng rượu, mặc áo bào… Ngoài ra, trong lễ hội còn có nghi thức cúng tiên yết, là hoạt động cầu nguyện cho quốc thái dân an. Tất cả các nghi thức trong lễ Kỳ Yên đều được Ban tế tự, học trò lễ,…  thực hiện có bài bản, trang nghiêm theo quy định từ xa xưa và cũng thể hiện sự tôn kính với thần linh.

Lễ hội Kỳ Yên ở đình Tân Lân thu hút đông đảo nhân dân tham gia không chỉ bởi phần lễ long trọng mà còn bởi có phần hội đó là hát bội. Hoạt động lễ hội đã đem lại cho dân làng sự vui vẻ quên hết những lo âu, nhọc nhằn đời thường, hòa vào không khí linh thiêng, màu nhiệm của lễ hội nhưng cũng rất gần gũi với cuộc sống, hoài niệm về tổ tiên - những người có công đức khai nghiệp cho làng xã, đồng thời thể hiện sự gắn kết cộng đồng trong mối giao cảm với nhau.

Trải qua thời gian lâu dài, nhưng những nội dung quan trọng trong lễ hội Kỳ yên vẫn giữ nguyên bản sắc như ngày đầu sơ khai. Cùng với đình Tân Lân, lễ hội góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa của dân tộc, nhất là của vùng đất Đồng Nai. Đây cũng là nơi thể hiện đậm nét nhất truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Trước những giá trị lịch sử và văn hóa, năm 1991, đình Tân Lân và lễ hội Kỳ yên đã được nhà nước công nhận là di tích văn hóa lịch sử, kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia

 

 

 

_ Thanh Vân_

 

 

 

 

Loại: Di tích
Đã phát hành: 08/04/2016 8:40 SA
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 3.406
]]> nnkduy Di tích Fri, 08 Apr 2016 01:44:20 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=20 LỄ HỘI LÀM CHAY – NÉT VĂN HÓA CỦA NGƯỜI HOA BANG HẸ Ở BỬU LONG (BIÊN HÒA) http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=24 Nội dung:

Là vùng đất văn hiến mang trong mình nhiều di sản văn hoá vật thể và phi vật thể quý báu như Cù lao phố, Văn miếu Trấn Biên, miếu Quan Đế, miếu Thiên Hậu v.v., Biên Hoà còn được biết đến với Lễ hội làm chay của đồng bào người Hoa bang Hẹ tại vùng núi Bửu Long, ngoại vi Biên Hoà.

 

Cổng miếu mùa Đại lễ làm chayThông lệ cứ 3 năm một lần, tại Miếu tổ sư hay còn gọi là Chùa bà Thiên Hậu tổ chức lễ hội làm Chay (Lễ vía Tổ sư) với quy mô lớn: diễn ra 4 ngày (từ ngày 10 đến ngày 13 tháng 6 Âm Lịch) để cầu an, cầu phúc cho người dân bá tánh. Đây là lễ hội rất lớn của Miếu cũng như của cộng đồng người Hoa ở Biên Hòa, thu hút bá tánh từ khắp nơi về tham dự.

 Lễ hội làm chay có nguồn gốc rất rõ ràng. Theo một số điển tích mà các cụ bô lão người Hoa bang Hẹ tại địa phương kể lại thì: Trước đây ở vùng Bửu Long có nạn dịch tả, Bà Thiên Hậu nhập đồng vào ông Tào Khương (tiếng Hẹ gọi là Sùng Khoỏng) cho biết phải có người lên núi hái đủ 103 vị thuốc bằng lá về trị cho dân làng, người ta làm theo và trong vùng hết nạn dịch. Nhân dân đã tổ chức lễ hội làm chay cúng tạ ơn Bà. Mặt khác, trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, vùng Bửu Long và Miếu Tổ Sư là nơi một số cán bộ cách mạng của ta bị giết hại nên nhân dân đã phối hợp cúng linh hồn cho các chiến sĩ, cầu an cho dân làng, xua đuổi mọi điều xấu, thoát khỏi các dịch bệnh và cầu siêu cho các vong linh. Nhưng quan trọng hơn cả trong lễ hội làm chay vẫn là dịp để những người làm đá tại địa phương và ngưòi Hoa ở Đồng Nai và các tỉnh lân cận tụ họp về đây để tạ ơn Tỗ nghề, cầu nghề nghiệp được ăn nên làm ra, phát triển thịnh vượng hơn.

Đây là một lễ hội lớn, cho nên công tác chuẩn bị rất quan trọng. Vào năm định kỳ, ngay từ lễ vía sanh Bà Thiên Hậu (23 tháng 3 âm lịch), Ban Quản trị miếu thông báo tổ chức lễ và phân công những bộ phận phụ trách các phần việc liên quan.

Ban tổ chức được bầu và thực hiện ngay việc đăng ký danh sách những người tham gia đóng góp kinh phí tổ chức lễ hội. Những người đăng ký có thể góp tiền trước hoặc đăng ứng. Tất cả nguồn kinh phí được tổng kết trước ngày  bắt đầu lễ (10/3 - âm lịch). Mức đóng góp tùy có tính chất tự nguyện, tùy điều kiện người đăng ký. Người Hoa quan niệm càng bỏ nhiều tiền vào lễ làm chay, càng được nhiều phúc của Bà và các thần nên có nhiều người tham gia góp phần. Mức chi phí cho lễ hội rất cao, lên tới hàng trăm triệu đồng.

Trước ngày lễ tiến hành, những bài trí trong khu vực hành lễ phải được hoàn tất. Khắp nơi từ trong miếu đến ngoài cổng nhiều đèn lồng, hoa kết, cờ lễ được treo lên tạo một cảnh quan nhiều màu sắc độc đáo. Tại sân miếu, một cây phướng được dựng lên. Trên cây phướng treo 52 ngọn đèn lồng màu trắng, chữ Hán màu đỏ (mỗi đèn có một chữ), treo thành 5 dây song song với nhau tượng trưng cho năm bậc thần thánh, Tổ nghề được thờ trong miếu. Dây đèn lồng ở giữa treo cao hơn và dài nhất (gồm 20 đèn), phía trên có biểu tượng cờ lệnh và mão, chữ đề “Cung chúc Ngũ Đăng Tiên Sư bửu đán”. Bốn dây còn lại đối xứng hai bên (mỗi dây 8 đèn) với các dòng chữ “ QuốcTrì Tiên Sư”, “Lỗ Ban Tiên Sư”, “Thiên Hậu Thánh Mẫu” và “Quan Thánh Đế Quân”. Cây phướng là điểm báo cho các vị thần linh, Tổ nghề chứng giám lễ cầu an, cầu siêu.

Dưới cây phướng có bàn hương án. Đối diện bên phải có lều bày hương án và hình nộm Ông Tiêu phết màu sắc rực rỡ. Ông Tiêu với hình dáng cao to, đầu đội mão, hai tay cầm thẻ bài, cờ lệnh, mắt quắc uy nghi, lưỡi thè ra. Ông Tiêu được quan niệm là một biến thể của Quan Âm để chiêu tập tất cả các loại cô hồn. Hai bên Ông Tiêu có là các hình nhân Thổ Địa, Tướng Quân và Thủy Quân có chức năng hộ vệ.

Trong sân còn có dựng đàn có rạp che chắn bốn bên. Đây chính là đàn chay nơi các đạo sĩ thực hiện các nghi cúng tế. Trong rạp được trang trí bàn thờ, tranh ảnh, cờ trướng, liễn đối, nhang đèn, hương hoa... như một điện thờ. Phía trên là tranh bức vẽ Tam Thánh gồm: Thái Thượng Lão Quân, Thông Thiên Giáo Chủ và Hải Triều Thánh Nhân (những vị được xem là Giáo chủ của Đạo Giáo do Lão tử sáng lập). Phía dưới Tam Thánh là một điện thờ phủ vải đỏ, nơi đặt các bài vị các vị Tổ, bài vị thỉnh từ các miễu, chùa và bài vị của trăm họ được thỉnh dự lễ. Dưới điện thờ là bàn hương án và các đồ tế khí của đạo sĩ dùng cúng lễ. Hai bên rạp dán các bức mô tả Thập Điện Diêm Vương (10 cửa ngục âm phủ). Bên cạnh, còn có lều che, bày bàn hương án có hình nộm tượng Phán Quan và các vị lính hầu đội mũ chóp nhọn màu vàng, xử án ở địa phủ.

Trước cửa chùa, hai hình nộm Quan Văn và Quan Võ uy phong trấn giữ Thánh môn. Trong chùa, cảnh trang trí với màu đỏ chủ đạo với hàng trăm đèn lồng treo khắp xà cột. Các bàn thờ, đồ cúng, kiệu rước, giá biểu bài vị, đồ bát bửu sắp xếp ngăn nắp. Tất cả trong tư thế sẵn sàng cho việc lễ khi tiến hành.

Chương trình lễ hội:

Ngày thứ nhất tổ chức lễ thỉnh sắc Bà Thiên Hậu. Lễ được bắt đầu vào giờ tốt trong buổi sáng với chuông trống gióng lên báo hiệu.

Đoàn rước thỉnh theo lộ trình từ Miếu Thiên Hậu đến miếu Cây Quăn (nơi thờ Bà trước đây). Tại Miếu Cây Quăn, khi xin keo thỉnh sắc xong, đoàn rước trở ra đi vào  đến thỉnh bài vị Tiên Cô Nương Nương (miếu Bà Thánh trong khu du lịch Bửu Long) bài vị Thổ Công (tại Miếu thờ cổng khu du lịch) rồi trở về miếu. Trên lộ trình đoàn rước đi qua, nhiều gia đình sắp sẵn lễ vật cúng nghênh đón Bà, sau đó hòa vào đoàn rứơc về miếu.Tất cả các bài vị thỉnh rước được đặt lên tầng cao nhất của điện thờ. Sau đó, vị chánh tế và thành viên Ban Tổ chức thực hiện việc thỉnh Bà từ Thiên Hậu Cung (một cơ sở thờ Thiên Hậu của người Hoa bang Sùng Chính, phường Hòa Bình) về miếu.

Sau khi cung thỉnh sắc hoàn tất, trước sân miếu, các đội võ thuật biểu diễn các trò hội như múa đao, múa võ... tạo nên không khí vui nhộn. Sau đó, miếu bắt đầu đón khách đến lễ Bà. Số người tham dự viếng Bà Thiên Hậu trong ngày đầu lễ rất đông đảo.

Ngày thứ hai tổ chức khai kinh cầu an. Từ sáng sớm, một bộ phận giúp lễ và đội lân các gia đình rước các lễ vật cúng (mâm lễ, tháp giấy, bánh...) các gia đình tham gia cúng về miếu. Chọn giờ tốt, vị chủ tế bắt đầu khai kinh cầu an tại đàn chay và các bàn hương án dưới cây phướng, bàn thờ Ông Tiêu.

Chiều tối, các đạo sĩ nhập đàn, tụng các kinh, làm nghi dâng sớ, múa cờ lệnh, tụng kinh, đăng hương.

 

Sân khấu hát bội ngày hộiNgày thứ ba là chính lễ với nhiều nghi thức lễ hội như khai Kim phong bảng, các đạo sĩ thay phiên nhau tụng kinh cầu an khắp các nơi hành lễ. Khu vực sân lễ, các đội lân múa hòa vào với dàn nhạc ngũ âm tạo nên một không khí náo nhiệt, cuốn hút nhiều người. Sau lễ khai Kim phong bảng, tại miếu tổ chức hội đấu đèn lồng. Số lượng đấu là chín đèn. Khi đấu, thầy cúng đọc những câu thành ngữ  tương ứng với thứ tự đèn. Bất kỳ ai thấy hợp với sở cầu thì đấu giá. Thông thường, đèn đầu tiên và cuối cùng được nhiều người đấu giá cao. Mỗi đèn có khi giá đấu lên hàng chục triệu đồng. Không khí đấu đèn rất sôi nổi, hào hứng.

Buổi chiều, tổ chức phóng đăng, phóng sanh cầu siêu cho thập loại cô hồn. ở bến sông Tân Thành (thuộc khu phố 3, phường Bửu Long)

 

Nhộn nhịp buổi cơm chay ngày hộiBuổi tối, bắt đầu nghi thức lập giàn chay và lễ bắc cầu cho Bà.

Ngày thứ tư (Kết lễ làm chay), bao gồm các nghi thức: Lễ Cúng thí, xô giàn; cúng cả mặn kết lễ; đãi cơm chay, biểu diễn ca kịch, lân sư rồng.

Việc tổ chức lễ hội làm Chay ở Miếu tổ sư là biểu hiện của tín ngưỡng tôn giáo được người Hoa sùng tín, được người Hẹ bảo tồn, duy trì cho đến ngày nay. Đây là sản phẩm phi vật thể rất có giá trị trong hệ thống các cơ sở tín ngưỡng ở Biên Hòa và Đồng Nai. Lễ hội đã góp phần làm phong phú, đa dạng giá trị của nó trong cộng đồng người Hoa và cả người Việt ở địa phương.

Không chỉ vậy, đây còn là dịp để cộng đồng người Hoa, người Việt gặp mặt giao lưu văn hóa với nhau, trao đổi kinh nghiệm làm ăn, chuyện gia đình, con cái học hành đỗ đạt và xây dựng gia đình văn hóa, khu phố văn hóa.

Sau mỗi lần tổ chức Lễ hội làm Chay xong, Ban Trị sự miếu lại bàn tính việc sửa sang ngôi miếu cho khang trang, to đẹp hơn giúp công tác xã hội hóa tại di tích ngày càng nâng cao. Đặc biệt, miếu luôn mở lòng hướng thiện tìm về những mảnh đời cơ cực, những địa phương bị thiên tai, lũ lụt từ khắp mọi miền Tổ quốc. Theo đại diện Ban Trị sự miếu cho biết: Sau mỗi lễ hội, Miếu đã ủng hộ hàng triệu đồng đến những thanh niên lên đường nhập ngũ; trẻ em nghèo, những người có hoàn cảnh khó khăn tại địa phương thông qua Hội Chữ thập đỏ của địa phương và của tỉnh.

Có thể nói, qua từng hoạt động của Lễ hội làm chay, người Hoa bang Hẹ đang góp phần thực hiện hai sứ mệnh cao cả: Một là gìn giữ bản sắc văn hoá người Hoa bang Hẹ, làm phong phú hơn văn hoá Việt Nam, hai là nỗ lực hoà đồng vào cộng đồng chung các dân tộc Việt Nam. Tất cả những việc làm đó đã thể hiện mối liên kết, tình tương thân tương ái, tình làng nghĩa xóm truyền thống được hun đúc, gìn giữ từ bao đời nay của cả người Hoa và người Việt. Đây chính là nét đẹp trong giao lưu văn hóa Việt – Hoa.

 

Nguyễn Sen

 

 

 

 

Loại: Văn hóa
Đã phát hành: 14/07/2016 8:35 SA
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 3.894
]]> nnkduy Văn hóa Thu, 14 Jul 2016 01:44:44 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=24 ÁO DÀI VIỆT NAM DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=14 Nội dung:

Trang phục là một thành tố quan trọng của văn hóa tộc người, là biểu hiện bề ngoài của bản sắc văn hóa dân tộc. Chiếc áo dài Việt Nam được xem là một trong những biểu tượng văn hóa của dân tộc Việt. Quá trình tồn tại và phát triển của chiếc áo dài cũng gắn liền với quá trình lịch sử của dân tộc Việt, việc tìm hiểu về chiếc áo dài Việt Nam cũng đồng thời tìm hiểu về nền văn hóa truyền thống của dân tộc nước nhà. Dưới góc độ văn hóa, trang phục áo dài phát triển qua từng thời kỳ của lịch sử Việt Nam từ trước đến ngày nay.

          Ở thế kỷ 17, trong những dịp trang trọng phụ nữ Việt Nam mặc áo dài bên ngoài giống như áo tứ thân sau này. Sang thế kỷ 19, trong các dịp lễ hội và lao động thường ngày, phụ nữ Việt Nam thường mặc chiếc áo dài được cải biến từ kiểu áo thụng trong cung đình trên cơ sở chiếc váy truyền thống thành bộ áo dài rất cơ bản để nó tiếp tục đucợ cải biến thành chiếc áo dài ngày nay. Ở miền Bắc, áo dài phụ nữ còn gọi là áo tứ thân hoặc năm thân; phổ biến hơn cả là áo tứ thân.

Cho đến đầu thế kỷ 20 trang phục áo dài của phụ nữ miền Bắc vẫn là chiếc áo tứ thân và năm thân màu nâu hoặc màu thâm truyền thống dưới là váy mặc trong lễ hội và cả trong khi lao động (qua ký họa của Dumoutier). Phụ nữ miền Trung những ngày lễ hội thường mặc áo năm thân, kín cổ. Người nhiều tuổi mặc màu đậm, các cô gái trẻ mặc màu nhẹ hoặc trắng. Trong khi đó, áo dài của phụ nữ Nam bộ cho đến đầu thế kỷ 20 là áo dài màu đen hoặc nâu đỏ bên trong mặc áo ngắn màu trắng có túi nhỏ, bỏ ra ngoài quần. Sau này dần dần phụ nữ miền Bắc cũng bỏ không mặc váy mà mặc quần đen bằng vải lĩnh, nái hoặc sa tanh như phụ nữ miền Nam.

Chiếc áo dài của phụ nữ Việt Nam (kể cả ba miền Bắc, Trung, Nam) khi mặc vào nó đã quy định được thành phần xã hội trong đó. Các kiểu áo dài nhìn chung là giống nhau chỉ khác biệt ở một vài đặc điểm nhỏ. Đối với phụ nữ thuộc con nhà khá giả ở thành thị miền Bắc, khi ra ngoài phố thường mặc áo tứ thân (bên trong mặc áo cánh bằng vải trắng hay lụa tơ tằm). Vào dịp tết, các bà các cô mặc bên trong là chiếc áo dài màu bằng lụa Tây Hồ, cài khuy bên cạnh. Đối với phụ nữ thuộc con nhà khá giả hoặc quyền thế ở Nam bộ, trang phục lễ hội là áo cặp, các cô cũng bận hai hoặc ba cái áo dài bằng lụa trơn, bên trong màu tươi sáng, bên ngoài màu sẫm hoặc tối, chiếc đầu tiên dài chấm đất, chiếc sau ngắn dần lên, áo này chồng lên áo kia và có nhiều màu sắc khác nhau. Chỉ cần nhìn vào loại vải và màu sắc trang phục có thể phân biệt được đẳng cấp xã hội của người mặc nó. Phụ nữ giàu có hoặc khá giả, quyền thế thì mặc áo dài bằng gấm hoặc tơ với các màu rực rỡ. Còn người bình dân thì mặc áo dài màu nhạt như xám tro, trắng ngà, tím hoa cà… bằng vải lụa trơn.

Từ chiếc áo tứ thân truyền thống với gam màu tối, sẫm được cách tân những yếu tố quan trọng để trở thành chiếc áo dài tân thời và đến chiêc áo dài hiện đại ngày nay là sự kết hợp tuyệt vời giữa truyền thống dân tộc với văn hóa phương Tây. Chiếc áo dài hiện đại đã khiến cho người phụ nữ mặc nó nhìn chung rất kín đáo, đoan trang và không kém phần quyến rũ. Từ Thập niên 60-70, áo dài bắt đầu tôn lên những nét quyến rũ nhất của người phụ nữ. Eo được may thắt lại, có người còn dùng dây quanh áo phía trong ở vòng hai để eo đuợc nhỏ hơn, tà áo rộng, ngực áo nhọn, gấu áo thẳng ngang, dài gần đến mắt cá chân, làm cho người mặc có dáng "thắt đáy lưng ong". Để tăng thêm vẻ nữ tính, hàng nút phía trước được dịch chuyển sang một chỗ mở áo dọc theo vai rồi chạy dọc theo một bên sườn. Từ đây, tà áo dài hiện đại chính thức ra đời và vẫn giữ nguyên nét đẹp ấy cho đến ngày nay, dù đã trải qua bao năm tháng chiến tranh và phát triển, áo dài vẫn là một biểu trưng của người phụ nữ Việt. Từ tính chất dân tộc của nó mà từ những năm 1970 cho đên nay, chiếc áo dài đã được các cô dâu mặc trong ngày cưới của mình. Hai, ba thập kỷ nay trang phục đám cưới của người Việt thường thống nhất với chiêc áo dài của cô dâu và chiếc veston của chú rể, một sự kết hợp của văn hóa giữa Đông và Tây. Mặc dù vậy, chiếc áo dài phụ nữ Việt Nam vẫn giữ được tính dân tộc của mình, vẫn giữ được bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc. Ngày nay, áo dài gần như đã trở thành lễ phục chính thức cho người phụ nữ Việt Nam. Chiếc áo dài đã được người phụ nữ mặc trong tất cả mọi trường hợp lễ nghi, ngoại giao, làm việc văn phòng, tiếp viên hàng không, biểu hiện nghệ thuật (ca nhạc), trong học đường… Kể từ năm 1989, khi Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức hội thi Hoa hậu Áo dài thì ngành thời trang thiết kế áo dài đã bắt đầu ra đời và có nhiều nhà tạo mẫu áo dài nổi tiếng và những tập đoàn công ty người mẫu biểu diễn thời trang cũng đã được hình thành. Đặc biệt, tại cuộc thi Hoa hậu Quốc tế được tổ chức tại Tokyo năm 1995, áo dài Việt Nam đã nhận được giải thưởng trang phục dân tộc đẹp nhất và đã được các trung tâm thời trang trên thế giới như Paris, New York, Milan với các nhà tạo mẫu Châu Âu như Giorgio Armani, Calvin Klein chú ý đã cho ra những bộ sưu tập cảm hứng từ tà áo dài Việt Nam. Từ năm 2000 đến nay, sự giao lưu về văn hóa, sự phát triển vượt bậc về kinh tế, và cái nhìn hiện đại tạo điều kiện cho các nhà thiết kế thỏa sức sáng tạo, áo dài biến hóa muôn màu muôn kiểu và chính thức trở thành quốc phục của nước Việt Nam. Hiện nay, các nhà thiết kế áo dài nổi tiếng vẫn sáng tạo ra những mẫu áo dài cách điệu để phù hợp với giới trẻ như áo dài tay ngắn, tà ngắn và có thể mặc chung với quần jeans, quần ôm…

Việt Nam bao gồm 54 thành phần dân tộc, mỗi dân tộc đều có một loại trang phục đặc trưng truyền thống của mình. Nhìn chung, trang phục của mỗi dân tộc đều có sắc thái riêng, tuy nhiên ngày nay các dân tộc có quá trình giao lưu văn hóa lâu đời với người Việt (như Hoa, Chăm, Khmer), đặc biệt các dân tộc sống định cư gần các đô thị thì hầu như họ đều bị Việt hóa, trang phục mặc hàng ngày của họ cũng theo trang phục của người Việt và chiếc áo dài của phụ nữ Việt Nam cũng chính là lễ phục quan trong trong đám cưới của họ. Có thể nói, chiếc áo dài của phụ nữ Việt Nam đã trở thành biểu tượng văn hóa giàu tính dân tộc. Văn hóa áo dài Việt Nam đã hội nhập, giao lưu và khẳng định được vị trí của mình trong văn hóa thế giới, chính là nhờ bản sắc văn hóa chứa đựng trong nó. Ngày nay, dù cho áo dài có được các nhà thiết kế thời trang biến tấu hoặc trang trí, hội họa theo “mốt” đa dạng và phong phú song cơ bản cái hồn của áo dài Việt Nam vẫn còn đó như hình bóng quê hương Việt Nam trong mỗi chiếc áo dài.

 

                                                                                                Nguyễn Yên

 

 

Loại: Nghệ thuật
Đã phát hành: 21/10/2015 8:00 SA
TopItem: Không
ItemStatus: 3
ReadCounter: 1.797
]]> nnkduy Nghệ thuật Wed, 21 Oct 2015 01:04:17 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=14 10 khu du lịch của tỉnh Đồng Nai http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=36 Nội dung:

 

Đồng Nai là tỉnh thuộc vùng Đông Nam Bộ, cách tp. Hồ Chí Minh 30km về hướng Đông Bắc. Với hơn 320 hình thành và phát triển, Đồng Nai có rất nhiều di tích lịch sử, văn hoá và các điểm du lịch nổi tiếng. Để giúp bạn đọc tìm hiểu và lựa chọn điểm thăm quan, du lịch, vui chơi, giải trí phù hợp, Thư viện tỉnh Đồng Nai xin giới thiệu cùng bạn đọc 10 khu du lịch nổi tiếng nhất ở Đồng Nai. Hứa hẹn đem lại cho du khách chuyến đi chơi vui vẻ và có thêm nhiều trải nhiệm khám phá thiên nhiên diệu kỳ.

Mời bạn đọc tìm hiểu, khám phá 10 khu du lịch nổi tiếng nhất ở Đồng Nai qua video sau:

https://youtu.be/8mBvPHBM1ro

 

Đào Thanh

 

 

 

 

 

Loại: Du lịch
Đã phát hành: 07/04/2021 2:15 CH
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 1.634
]]> nnkduy Du lịch Wed, 07 Apr 2021 07:15:39 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=36 TRANG PHỤC TRUYỀN THỐNG CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=17 Nội dung:

Nói tới văn hóa dân tộc là nói tới một lĩnh vực thật phong phú và đa dạng, từ miếng ăn, quần áo mặc, nếp nhà ở, cách thức làm ăn, đi lại, vui chơi, ca hát, hội hè, thờ cúng, tang ma, cưới xin... trong đó, trang phục đặc biệt là trang phục phụ nữ, là cái mà ở đó bản sắc dân tộc biểu hiện rõ rệt, thường xuyên và lâu bền nhất.

 

 
Trang phục người Sán Dìu

 

          Tùy theo từng điều kiện môi trường tự nhiên nhất định, con người dùng vỏ cây, gai, đay, tơ... dệt thành quần áo mặc, không chỉ để bảo vệ cơ thể, chống lại những điều kiện bất lợi của môi trường, mà ngay từ nguyên thủy, trang phục còn là vật trang trí, làm đẹp cho cơ thể. Do vậy, ở loại vật dụng thường xuyên như áo quần ấy, mỗi dân tộc thường có những cách thức may, trang trí riêng, thể hiện tâm lý, truyền thống thẩm mỹ của mình, có ý thức rõ rệt là thông qua quần áo phân biệt mình với các dân tộc khác. Do vậy, ở mỗi dân tộc sớm có quy cách riêng về ăn mặc, phù hợp với giới tính, lứa tuổi, địa vị xã hội..., có khi rất nghiêm ngặt khiến mọi người phải nhất nhất tuân theo. Rất xác đáng khi một nhà nghiên cứu văn hóa nói rằng, trong xã hội tiền công nghiệp, quần áo mặc trên người là cách làm cho mọi người biết rõ tôi là người dân tộc nào, vùng nào, theo tôn giáo gì, địa vị xã hội ra sao.

          Hơn thế nữa, ở hầu hết các dân tộc trên hành tinh này, trang phục vốn là sáng tạo văn hóa của phụ nữ. Từ việc tìm kiếm, trồng trọt để tạo ra nguyên liệu, đến chế biến, làm sợi, dệt vải, may cắt, thêu thùa... hầu như là công việc của phụ nữ. Những người chị, người vợ, người mẹ có thể hoàn toàn tự hào trong kho tàng vô cùng phong phú của văn hóa nhân loại, trong đó trang phục có sự cống hiến to lớn từ bàn tay, trí tuệ của phụ nữ.

          Với ý nghĩa rộng nhất của khái niệm "cái đẹp", thì phụ nữ chính là những người biểu hiện trọn vẹn của khái niệm này. Trong ăn mặc của bất cứ dân tộc nào, dù có ở trình độ lạc hậu hay đã đạt tới văn minh, phụ nữ bao giờ cũng đẹp nhất. Họ là người tạo ra đồng thời cũng là người có ý thức và biết làm đẹp cho chính mình. Trong việc tạo ra và sử dụng trang phục, người phụ nữ có ý thức về cái đẹp của riêng mình, hơn thế nữa, trong xã hội truyền thống, phụ nữ ít giao tiếp với bên ngoài, ít đi lại các vùng xa như nam giới, nên họ giữ lại lâu bền nhất sắc thái dân tộc thông qua quần áo cũng như các sinh hoạt văn hóa khác.

          Bởi vì, trang phục chính là một trong những sắc thái nổi bật nhất của văn hóa dân tộc. Tuy nhiên bản sắc văn hóa dân tộc không phải là cái gì “nhất thành bất biến”, mà là "nhất thành vạn biến". Biến đổi không ngừng tùy theo từng hoàn cảnh lịch sử cụ thể, nhưng vẫn giữ cái cốt cách, cái nền tảng ban đầu, đó chính là quy luật kết hợp truyền thống và đổi mới của văn hóa, của trang phục.

          Ở nước ta, có 54 dân tộc anh em cùng chung sống, trong đó người Kinh chiếm số đông hơn cả, ở đồng bằng và đô thị, còn 53 dân tộc ít người khác còn lại, phần lớn sinh sống ở miền núi. Các dân tộc ở nước ta, đông người cũng như ít người, hiếm khi mỗi dân tộc sống tách biệt ở một vùng riêng, mà thường hòa trộn, đan cài nhau. Đến chợ phiên của một huyện vùng núi, ta thường gặp những người thuộc hàng chục dân tộc với cách thức ăn mặc khác nhau. Thậm chí, ngày nay, ngày càng có nhiều gia đình mẹ chồng và con dâu có kiểu trang phục riêng của dân tộc mình. Nếu ví đất nước ta như một vườn hoa nhiều dân tộc, thì 54 bộ trang phục giống như 54 bông hoa với dáng vẻ, màu sắc khác nhau, góp phần làm cho vườn hoa tỏa trăm hương, khoe ngàn sắc.

          Nói 54 dân tộc, 54 bộ y phục là cốt cho ta một ý niệm về sự giàu có màu sắc trang phục đó thôi, chứ thực ra có khi một bông hoa lạ chứa đựng, dung hòa nhiều hương sắc, một bộ trang phục mà biến hóa nhiều vẻ tùy theo mỗi địa phương. Ví như, chiếc áo dài của cô gái Kinh, mà ít nhất đã có ba kiểu dạng Bắc, Trung, Nam; có bộ nữ phục của người Dao, người Mông, thì mỗi nhóm, mỗi địa phương mỗi khác, giữa chúng có cốt cách chung, nhưng vẫn mang dáng vẻ riêng của mỗi nhóm người, địa phương. Trong khá nhiều trường hợp, tên gọi của dân tộc, nhất là các nhóm địa phương, thường phân biệt theo kiểu cách hay màu sắc của y phục, trang phục, như Thái Trắng, Thái Đen, Tày Slửa khao (Tày áo trắng), Dao Tiền (dùng tiền bạc trắng gắn lên áo)...

 

 

Ngày nay chiếc áo dài vẫn là trang phục đẹp nhất của phụ nữ Việt Nam

 

          Tính đa dạng và phong phú của trang phục các dân tộc còn do những ảnh hưởng, giao tiếp với các nước, các dân tộc láng giềng. Ví như, nhiều dân tộc cư trú suốt dải biên giới Việt - Lào, như Thái, Khơmú, Bru... tiếp thu nhiều ảnh hưởng trang phục Lào, còn dân tộc ở dọc biên giới phía Bắc giáp Trung Quốc, thì tiếp thu ảnh hưởng trang phục của dân tộc có nguồn gốc Đông Á và Trung Á. Người Chăm, Khơme ở phía Nam tiếp thu kiểu quần áo của các dân tộc ở Mã Lai, Inđônêxia... Trang phục Kinh ở phía Nam chịu ảnh hưởng của trang phục Khơme... Tuy nhiên, thông qua sự đa dạng, muôn vẻ dân tộc, địa phương ta vẫn thấy ở chúng những nét chung, gần gũi, thể hiện qua từng nhóm dân tộc, từng vùng.

          Các dân tộc thuộc nhóm Việt - Mường, như Việt, Mường, Thổ, Chút, sinh sống trong các đồng bằng châu thổ lớn, duyên hải và thung lũng vùng núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ. Đây là những di duệ trực tiếp của người Việt thời cổ Hùng Vương, do vậy, giữa họ có nhiều nét tương đồng về ăn mặc. Nam giới mặc quần với áo ngắn, phụ nữ mặc váy, mãi sau này, trước nhất ở thành thị, sau nữa là nông thôn mới chuyển sang mặc quần. Phụ nữ mặc áo cánh xẻ ngực, ít khi cài cúc, để hở yếm ở trong. Áo choàng mặc ngoài là kiểu áo tứ thân, không cài cúc mà thường để buông hay thắt vạt... Trong các dân tộc thuộc nhóm này, người Mường giữ lại nhiều cốt cách ăn mặc truyền thống, còn ở người Kinh, trang phục đã biến đổi khá nhiều.

          Các dân tộc thuộc nhóm Tày - Thái, như Tày, Thái, Nùng, Sán Chay,... trong đó có hai dân tộc tiêu biểu là người Tày ở Việt Bắc và người Thái ở Tây Bắc. Trong nhóm này dân tộc Tày, Nùng, Sán Chay, Giáy cư trú ở Việt Bắc, trang phục ngoài những đặc trưng truyền thống, còn thấy nhiều ảnh hưởng của các dân tộc phía Bắc, như kiểu CIO xẻ cài khuy nách, quần, xà cạp, tạp dề... còn người Thái và các dân tộc ở Tây Bắc thì bảo lưu khá bền chắc những đặc trưng truyền thống trang phục dân tộc mình.

          Trang phục các dân tộc nhóm Mông - Dao (gồm Mông, Dao, Pà Thèn) rất đa dạng về sắc thái, mang nhiều đặc trưng độc đáo, như kiểu váy xếp nếp trang trí nhiều hoa văn, áo xẻ và cài khuy nách, áo dài mặc ngoài thêu, vẽ sáp ong, chắp vải màu, các loại mũ, khăn, tóc tết dài, xà cạp quấn chân, tạp dề... Trong các dân tộc này, trang phục người Mông giữ lại những nét đặc trưng lâu bền nhất…

          Về bản chất, trang phục của dân tộc ở Việt Nam, thể hiện những đặc trưng của trang phục cư dân vùng nhiệt đới nóng ẩm phương Nam. Đó là vùng mà vải mặc dệt từ các loại sợi, vỏ cây và sau này là bông, áo quần không phong phú về kiểu loại, ít có sự khác biệt giữa trang phục nam và nữ, màu sắc và trang trí giản dị. Kiểu loại thường là váy, khố, áo ngắn xẻ ngực, yếm, không có áo da, lông, dùng áo tơi, nón tránh mưa, nắng, đi chân đất, sang mới dùng guốc dép. Trang sức thường là nhuộm răng, ăn trầu, xăm mình, cưa răng, bịt răng... Với cư dân vùng phía Bắc, nơi ảnh hưởng trực tiếp gió mùa, có mùa lạnh, sớm giao tiếp, ảnh hưởng cư dân vùng Đông và Trung Á, nên tiếp thu những ảnh hưởng trang phục cư dân phía Bắc, nhất là quần áo mùa đông, do vậy, vùng này mang tính chuyển tiếp rõ rệt giữa trang phục phương Nam và phương Bắc. Ngày nay, cùng với việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam nói chung, bảo tồn và gìn giữ truyền thống trang phục các dân tộc Việt Nam nói riêng sẽ góp phần tô đậm nền văn hóa Việt Nam thêm tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

 

Đinh Nhài

 

 

 

 

Loại: Nghệ thuật
Đã phát hành: 28/10/2015 10:30 SA
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 9.520
]]> nnkduy Nghệ thuật Wed, 28 Oct 2015 03:34:15 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=17 Đậm đà hương vị Đồng Nai http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=41 Nội dung:

 

Quý bạn đọc thân mến!

Đồng Nai – mảnh đất có bề dày lịch sử hơn 325 năm, trong quá trình hình thành và phát triển ấy, vùng đất Đồng Nai xưa và nay đã hội tụ, chắt lọc được những tinh hoa văn hóa từ cư dân bản địa cùng với những luồng lưu dân khác nhau trên mọi miền của tổ quốc.

Bởi sự giao lưu, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa đã góp phần làm cho nền văn hoá ẩm thực của xứ “Đồng Nai gạo trắng nước trong” thêm phong phú và đa dạng. Và từ rất lâu rồi, nhiều đặc sản, món ngon của Đồng Nai nổi tiếng gần xa, thậm chí còn được lưu truyền qua kho tàng ca dao, phương ngữ dân gian. Ví như:

“Trà Phú Hội, nước Mạch Bà

Sầu riêng An Lợi, chuối già Long Tân.

Cá bui, sò huyết Phước An

Gạo thơm Phước Khánh, tôm càng Rạch Nhum”

Từ nguồn sản vật sẵn có của quê hương, nhiều món ăn được người dân Đồng Nai chế biến đã tạo nên nét ẩm thực mang đậm hương vị địa phương khiến du khách thưởng thức rồi rất khó quên như: Chem chép, sò huyết Phước An, Hến Cù lao phố, Gỏi cá Tân Mai, Cá bay ăn với đậu rồng, Cá cơm lăn bột Cây Chàm, Lẩu tôm Năm Ri, Mì Xí Mứng…

Được mệnh danh là thủ phủ trái cây của vùng Đông Nam bộ bởi đặc điểm thổ nhưỡng ở đây nên hoa trái rất sum suê, sản sinh ra nhiều giống cây ăn trái đặc biệt thơm ngon mà ít có nơi nào có thể sánh được, nhiều loại trái thương hiệu gắn liền với địa danh canh tác: mít tố nữ Long Khánh; dâu An Phước, chuối già Long Tân, dưa gang Long Thành, trái ngâu Đại An, lười ươi Phú Lý

Bên cạnh đó, nhiều món ăn mang hương vị núi rừng, thể hiện nét văn hóa, phong tục tập quán, nếp sống của cộng đồng các dân tộc cũng rất được người dân và du khách quan tâm. Vậy những món ngon đó là gì? Và đã để lại ấn tượng như thế nào trong lòng mỗi du khách mà sao lại gắn liền với từ “đặc sản” … Tất cả được giới thiệu qua cuốn sách với tựa đề “Đậm đà hương vị Đồng Nai” do nhà báo Bùi Thuận biên soạn, được nhà xuất bản Đồng Nai in ấn và phát hành.

Nội dung sách được chia làm 2 phần.

Phần 1: Hương vị quê nhà. Là người thích rong ruổi và tìm tòi những câu chuyện ẩm thực đa sắc của quê hương, tác giả Bùi Thuận với thâm niên ngót nghét 40 năm làm báo đã có những ghi chép như những chỉ dẫn rất thú vị về rất nhiều món ăn ở vùng đất Biên Hòa – Đồng Nai. Có những hàng quán mà chỉ cần gọi tên là nhớ. Như bánh xèo chợ Kỷ Niệm, bánh canh đầu cá chợ Đồn, phở Tứ Hải, mì Xí Mứng, vịt quay Hạnh Phước, lẩu tôm Năm Ri, gỏi cá Tân Mai, cà phê Thằng Bờm, bánh kem Siu Siu, hủ tiếu Vy… Rất quen, thậm chí là khách ruột của quán nhưng hẳn không phải ai cũng biết xuất xứ, lai lịch, cơ duyên của thời ăn nên làm ra và những thăng trầm của chủ lẫn quán. Những câu chuyện về ông Cà Tưng, chủ xe mì cuối chợ Biên Hòa năm nào, chuyện cô phóng viên đài phát thanh giỏi nữ công gia chánh trở thành chủ thương hiệu bánh kem Siu Siu, chuyện củi lửa bếp núc lò vịt quay Hạnh Phước lớn nhất Biên Hòa hay gu pha cà phê Jean Martin và sự chu đáo của chủ quán Thằng Bờm, đến những tập quán buôn bán của người Hoa, người xứ Quảng quần cư, của những người nông dân chân lấm cố công chăm sóc giữ lại cây trái đặc sản quê nhà… được tác giả chia sẻ qua từng trang sách.

Khép lại phần 1, đến với Phần 2 với tựa đề: Lan man cùng... hương vị gần xa. Để cảm nhận của mình mang tính khách quan hơn, tác giả cũng đã giới thiệu một số món ăn, thức uống của các địa phương mà tác giả đã được thưởng thức:

Hương trà giữa mùa đông Đà Lạt, “Mất hồn” với rượu ngô Mèo Vạc, Xuống miệt U Minh xem trồng mận An Phước, Ra đảo Nam Du thưởng thức ẩm thực “Hòn”, Qua Tàu ăn thịt Tô Đông Pha…

Quý bạn đọc thân mến!

Qua 373 trang sách tập hợp 89 bài viết giới thiệu ẩm thực quê nhà, tác giả Bùi Thuận đã mang đến cho bạn đọc xa gần nhiều hương vị đặc trưng về món ăn thức uống của xứ Đồng Nai thân yêu. Trong đó, chúng ta không chỉ được cảm nhận hương vị của những món ăn, đặc sản địa phương mà trên hết ta còn được học cách thưởng thức nó, biết được địa chỉ quán, chủ tiệm và hoàn cảnh ra đời của quán … Nét đẹp ẩm thực ở đây mang mọi người đến thật gần bên nhau, mỗi món ăn cũng chính là mỗi ký ức đẹp – gắn liền với người dân Đồng Nai.

 Có thể nói cuốn sách như một nguồn tư liệu hữu ích cho những ai quan tâm và yêu mến văn hoá cũng như ẩm thực của vùng đất Đồng Nai đồng thời như một lời nhắn nhủ của tác giả về việc giữ gìn, bảo vệ những nét đẹp truyền thống trong văn hóa ẩm thực của mảnh đất quê hương Việt Nam nói chung và Biên Hòa -–Đồng Nai nói riêng.

Sách hiện có tại Thư viện tỉnh Đồng Nai! Hân hạnh giới thiệu đến đông đảo quý bạn đọc!

Đã phát hành: 30/08/2024 10:35 SA
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 1.129
]]> ntsen Fri, 30 Aug 2024 03:42:17 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=41 Chợ phiên – nét đẹp văn hóa của làng quê Việt Nam http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=27 Nội dung:

          Đã sinh ra nơi làng quê thì  không ai là không biết tới những buổi chợ ngày phiên. Có lẽ nó đã in đậm trong tâm trí của mỗi con người nơi đó. Chợ phiên là những buổi chợ được tổ chức vào đúng những ngày định kỳ trong tuần trong tháng hoăc trong năm, với đầy đủ những mặt hàng  phong phú và đa dạng. Chợ phiên có mặt ở khắp mọi nơi trên đất nước xinh đẹp của chúng ta với nhiều hình thức khác nhau.

 Chợ phiên được hình thành từ xa xưa cũng giống như chợ, có lẽ từ ngày con người biết trao đổi vật chất cho nhau. Nó bắt nguồn từ nhu cầu thiết yếu của con người muốn thay đổi  thực phẩm, dụng cụ lao động…, khi nhận thấy một sản phẩm  nào đấy của mình làm ra quá nhiều không sư dụng hết, mà mình lại cần một sản phẩm khác mà gia đình mình không làm ra được hoặc không có đủ để dùng.

Trên đất nước chúng ta chợ phiên có ở khắp mọi nơi từ Bắc vào Nam từ miền ngược tới miền xuôi và có rất nhiều những phiên chợ nổi tiếng. Ví dụ như chợ Viềng ở Nam Định , một phiên chợ cầu may được họp vào mỗi đêm mùng 7 tháng giêng hàng năm. Hay chợ phiên Bắc Hà của dân tộc người Mông ở Lào Cai, Sapa vào mỗi chủ nhật hàng tuần mà nổi tiếng có món thắng cố. Còn có chợ phiên đá quý diễn ra chủ nhật hàng tuần ở số 456 Hoàng Hoa Thám, Hà Nội. Ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay cũng có một chuỗi những phiên chợ thu hút rất đông đảo các bạn trẻ tham gia… Chợ phiên cũng là một trong những nguồn cảm hứng bất tận của các nhà văn nhà thơ khi viết về làng quê. Có nơi chợ phiên được tổ chức vào những ngày lẻ trong tháng, có nơi nó lại được mở vào những ngày chẵn của tháng. Còn với quê tôi, tôi vẫn còn nhớ như in những ngày còn nhỏ được mẹ chở trên chiếc xe đạp để đến với chợ phiên Đông Xuyên – Tiền Hải- Thái Bình những ngày mùng 1, mùng 5, 11, 15, 21, 25 trong tháng. Khi đến với chợ phiên trong lòng bạn sẽ dâng trào một thứ cảm xúc thật khó tả, nó vui vẻ, tò mò và hưng phấn như một đứa trẻ lần đầu tiên được khám phá một thế giới mới hay như  thưở bé bạn được mẹ mua cho chiếc áo đẹp mỗi lần tết đến vậy. Chợ phiên lớn hơn chợ những ngày thường vì có nhiều người ở nhiều thôn xã đến bán hàng hơn với nhiều mặt hàng hơn và khách đến chợ mua hàng tất nhiên cũng đông hơn ngày thường rất nhiều.

Chính vì thế ở quê nhiều người hay có thói quen đề dành tới ngày phiên để bán hoặc dể mua. Tôi vẫn nhớ ngày xưa bà tôi thường hay nói: “có đàn gà con để đến chợ phiên này bà đi bán”  hay  “chờ đến chợ phiên bà mua cho cháu cái khăn nhé”. Sự chờ đợi đó đã làm cho người đi chợ phiên với một tâm trạng rất háo hức. Khi đi chợ mọi người cười nói vui vẻ nhộn nhịp râm ran cả một vùng, đậm chất quê. Đến với chợ phiên bạn sẽ thấy các mặt hàng  với số lượng có thể không nhiều như ở các thành phố lớn ,nhưng nó lại có đủ các mặt hàng dân dã từ chú lợn con xinh xắn, đàn gà nhiếp đáng yêu, con chó con, con mèo con, con ngan con ngỗng, con tôm con tép  đến các loại hoa quả tới hàng thủ công đan nát như rổ rá; có thêm các gian bán hàng quần áo đủ các loại màu sắc cho các bạn tha hồ lựa chọn. Cả những thứ nhỏ nhặt như cây kim cuộn chỉ, quả ổi, quả táo tới miếng trầu quả cau cũng được bày bán ở chợ phiên, còn có cả cây giống, hay phấn son cho các cô các chị. Chợ phiên ở quê  đa phần đều họp từ buổi sáng sớm đến giữa trưa hoặc chiều tối. Chợ phiên ngày tết còn đặc biệt hơn nữa, chỉ cần tới cổng chợ thôi là bạn đã thấy được ngay không khí của ngày tết rồi.

         Bây giờ khi đã lớn và đang sống ở thành phố, tôi có thể mua được mọi mặt hàng ở trong siêu thị hay ở trong những cửa hàng tiện ích, nhưng tôi vẫn mong được về quê và đi chợ phiên cùng mẹ. Vì ở chính trong phiên chợ đó tôi gặp được hồn quê.

 

Dung Nguyễn

 

 

 

 

Loại: Văn hóa
Đã phát hành: 11/10/2017 9:15 SA
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 2.453
]]> nnkduy Văn hóa Wed, 11 Oct 2017 02:16:59 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=27 VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ VỀ QUYẾT ĐỊNH CHI TIÊU TRONG GIA ĐÌNH NHƯ THẾ NÀO? http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=25 Nội dung:

        Đất nước ta trải qua mấy ngàn năm văn hiến nhưng phải chịu ảnh hưởng nhiều của tư tưởng phong kiến phương Bắc nên coi thường vai trò của người phụ nữ mặc dù vai trò đó không thể thiếu trong mỗi gia đình. Tuy nhiên, trong thực tế vẫn không thể phủ nhận tầm quan trọng của người phụ nữ về quyết định chi tiêu của mỗi gia đình để góp phần hình thành nên tổ ấm và sự ổn định phồn vinh của xã hội.

          Hiện nay, Việt Nam phần lớn kinh tế vẫn còn dựa vào nông nghiệp do kết cấu địa lí và ảnh hưởng của nền văn minh lúa nước nên lối sản xuất nhỏ lẽ manh mún, làm ăn theo cá thể hộ gia đình chủ yếu vẫn là nông nghiệp - nông thôn. Vậy thì người phụ nữ có quyền quyết định như thế nào trong các gia đình thành thị và cả ở nông thôn?. Quyền quyết định là chỉ báo quan trọng đánh giá địa vị, vai trò của phụ nữ trong gia đình. Trong đó, quyền quyết định của phụ nữ về các khoản chi tiêu có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với việc nhận định về khả năng kiểm soát nguồn lực kinh tế của gia đình mà còn là cơ sở để đánh giá cơ hội thụ hưởng các phúc lợi gia đình của phụ nữ.

          Về quyền quyết định việc chi tiêu lớn trong gia đình thì mức độ quyết định của phụ nữ trong tương quan với người chồng theo các yếu tố: khu vực sinh sống, mức sống gia đình, trình độ học vấn, mức đóng góp kinh tế của người vợ - người chồng, loại hình sản xuất của gia đình.

Thực tế cho thấy về khu vực sinh sống, sự tham gia của phụ nữ vào các quyết định chi tiêu lớn của gia đình ở thành thị cao hơn ở nông thôn. Tiếp theo là về học vấn và nghề nghiệp của phụ nữ cùng với đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh ở thành thị đã có tác động rõ rệt đến quyền ra quyết định của phụ nữ trong gia đình. Về tác động của mức sống gia đình, vai trò của người chồng trong nhóm hộ nghèo có vị trí cao hơn so với hộ giàu. (Theo Bộ văn hóa, Thể thao và Du lịch năm 2008) thì tỷ lệ cả hai vợ chồng cùng quyết định của nhóm hộ nghèo thấp hơn nhóm hộ giàu. Về độ tuổi, người chồng ở nhóm tuổi trẻ (dưới 30) và nhóm tuổi già (trên 60) có quyền quyết định mua sắm đồ đạc đắt tiền nhiều hơn so với các nhóm tuổi khác. Trong khi đó quyền quyết định của người vợ tăng lên theo độ tuổi nhưng mức tăng không đáng kể. Về yếu tố dân tộc, không có khác biệt đáng kể liên quan đến quyền quyết định của người vợ hoặc chồng là người dân tộc với người kinh trong vấn đề mua sắm đồ đạc đắt tiền.

 

          Sự đóng góp thu nhập giữa vợ và chồng không thể hiện mối liên hệ chặt chẽ với quyền quyết định trong những khoản chi tiêu lớn của người vợ. Những gia đình có chồng đóng góp thu nhập cao hơn vợ thì khả năng vợ là người quyết định chủ yếu việc chi tiêu lớn trong gia đình chỉ bằng 0,6 lần so với những người vợ ở gia đình hai vợ chồng đóng góp thu nhập bằng nhau.

          Khu vực sinh sống có sự tác động đáng kể đến khả năng được quyết định chủ yếu việc chi tiêu lớn của phụ nữ. So với phụ nữ sống ở thành thị, khả năng được quyết định chủ yếu việc chi tiêu lớn của phụ nữ ở nông thôn thấp hơn.

Khả năng là người quyết định chính việc chi tiêu lớn trong gia đình ở nhóm phụ nữ sống ở thành phố Hồ Chí Minh cao hơn 2,8 lần so với nhóm phụ nữ sống ở Hà Nội.

Loại hình công việc của phụ nữ có mối liên hệ khá chặt chẽ với quyền quyết định chi tiêu của họ. Nhóm những phụ nữ làm việc phi nông nghiệp có khả năng là người quyết định chủ yếu việc chi tiêu lớn trong gia đình cao hơn nhóm phụ nữ thuần nông.

          Mức đóng góp thu nhập giữa vợ và chồng có tác động tới quyền quyết định chi tiêu của phụ nữ. Phụ nữ có đóng góp thu nhập bằng chồng có khả năng được quyết định các khoản chi tiêu cao hơn những phụ nữ có đóng góp thu nhập của chồng.

Quan điểm giới cũng có những ảnh hưởng nhất định tới quyền quyết định của phụ nữ với các khoản chi tiêu trong gia đình. Phụ nữ thành thị có nhiều khả năng quyết định các khoản chi tiêu trong gia đình hơn phụ nữ nông thôn.

Tóm lại, quyền lực của phụ nữ với các khoản chi tiêu của gia đình vẫn hạn chế so với nam giới. Đại đa số phụ nữ nắm quyền chủ yếu trong quyết định chi tiêu nhỏ trong khi phần lớn nam giới nắm quyền quyết định trong chi tiêu lớn. Điều đó cho thấy những hoạt động thúc đẩy bình đẳng giới vẫn rất cần thiết nhằm đảm bảo quyền của phụ nữ nói chung và quyền của phụ nữ trong các quyết định chi tiêu lớn của gia đình nói riêng.

 

Hồng Hạnh

 

 

 

 

Loại: Văn hóa
Đã phát hành: 09/03/2017 10:25 SA
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 2.756
]]> nnkduy Văn hóa Thu, 09 Mar 2017 03:33:33 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=25 MỘT SỐ NGHỀ TRUYỀN THỐNG Ở ĐỒNG NAI http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=19 Nội dung:

Nghề làm đồ mộc: phổ biến ở Đồng Nai từ thời xưa do nhu cầu về xây dựng nhà cửa và đóng thuyền. Đầu thế kỷ XX, một số nghệ nhân đã mở một xưỏng làm mộc ở Biên Hòa, chuyên sản xuất đồ mộc thủ công mỹ nghệ phục vụ cho kiến trúc nhà cửa và trang trí nội thất. Những ngôi nhà cổ có kiến trúc bằng gỗ có kết cấu xây dựng rất mỹ thuật. Có hai dạng kiến trúc đồ gỗ ứng dụng mỹ thuật, đó là: Đồ mộc trên kiến trúc đình, chùa, miếu và đồ mộc trên kiến trúc nhà ở dân gian.

Sau năm 1975, một số làng mộc được hình thành trong tỉnh, tiêu biểu là làng mộc ở Hố Nai do những thợ gốc miền Bắc di cư năm 1954 thực hiện. Ngày nay, ở khu vực phường Tân Biên và Tân Hòa thành phố Biên Hòa (khu vực Hố Nai) là nơi tập trung nhiều cơ sở làm mộc thủ công, đồ mộc sản xuất theo kiểu hộ gia đình, cơ sở và doanh nghiệp. Những sản phẩm đồ mộc của các cơ sở tư nhân và của các doanh nghiệp ở Đồng Nai ngày càng đáp ứng được thị trường tiêu thụ đồ mộc ở trong và ngoài địa phưong đến với từng gia đình và xã hội trong cuộc sống hiện đại và hội nhập.

Nghề gò tôn: xuất hiện ở Hố Nai cách đây khoảng 60 năm, do những người từ miền Bắc di cư vào Nam mang theo. Với bàn tay khéo léo, những người thợ gò tôn đã tạo nên nhiều sản phẩm, như: thùng, xô đựng nước, gáo múc nước, nồi nấu rượu, máng xối và nhiều sản phẩm gia dụng khác. Nghề gò tôn này chỉ làm theo mùa, hàng năm, từ tháng 8 đến tháng 11 là thời điểm nghề gò tôn sôi động nhất. Thời kỳ nghề gò tôn phát triển mạnh là vào khoảng năm 2004 đến năm 2010. Trước đây, có khoảng 300 hộ làm nghề gò tôn, từ năm 2011 đến nay, những hộ làm nghề gò tôn ở KP.2, 3 phường Hố Nai giảm dần, do thùng nhựa xuất hiện nhiều, giá lại rẻ nên người tiêu dùng chuyển qua dùng thùng nhựa, hiện nay trên địa bàn chỉ còn gần 10 cơ sở, những hộ khác chủ yếu gia công lại cho các cơ sở vào những thời điểm nhiều hàng.

Nghề trồng mía, nấu đường ở Vĩnh Cửu: nghề này có lịch sử lâu đời và phát triển rộng rãi nhất. Sự phát triển của nghề trồng mía nâu đường thủ công đã góp phần quan trọng trong nền kinh tế sản xuất hàng hóa của địa phương trước đây. Có thể nói nghề trồng mía nấu đường thủ công truyền thống ở huyện Vĩnh Cửu đã tạo cho địa phương một bản sắc văn hoá riêng mà không nơi nào ở Đồng Nai có được. Tính đến cuối năm 2011, toàn huyện có trên 100 ngàn ha mía, bốn lò nấu đường thủ công còn duy trì hoạt động theo mùa vụ tại địa bàn xã Bình Lợi

Niềm kiêu hãnh, tự hào quê hương, tự hào trong lao động sản xuất tự hào về nghề trồng mía, nấu đường thủ công đã được kết tinh trong thơ ca, lời hát ru của những người con Vĩnh Cửu, Biên Hòa – Đồng Nai: “Vái ông tơ một chong bánh tráng, Vái bà nguyệt một táng đường đinh, Đôi ta kết nghĩa chung tình, Dẫu ăn cơm với mắm, Ngủ ngoài đình cũng ưng”.

Nghề đan lát (mây, tre, lá): Trước đây nghề đan lát các dụng cụ mây, tre, lá thực hiện ở từng gia đình đáp ứng yêu cầu tự cấp, tự túc. Khi kinh tế phát triển kéo theo sự phân công lại lao động xã hội thì nghề đan lát mới trở thành ngành nghề sản xuất hàng hóa. Ở làng Phước Tân người ta chuyên đan các loại như: rổ, rá, thúng, mủng, dần, sàng đem đi các chợ làng để bán, còn các làng Phước Lộc, Vĩnh Phước, Tân Long có nghề làm nón lá buông. Nón được khâu theo khuôn hình chóp làm sẵn từ 13 đến 17 vành tùy theo lớn nhỏ.

Những năm đầu thập niên 80, các công ty xuất khẩu của tỉnh mở được thị trường hàng hóa mây, tre đan thuộc các nước Đông Âu  và Liên Xô cũ, một số người ở Biên Hòa tổ chức ra các cơ sở đan lát xuất khẩu các sản phẩm bằng tre, mây, lá gồm: mũ (nón), khay, đĩa, hộp, giỏ xách... Ngày nay do thiếu nguyên liệu và thị hiếu tiêu dùng giảm nên đại bộ phận đã bỏ nghề, ở thành phố Biên Hòa chỉ còn 2 cơ sở ở phường Tam Hòa và phường Quang Vinh hoạt động, mỗi cơ sở có từ 60 đến 100 nhân công, hàng năm xuất khẩu ra thị trường thế giới một khối lượng hàng đan lát mây, tre, lá rất lớn thu về cho tỉnh hàng chục ngàn đô la Mỹ.

Nghề dệt thổ cẩm ở Tà Lài: Đây là làng nghề của người Mạ ở xã Tà Lài huyện Tân Phú. Sản phẩm thổ cẩm truyến thống của người Mạ là chăn, váy, khố, dây quấn đầu….Trên những sản phẩm đó, qua bàn tay khéo léo của người dệt, thổ cẩm có nhiều loại hoa văn trang trí đa dạng. Đó không chỉ là sự kết hợp khéo léo của màu sắc mà còn là biểu tượng cho cảm nghĩ, cách nhìn nhận về thế giới vốn phong phú của cộng đồng người Mạ. Tùy thuộc vào từng loại sản phẩm, công dụng của nó mà người Mạ trang trí các loại hoa văn có ý nghĩa.

Trước đây, các nguyên liệu để dệt thổ cẩm đều tự tay người Mạ làm: từ việc trồng bông làm sợi, xe chỉ cho đến việc lấy vỏ cây làm màu. Ngày nay, nghề dệt thổ cẩm Mạ vẫn còn duy trì trong cộng đồng nhưng các khung quay, đồ cán sợi, xe chỉ không còn nữa, tuy nhiên, qua nhiều dự án truyền dạy, nghề dệt thổ cẩm Mạ đang hồi sinh.

Nghề đá Bửu Long: Hình thành cách đây 300 năm, làng nghề đá truyền thống Bửu Long (TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai) đã nổi danh khắp cả nước và cũng có tiếng ở nước ngoài. Hiện nay, nghề điêu khắc đá đã phát triển rộng khắp mọi nơi, nhưng hiếm có nơi nào, các tác phẩm được đánh giá cao như ở Bửu Long. Ở đó có những nghệ nhân với tay nghề lão luyện, làm việc trên loại đá xanh granit đặc trưng của vùng, đã tạo nên những sản phẩm đầy tính nghệ thuật.

Nghề gốm Tân Vạn: Nghề làm gốm lu xuất phát từ những thợ gốm người Hoa ở Biên Hòa lập nên. Nửa cuối thế kỷ XIX (1875), nhiều lò gốm gia dụng ở Tân Vạn đã bắt đầu hình thành. Nguyên liệu chủ yếu là đất sét đỏ pha cát, nung ở nhiệt độ cao tạo cho xương sành dày, chắc và cứng. Quá trình tạo ra sản phẩm gốm lu còn mang tính thủ công cổ truyền, kỹ thuật chế tác chủ yếu bằng phương pháp dải cuộn và qua nhiều công đoạn.

Bên cạnh các lò gốm lu, nhiều cơ sở làm gốm mỹ nghệ hiện nay cũng đựơc hình thành và phát triển khá mạnh. Đầu thế kỷ XX, nghề gốm đã phát triển ở Biên Hòa nhưng chủ yếu là sản phẩm gốm gia dụng như: nồi, lu, hũ, chậu, ghè, ấm, chén, đĩa… để sử dụng chứ chưa mang yếu tố trang trí mỹ thuật. Các lò sản xuất gốm mỹ nghệ thịnh hành kể từ khi trường Bá nghệ Biên Hòa được thành lập cách đây hàng thế kỷ. Hiện nay, sản phẩm gốm Biên Hòa được xuất khẩu ra đến nhiều quốc gia.

***

Có thể nói vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai từ lâu đã là vùng đất có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế. Đất đai phì nhiêu, rộng lớn, nhiều mỏ quặng, nguyên liệu tự nhiên thuận tiện cho việc hình thành các ngành nghề thủ công truyền thống của cư dân đến Đồng Nai lập nghiệp, đã phục vụ và phát triển đời sống của người Đồng Nai suốt hơn ba thế kỷ qua. Dẫu có những thăng trầm trong quá trình phát triển nhưng một số làng nghề truyền thống đã khởi sắc, từng bước được đầu tư nâng cao công nghệ kỹ thuật, khẳng định một sức sống mới trên đất Biên Hòa - Đồng Nai nói riêng và Nam Bộ nói chung.

 

Nguyễn Thị Sen

 

 

 

 

Loại: Nghệ thuật
Đã phát hành: 25/11/2015 2:30 CH
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 3.873
]]> nnkduy Nghệ thuật Wed, 25 Nov 2015 07:34:45 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=19 TRANH DÂN GIAN ĐÔNG HỒ - DI SẢN VĂN HÓA VIỆT NAM http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=5 Nội dung:

Trong nền mỹ thuật truyền thống Việt Nam, tranh dân gian trở nên quen thuộc, gần gũi với nhiều người trong và ngoài nước. Ở nước ta có nhiều địa phương sản xuất tranh nằm rải rác từ Bắc vào Nam, nhưng tập trung chỉ có một số vùng chính rất nổi tiếng; mỗi vùng có phương pháp, chất liệu và quan niệm sáng tác khác nhau nên được gọi tên theo vùng sản xuất như:    Tranh Đông Hồ, Tranh Hàng Trống, Tranh Kim Hoàng… Nhưng dòng tranh nổi trội và phát triển hơn và đạt trình độ cao hơn mà đến nay vẫn đang còn phát triển đó là tranh Đông Hồ. Nghề tranh dân gian ở Đông Hồ là đại diện cho truyền thống văn hóa lâu đời trên vùng quê Kinh Bắc nổi tiếng.

Tranh dân gian Đông Hồ hay nói đầy đủ hơn là tranh khắc gỗ dân gian Đông Hồ ra đời từ khoảng thế kỷ XVII, tại làng Đông Hồ tỉnh Bắc Ninh, một vùng đất trù phú, nông nghiệp phát triển, đời sống văn hoá cao… tất cả tạo thành cái nôi cho một dòng tranh chân quê, đậm đà bản chất dân tộc. Tên cổ xưa của Đông Hồ là Đông Mại hay làng Mái (thuộc tổng Hồ, huyện Siêu Loại, phủ Thuận Thành, trấn Kinh Bắc). Họ có nghề phụ làm hàng mã phục vụ tín ngưỡng và đặc biệt có nghề làm tranh khắc gỗ dân gian rất độc đáo, mang nét tinh túy riêng với những giá trị văn hóa to lớn.

Về nội dung, tranh Đông Hồ mộc mạc bình dị, phong phú, khoáng đạt xoay quanh chủ đề nông thôn, những vấn đề nảy sinh trong cuộc sống hàng ngày và những cảnh vật thường xuyên va chạm vào họ trong từng ngày lao động: gà, trâu, bò, lợn… để có những bức tranh sống động đi vào ký ức con người bao đời nay như: Gà địa cát, Gà thư hùng, Trâu sen, Lợn đàn, Bé ôm tôm, Bé ôm cá, Làm đồng… Vượt lên trên khỏi cuộc sống cơ cực, người nghệ sỹ cũng ước mong, muốn cải tạo xã hội tôt đẹp hơn, lên án thói hư tật xấu: các tranh Đánh Ghen, Đám cưới chuột,Thầy đồ cóc… Những đề tài chống phong kiến đế quốc, những tranh ca ngợi lịch sử hào hùng, những chiến công oanh liệt và những anh hùng của dân tộc: Bà Trưng cưỡi voi, Bà Triệu trục quân Ngô, Phù Đổng Thiên Vương phá giặc Ân…; những đề tài sinh hoạt và phong tục: Đánh vật, Múa lân, Rước trống…cũng được các tác giả đề cập rất sáng tạo.

Về hình thức ta thấy rất rõ đây là sản phẩm của những con người tài hoa, có năng khiếu mỹ thuật nhưng không qua trường lớp đạo tạo nào. Khi xem tranh, người ta không thể lấy thước đo quy định chuẩn về hình khối, không gian, tỉ lệ của nghệ thuật bác học để đánh giá; mà sự khoáng đạt, ngộ nghĩnh, chân thật có hồn của những hình tượng trong tranh mới thật là tài tình. Chính những giá trị đặc biệt đó đã lôi cuốn biết bao thế hệ các họa sỹ đương đại say mê nghiên cứu và học hỏi.

Về phương thức sản xuất và buôn bán của làng tranh Đông Hồ trong suốt quá trình tồn tại và phát triển vẫn là sản xuất cá thể theo từng hộ gia đình độc lập thành một xưởng tranh. Họ chỉ tập trung theo từng thời vụ sau đó lại giải tán về gia đình và vẫn làm nông nghiệp. Có thể đại gia đình ông bà, anh em, chú bác… kết hợp thành xưởng lớn. Sự phân công khéo léo, hợp tài, hợp sức  làm thành một “ê kíp” sản xuất đồng bộ.

Có ba công đoạn sản xuất tranh đó là: sáng tác mẫu, khắc gỗ và in tranh. Trong đó sáng tác mẫu là khâu đầu tiên va quan trọng nhất, công việc này thuộc về các nghệ nhân - những họa sỹ nông dân có đầu óc, có năng khiếu thẩm mỹ, có tay nghề cao, thường là chủ các tổ hợp sản xuất. Người nghệ nhân phải đầu tư thời gian nghiền ngẫm, tìm tòi ý nghĩa, nội dung và cách thể hiện đề tài sao cho vừa mộc mạc giản dị, dễ hiểu về hình thức nhưng về nội dung luôn đáp ứng kịp thời các chủ đề mang tính chất thời sự, chính trị, mọi sinh hoạt của cuộc sống đương thời. Đây là lý do để tranh Đông Hồ tồn tại và phát triển không ngừng, song hành lâu dài với dân tộc, đất nước qua bao đời nay.

Về khắc gỗ: khi đã hoàn chỉnh bản mẫu, người sáng tác can lại rõ ràng, mạnh lạc từng đường nét, từng mảng màu bằng mực nho lên giấy bản mỏng và sắp xếp đưa vào các bản khắc gỗ. Mỗi màu được tách riêng thành một bản khắc, một bức tranh có bao nhiêu màu là có bấy nhiêu bản khắc. Gỗ khắc phải là loại gỗ chuyên dụng thớ mịn, dẻo dai, bền và có độ thấm nước để giữ màu, không bị sứt nét. Thường người ta dùng gỗ thị, gỗ mỡ hay gỗ lòng mực để khắc ván in nét, không sợ nở thớ, gãy, đứt nét khi gặp nước. Ván in thường là các mảng lớn nên có thể dùng loại gỗ ít dẻo, kém bền hơn như gỗ vàng tâm, gỗ dổi, gỗ mỡ… Là các loại gỗ có đặc tính xốp, dễ hút màu, khi in sẽ đượm màu, đảm bảo độ sắc nét trên tranh.

 

 

 

Dụng cụ khắc ván gọi chung là  bộ “ve” phân làm bốn loại chính:

- Móng: Lưỡi ve hình lòng máng, rộng bản, cong nhiều.

- Thoảng: Lưỡi ve cũng lòng máng, nông hơn.- - Thẳng: Lưỡi ve thẳng gần giống như cái đục của thợ mộc.

- Dẫy nền: thân ve công để dễ dũi, đào sâu xuống lòng máng, lưỡi ve hình lòng máng.

Về in tranh, ngoài ván khắc, người thợ phải chuẩn bị các dụng cụ và nguyên liệu đó là:

- Tay co là một thanh gỗ cong như quai sanh, hai đầu xòe ra để đóng vào lưng ván khắc, nó chính là tay nắm ván khắc khi in.

- Xơ mướp là ruột của quả mướp già đã hóa thành xơ, rất xốp, có độ đàn hồi cao, dùng để chà và xoa lên phía sau tờ giấy để mực thấm đủ và màu in rõ nét trên tranh.

- Bìa là tấm gỗ phẳng, dày khoảng 1cm đến 2cm, chiều ngang khoảng 40cm, chiều dọc khoảng 60cm, trên mặt trải một lớp cây khô thân cỏ bòng bong. Trên lớp bòng bong trải một lớp lá chuối khô, trên cùng căng phủ vài ba lớp vải dầy rồi quét đẫm màu lên đó như cách làm hộp mực dấu.

- Chậu màu gồm các chậu sứ, chậu sàng cỡ như cái bắt canh, mỗi chậu đựng một màu pha hồ nếp.

- Thét là loại chổi làm bằng lá thông khô ghép lại, to bằng nửa chiều rộng cái bìa, sử dụng như một cái bút lông cỡ đại dùng để phết màu lên mặt bìa.

- Giấy in tranh là loại giấy sản xuất thủ công cổ truyền từ loại cây dó mọc hoang trên rừng, nên được gọi là giấy dó. Giấy dó có tính xốp, thớ dai dễ hút màu, đảm bảo độ bền của tờ tranh.

- Màu in có thể nói là độc nhất, bởi không làm bằng hóa chất, số lượng màu không phong phú lắm nhưng lại hết sức thắm đượm, khỏe khoắn.

Đất nước đã trải qua nhiều thời kỳ trong lịch sử. May mắn bên cạnh các nhân sĩ, tri thức lớn có tầm nhìn sâu rộng, các nghệ nhân của nước ta đã có niềm say mê nghề nghiệp do cha ông truyền lại từ đời này qua đời khác, đã góp phần rất lớn vào công tác bảo tồn và phát triển nghề tranh dân gian này. Tranh dân gian Đông Hồ đóng vai trò là một di sản văn hóa, một dòng tranh dân gian không thể thiếu trong kho tàng tri thức dân gian Việt Nam. Mỗi đất nước, mỗi dân tộc đều tìm thấy cho mình một dấu ấn riêng biệt, một bản sắc độc đáo tiềm ẩn đặc trưng trong nên nghệ thuật dân gian của mình. Bảo tồn một làng nghề tranh không phải là một việc đơn giản, phát triển và bảo tồn giá trị tinh hoa, vốn quý đó là trách nhiệm quan trọng của thế hệ hiện tại và tương lai.

 

 

                                                                                                                        Yên Yên

 

 

 

 

 

 

Loại: Nghệ thuật
Đã phát hành: 07/08/2015 2:05 CH
TopItem: Không
ItemStatus: 3
ReadCounter: 1.657
]]> nnkduy Nghệ thuật Fri, 07 Aug 2015 07:14:02 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=5 Văn hóa ẩm thực của người Hoa ở Đồng Nai http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=31 Nội dung:

Ba trăm năm có lẻ, kể từ khi đặt chân đến đất Đồng Nai, nhóm người Hoa đầu tiên bắt đầu tạo lập cuộc sống trên vùng đất mới. Sau đó, bao thế hệ người Hoa từ đoàn di dân buổi đầu tiên đến những đợt di cư do nhiều biến cố trong xã hội đã cùng nhau khai khẩn, xây dựng vùng “tị địa” trước xa lạ trở thành “quê hương” thân quen. Hành trang đến với vùng đất phương Nam của nhóm lưu dân người Hoa là ngoài sự cần cù, nhẫn nại, khéo léo trong buôn bán để mưu cầu cuộc sống ấm no, họ còn mang trong tâm thức mình hình ảnh của tổ tiên, thần thánh, tập tục, tín ngưỡng, tôn giáo, văn hóa ẩm thực… đó là bản sắc văn hóa truyền thống đặc trưng riêng mà không lẫn vào đâu được trong tiến trình giao lưu và hội nhập.

Trong văn hóa ẩm thực, các món ăn của người Hoa nổi tiếng về sự phong phú, đa dạng, tinh tế và không kém phần ngon miệng. Văn hóa ẩm thực của người Hoa rất đặc sắc và độc đáo. Sự tinh tế trong các món ăn của người Hoa chính là sự hội tụ đầy đủ từ hương, sắc, vị đến cách bày biện, trang trí. Món ăn ngon phải đảm bảo có màu sắc đẹp mắt, có hương thơm ngào ngạt, có vị ngon của đồ ăn được chế biến từ nguyên liệu tươi, có tên gọi mang ý nghĩa tinh thần hơn ý nghĩa vật chất của món ăn và cách trình bày thật thu hút và ấn tượng mang tính mỹ thuật cao. Từ xưa, người Hoa đã biết đến sự chế biến các loại thực phẩm tùy theo tính âm hay dương, tính hàn hay nhiệt của mỗi loại, khiến cho món ăn dọn ra không những vừa ngon, mà còn phải có tác dụng bổ dưỡng cho sức khỏe con người.

Cách chế biến thức ăn của người Hoa khá phong phú, có đến hơn mười cách chế biến như hâm, nấu, ninh, xào, hấp, rang, luộc, om, nhúng, chiên, quay, tiềm, nướng... Mỗi một cách chế biến đem lại những hương vị và cảm nhận khác nhau khi ăn. Gia vị nấu ăn của người Hoa có nhiều loại như: dầu vừng, dầu lạc, dầu hào, dầu mè, đường các loại, các sản phẩm của đậu tương lên men: hắc xì dầu, tàu vị yểu, lạp chí chương, muối, ớt, các thứ dấm, rượu, nước hầm thịt... Vì vậy, trong tất cả các món ăn phải thể hiện sự đầy đủ. Ví như: món ăn từ cá thường được chế biến nguyên con, gà được chặt miếng rồi xếp đầy đủ lên đĩa... Các món ăn thường ngày của người Hoa là những món được chế biến từ các loại rau cải, xà lách xoong, đậu hũ, khổ qua..., thịt heo, cá, gà hoặc vịt. Buổi sáng, người Hoa thường dùng cháo trắng với củ cải muối hoặc hột vịt muối vì cháo là món ăn nhẹ, dễ tiêu hóa, thích hợp với nhiều lứa tuổi.

Món ăn của người Hoa thường có lượng chất béo khá dồi dào, ngay cả món cải luộc cũng thường tẩm ướp thêm dầu hào, dầu mè cho ngon miệng. Người Hoa cũng chuộng dùng các loại nguyên liệu khô hoặc đã chế biến như nấm khô, cải muối, cá mặn, thịt khô, da cá, hải sâm, trứng muối...

Trong lúc ăn cơm, người Hoa không chan canh vào cơm, mà chỉ dùng nước canh để uống như một thức khai vị đầu bữa ăn. Vì thế, món canh không cần quá đậm đà mà chỉ mang hương vị nhẹ nhàng, chủ yếu lấy chất ngọt tiết ra từ xương thịt hầm làm nước súp.

Vào những ngày đầu năm mới, truyền thống của các gia đình người Hoa là thực đơn ăn chay. Thực đơn này được chế biến từ các loại rau hoặc những thực phẩm có nguồn gốc thực vật. Đặc biệt thực phẩm từ cá lại được người Hoa coi như một dấu hiệu của sự đoàn kết, luôn giữ liên lạc với nhau và gà biểu trưng cho sự thịnh vượng. Đối với món gà, khi trình bày, người Hoa để nguyên con và được trình bày từ cao xuống thấp (đầu - đuôi - chân) tượng trưng cho sự hoàn hảo, đầy đủ. Những món ăn truyền thống thường ngày được người Hoa ưa chuộng dùng trong các bữa ăn thường ngày không cầu kỳ như bữa ăn trong các dịp lễ tết, chủ yếu là một món mặn, một món xào và một món canh. Người Hoa ưa chuộng là các món rau, đặc biệt rau xào với các loại thịt hoặc các loại hải sản như tôm, cá, mực....

Đậu hũ là món ăn truyền thống được người Hoa chế biến cả món ăn ngọt và mặn gồm: đậu hũ tươi, hầm, xào, nấu canh, kho hoặc nhồi nhân (đậu hũ nhồi thịt) đem hấp chín hoặc làm sốt cà chua đổ lên, đậu hũ chiên sốt cà... Đậu hũ còn có tác dụng chữa bệnh với thành phần từ đậu nành rất tốt cho tim mạch, đặc biệt thường dùng làm món để ăn chay. Thịt heo kho, cá kho là các món mặn dùng với cơm trắng. Món canh thường là canh đậu hũ trắng nấu với lá hẹ, canh cải xanh nấu với thịt heo, xà lách xoong nấu với thịt heo, chân giò hầm với đậu nành hoặc đậu phộng....

Ngoài sự khéo léo trong việc chế biến món ăn, người Hoa còn nổi tiếng trong nghệ thuật muối các loại cải chua, củ kiệu, dưa món, củ cải mặn, trứng, làm đậu tương, chao...

Một trong những nét đặc trưng của bữa cơm người Hoa là món canh hoặc tiềm và luôn được thay đổi qua mỗi bữa ăn. Họ gọi đó là món “canh hàng ngày”. Có loại canh mát được nấu từ rau quả, rau khô, rong biển... để giải nhiệt, cũng có món canh bổ dưỡng được chế biến từ vài vị thuốc bắc, dược thảo, sâm bổ lượng...

Trong các dịp lễ tết, món ăn khoái khẩu đặc trưng của người Hẹ là món “khoai môn kẹp thịt heo quay”. Món ăn được chế biến từ miếng thịt heo quay (thịt ba chỉ) ướp ngũ vị hương, chao đỏ và khoai môn xếp thành từng lớp trong tô sành rồi đem hấp kĩ cho đến khi khoai môn mềm rục. Tiếp đó, Khâu nhục là món ăn truyền thống không thể thiếu trong những dịp lễ tết, cưới hỏi, mừng thọ... của người Hoa gốc Nùng. Đây là món ăn được chế biến từ thịt heo, rất  cầu kỳ và mất thời gian, đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Món này thường ăn kèm với bánh mì hoặc xôi. Khổ qua nhồi thịt cũng là món ăn thường làm vào dịp lễ tết và họ cho rằng ăn khổ qua có tác dụng mát gan. Mì chí (hay còn gọi là mì kéo sợi) được làm từ bột mì kéo thành sợi nhỏ nấu với nước luộc gà là món ăn không thể thiếu trong dịp lễ mừng thọ của nhóm người Hoa bởi người Hoa quan niệm đó là nguồn cội của sự sống trường tồn. Kiểm là món chay, thường được làm vào dịp tết hoặc những dịp cúng chay trong các miếu người Hoa. Món này gồm bí đỏ, bông cải, bắp cải, nấm đông cô, tàu hũ ky cọng, tàu hũ ky lá, bún tàu nấu với nước đường, nước cốt dừa, gia vị là chao trắng, dầu ăn, dầu mè, muối...

Bên cạnh một số món ăn thì người Hoa cũng rất ưa chuộng một số loại bánh sau: Bánh tổ làm bằng bột gạo ngào với nước đường vàng, rồi đem hấp chín, lúc ăn thì cắt miếng mỏng rồi chiên dầu, chiên xong bánh vừa dẻo vừa giòn mặt, ăn rất ngon! Bánh thường dùng dâng cúng tổ tiên vào các dịp lễ tết. Bánh ú Bá Trạng tên gọi là Zong zi cũng là một loại bánh chay. Loại bánh này có nhân chỉ làm từ đậu phụ, nấm, hạt dẻ, hạt sen... Bánh Niên Cao (Nian Gao), là biểu tượng của sự no ấm và ý nghĩa của loại bánh này cũng rất hay bởi: Nian có nghĩa là "dính" nhưng lại đồng âm với từ “năm” và từ Gạo có nghĩa là "bánh” lại đồng âm với từ “cao”. Vì thế người Hoa coi bánh Nian Gao là cầu mong sự no ấm của năm mới hơn hẳn năm cũ nên thường được làm trong những dịp tết; Bánh bao, là một loại bánh làm bằng bột mỳ có nhân và hấp. Nó giống với loại bánh màn thầu truyền thống của người Hoa. Nhân bánh bao được làm bằng thịt hoặc rau. Bánh bao thường được dùng bất cứ bữa ăn nào trong ngày và thường được người Hoa dùng làm món ăn sáng; Bánh bò là loại bánh làm từ bột gạo, được ủ lên men, hấp hoặc nướng. Bánh thường được dùng trong các dịp lễ hội, mừng thọ, chúc mừng...; Bánh bao chỉ làm bằng bột chín cán kĩ, cắt thành thỏi rồi bao nhân bằng đường cát trộn đậu phộng rang; Bánh củ cải chỉ làm vào dịp cúng ngày đông chí. Bánh được làm từ bột nếp nhồi kĩ, hấp nửa chín, cán mỏng rồi cho nhân bằng củ cải bằm nhuyễn với thịt heo, tôm kho, tàu hủ chiên xắt nhỏ gói thành từng chiếc bánh dẹt hình bầu dục, thoa mỡ đều rồi đem hấp chín trong xửng hoặc cho vào nồi nước lèo gà đun sôi cho chín; Bánh dính bần (bánh truyền thống của nhóm người Hẹ-Bửu Long) là một loại bánh làm bằng bột gạo tẻ trộn với một ít gạo nếp đem giã nhỏ, rây kĩ trộn với bột lá mơ, đường cát rồi đem hấp chín; Bánh tét là loại bánh được làm từ nếp gói lá dong, giữa bánh là nhân bằng thịt heo và lá hồng lam tạo màu đỏ tía và có mùi thơm; Bánh tổ làm bằng bột nếp quết với lá gai trộn đường tán, cho vào khay đem hấp. Bánh để lâu không bị hư, hai loại bánh này thường dùng vào những dịp tết; Bánh trái đào là loại bánh được làm từ bột mì nhân đậu xanh, được tạo hình giống như quả đào, tượng trưng cho sự trường thọ. Vì vậy bánh thường được dùng trong các dịp cúng lễ ở miếu hoặc lễ thượng thọ trong các gia đình người Hoa. Cuối cùng là bánh trung thu là loại bánh được làm từ bột mì nhân đậu xanh, khoai môn hay thập cẩm từ thịt, lạp xưởng, mứt bí, hạt dưa, trà… thường được dùng vào dịp Rằm tháng Tám (Tết Trung thu).

Về thức uống truyền thống, thì uống trà là một thói quen của người Hoa trong cuộc sống hàng ngày và trong giao tiếp. Trà trong các hoạt động lễ nghi và giao tiếp từ xưa đến nay chiếm vị trí quan trọng, biểu hiện nổi bật nhất là trong tiếp khách và phong tục hôn nhân. Trà có nhiều loại: hồng trà, trà sữa, trà hột gà… Bên cạnh trà, người Hoa còn chế biến nhiều loại thức uống có tác dụng giải nhiệt rất tốt như nước bông cúc, nước la hán quả, nước sâm, nước đắng...

Cùng với ẩm thực các vùng miền, tuy có sự ảnh hưởng ít nhiều so với văn hóa ẩm thực của người Việt, song các món ăn của người Hoa vẫn mang những nét đặc trưng riêng biệt góp phần tạo nên bức tranh ẩm thực đa sắc của người Đồng Nai nói riêng, cả nước nói chung.

Đinh Nhài

 

 

 

 

 

Loại: Ẩm thực
Đã phát hành: 09/10/2018 9:15 SA
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 2.944
]]> nnkduy Ẩm thực Tue, 09 Oct 2018 02:21:44 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=31 Nghề thuần dưỡng voi rừng của người M’nông http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=29 Nội dung:

Đồng bào M’nông chẳng những có vốn tri thức phong phú về săn bắt voi rừng mà còn có nhiều kinh nghiệm thuần dưỡng, chăn nuôi voi. Mỗi khi bắt được voi rừng về, đồng bào chưa đưa ngay về buôn làng mà chỉ cử người về báo tin vui (hoặc thổi tù và sừng trâu báo hiệu cho người làng biết là bắt được voi rừng). Voi con được đưa về khu rừng cạnh buôn, nơi có bãi cỏ, ven suối và có cây vừa che mát, vừa để buộc voi khi tập. Người dân gọi nơi đó là bãi thuần dưỡng (Ntuk rđăp rveh).

Quá trình thuần dưỡng:

Người thuần dưỡng voi (mnuih rđăp rveh) có thể là các gru (dũng sĩ) bắt voi, hoặc là người chưa hề bắt được con voi nào nhưng có kinh nghiệm thuần dưỡng. Trong quá trình thuần dưỡng voi, người ta dùng 13 loại dụng cụ khác nhau theo thứ tự tập voi.

Trong 3 ngày đầu người ta cho voi ăn uống rất ít, cốt làm cho nó suy yếu để bớt hung hăng, dữ tợn. Tiếp đến, người ta dùng voi nhà kiềm chế, bắt nó đứng im để đưa còng số 8 vào 2 chân sau, hai chân trước và xích một chân sau vào gốc cây để nó chỉ tiến lui trong một khoảng ngắn. Người ta đóng gông có gai nhọn vào cổ và treo gông lên một cành cây trên đầu voi, khiến cho voi không thể quay đầu qua lại hoặc dùng vòi quật vì bị gai đâm. Sau đó, họ dùng lông nhím xâu lỗ tai cho voi để nó đeo một sợi dây như phụ nữ đeo khuyên tai, đánh dấu con voi đã có chủ.

Đây là thời điểm vừa trấn áp uy hiếp, vừa dụ dỗ, người thuần dưỡng tìm mọi cách thuyết phục qua hành động để dần dần có thể đến gần được con voi. Những bài tập đầu tiên cho voi phải theo khẩu lệnh đơn giản như nhấc chân, quỳ xuống, cúi đầu, v.v... với “phương pháp sư phạm” phản xạ có điều kiện. Người ta dùng một cây le già, dài khoảng 2,5 mét, một đầu gắn đinh nhọn dài 2cm, khi con voi tỏ thái độ dữ tợn thì có thể 2 - 3 người thuần dưỡng cầm cây le đâm vào người nó. “Huyệt” đâm làm nó sợ nhất là dọc sống mũi. Khi voi có biểu hiện sợ sệt, mắt nhìn lấm lét và “khóc” chảy nước mắt thật sự thì người ta dùng lời dịu dàng dụ dỗ và cho voi ăn thứ cỏ non được cắt bên bờ sông hoặc các khu đầm lầy đã tước sạch lá còn gọng, là thứ voi rất ưa thích. Sau một tuần người đứng xa đưa cỏ, voi dùng vòi lấy cỏ ở tay người thì nó đã hơi quen, người thuần dưỡng có thể tiến đến gần voi hơn để sờ mó, vuốt ve nó. Cũng trong giai đoạn này, người ta rửa vết loét và đắp thuốc cho voi. Một số loại vỏ cây dùng làm thuốc hòa với đất tổ mối đắp lên các vết xây xát, bầm dập trên thân thể voi do quá trình rượt bắt và đâm đập thị uy gây nên.

Tiếp đến, người ta tập cho voi xỏ còng. Các vòng số 8 buộc vào chân voi trước đây được tháo ra. Đầu tiên cho voi xỏ còng lớn, sau đó mới tập cho voi xỏ còng nhỏ. Người ta buộc cổ và một chân voi vào một gốc cây, mỗi lần đút còng vào chân voi, người ta hét to ra lệnh, kết hợp với dùng sào tre có đầu đinh nhọn đâm vào chân, bắt nó nhấc chân lên. Nếu tập xỏ còng vào chân sau thì lấy sào nhọn đâm vào chân đó và hô “srố” (xỏ còng!). Khi voi nhấc chân, xỏ còng giả vào và hô tiếp “ó ò” (đúng rồi!). Để voi nhớ hiệu lệnh, thợ thuần dưỡng đưa còng giả lên xuống, cọ xát vào chân voi nhiều lần. Các chân khác cũng được tập như thế. Thời gian tập xỏ còng từ 17 - 42 ngày, tùy theo tuổi, tính tình và đặc điểm của từng con voi. Đây là bước đầu tiên cơ bản. Nếu tập xong động tác này, có thể thả voi (buộc dây xích vào cây) để cho voi tự do ăn cỏ. Từ đây, gần như không phải cắt cỏ cho voi trong các quá trình tập sau này.

Khi voi đã quen, người ta tập cho voi đi lại theo sự điều khiển của con người. Một người cầm dây tai dắt voi đi thẳng, người ngồi trên cổ voi, dùng móc nhọn đánh vào mông, hai bàn chân trước thúc mạnh vào hốc tai voi, người đằng sau đâm sào nhọn vào chân voi, ép voi đi thẳng với khâu lệnh “hău song năp”. Nếu bắt voi quay trái thì dắt voi theo hướng đã định, đồng thời người ngồi trên cổ voi đánh móc nhọn vào trán và hô “khoi khoi” (đi từ từ). Muốn voi đứng lại, cũng đâm móc nhọn vào trán và hô “hâu hâu” (dừng lại). Nếu không tuân lệnh, các thợ thuần dưỡng đâm sào nhọn vào chân, mình, mông voi.

Lúc voi đã đi đứng đúng theo sự điều khiển của các thợ tập thì người ta chuyển sang tập voi xuống nước. Tập voi xuống nước là làm cho voi quen với nước để sau mỗi buổi tập và làm việc thì sẽ làm vệ sinh, tắm rửa cho voi và để voi uống nước. Một người ngồi trên cổ voi để điều khiển và người đi trước cầm dây thừng dắt voi đi theo hướng đường xuống nơi có bến nước.

Voi xuống nước ngập 1/3 thân, rồi người ngồi trên voi dùng móc điều khiển đâm vào lưng voi và hô “trôm” (nằm xuống). Voi nằm xuống, mọi người kỳ cọ cho voi để nó làm quen với việc tắm rửa. Sau đó, muốn cho voi đứng dậy, đi lên bờ thì người ngồi trên cổ voi lấy chân thúc vào u tai voi, và người đằng trước kéo dây tai voi cho nó đứng dậy và theo hướng người đắt lên bờ. Làm như vậy nhiều lần voi sẽ quen. Mỗi ngày người ta đành 3 giờ để tập trong 3 buổi: sáng, trưa, chiều. Tập trong vòng 15 - 20 ngày thì voi sẽ quen xuống sông suối.

Sau cùng, người ta tập cho voi biết chở người, thồ hàng và kéo gỗ. Tập voi chở người, đầu tiên có hai người ngồi trên lưng voi. Rồi tập cho voi đi gần, đi xa để quen với trọng lượng trên lưng. Tập thồ hàng thì phải có bành voi. Bộ bành được chằng nịt chặt trên lưng voi. Người ngồi trên cổ voi lần lượt lót đệm đế vào lưng voi, sau đó đặt bành lên trên đệm rồi lấy dây chằng nịt bụng, nịt cổ voi và chằng xuống đuôi voi, làm cho bành thồ vững chắc trên lưng voi. Khi đã đặt bành xong thì người ta đưa dụng cụ, đồ đạc vào bành thồ và người cũng ngồi vào đó. Người ngồi trên cổ cầm roi đánh voi, dùng móc điều khiển voi cho voi đi. Cứ như vậy, tập đi, lập lại nhiều lần. Tập voi kéo gỗ cũng thường bố trí 2 thợ thuần dưỡng. Một người ngồi trên cổ voi, lấy đệm đặt vào lưng voi, sau đó lấy dây kéo gỗ quàng vào cổ voi, qua lưng xuống mông voi, rồi buộc vào cây gỗ dưới đất. Người dưới đất giúp việc chằng voi, đưa dây vào khúc gỗ, xong, người điều khiển ngồi trên cổ voi đánh thúc voi kéo gỗ đi.

Khi voi đã thuần thục các động tác thì đồng bào nghỉ tập và đưa voi vào buộc nơi bãi chăn thả trong rừng. Chú voi này phải làm quen với cách sống ở bãi chăn thả khi không có người và voi nhà kèm cặp. Hai chân sau của nó phải đeo một dây xích sắt dài 10 - 15m, nặng tới 50kg để nó khó bỏ đi xa vì vừa nặng, vừa vướng vào cây rừng. Khi đi tìm nó thì cứ lần theo dây xích. Cứ năm bảy ngày, voi được đưa về nơi thuần dưỡng một lần để “ôn” bài cũ. Về cơ bản, việc thuần dưỡng đến đây là xong. Sau này, người ta chỉ tập thêm một số động tác cho voi tinh khôn hơn như quỳ hai chân sau, gập hai chân trước để “chào” và đỡ người lên trên bành... Thời gian thuần dưỡng kéo dài 2 - 3 tháng mới dạy xong một chú voi. Một khi con voi đã khôn ngoan, biết vâng lời, đã thuộc lòng các bài tập, các động tác, có thể tham gia giúp người lao động sản xuất thì đồng bào đưa voi nhập buôn.

Voi nhập buôn là bước khởi đầu quan trọng đối với buôn làng, giống như việc con người nhập khẩu vào chỗ ở mới vậy. Theo quan niệm của đồng bào, thêm một con voi vào buôn tức là tăng thêm sức lao động của cộng đồng, chưa nói đến đây còn là một tài sản quý, nói lên sự giàu đẹp của buôn làng. Và con voi, khi đã qua lễ cúng nhập buôn được coi như một thành viên của làng, được đối xử tử tế, được chăm sóc như đối với con người. Được ăn cơm, chuối, rau, quả và đặc biệt là uống nước có pha muối - một loại nước uống tạo thêm sức khỏe cho con voi mà nếu voi đã quen dùng rồi thì dù có bỏ vào rừng, nó nhớ loại nước uống này lại quay về với chủ, với buôn làng.

Từ khi con voi xuất hiện trong đời sống của buôn làng của người dân tộc M’Nông, nó thật sự đóng vai trò to lớn. Con voi góp phần quan trọng làm phong phú đời sống, vật chất và văn hóa tinh thần cho đồng bào, nó là biểu tượng của sức mạnh cộng đồng, sự no ấm, phồn vinh, sự quý giá và cao cả, nó còn có ý nghĩa to lớn hiện nay về bảo vệ môi trường, bảo vệ cân bằng sinh thái tự nhiên. Con voi đã làm nên diện mạo văn hóa dân gian truyền thống của dân tộc M’nông trở nên sinh động, độc đáo, phong phú, đa dạng nhất.

Hồng Hạnh

 

 

 

 

Loại: Nghệ thuật
Đã phát hành: 02/03/2018 3:20 CH
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 2.857
]]> nnkduy Nghệ thuật Fri, 02 Mar 2018 08:27:23 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=29 BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY TRÒ CHƠI DÂN GIAN CHO TRẺ EM VÙNG NÔNG THÔN, DÂN TỘC THIỂU SỐ http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=16 Nội dung:

Trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam và gia đình Việt có vô vàn trò chơi độc đáo, hữu ích dành cho mọi lứa tuổi, đặc biệt là đối với trẻ em. Trẻ em có hai nhu cầu cơ bản thường đi đôi với nhau là học và chơi. Đặc điểm lứa tuổi khiến cho chơi là hoạt động rất tự nhiên trong cuộc sống của trẻ trở thành một hoạt động tích cực nhất, ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự hình thành nhân cách của trẻ. Tổ chức các hoạt động vui chơi giải trí cho trẻ em các dân tộc thiểu số ngày nay phải hiểu được ở cả ba khu vực nhà trường, cộng đồng và gia đình. Vui chơi giải trí gắn liền với việc giáo dục nhận thức, nâng cao thẩm mỹ, rèn luyện kỹ năng, bồi dưỡng tình cảm, giáo dục thể chất cho trẻ em. Quan niệm học mà chơi, chơi mà học, lao động gắn kiền với giải trí, trong sinh hoạt gia đình cộng đồng càng không thể thiếu các trò chơi dân gian. Hiện nay, các trò chơi dân gian của các dân tộc ít được chú trọng trong sinh hoạt đời sống của trẻ em nông thôn, miền núi, dân tộc thiểu số. Nhiều trò chơi dân gian của các dân tộc thiểu số đang có nguy cơ rơi vào quên lãng ở một số vùng địa phương miền núi.

Chính vì vậy, ngoài việc tổ chức các trò chơi, thể thao hiện đại cần thiết phải khôi phục, bảo tồn, phát triển các hình thức trò chơi dân gian của trẻ em các dân tộc thiểu số. Trò chơi thể thao giải trí truyền thống dành cho trẻ em dân tộc thiểu số và miền núi rất phong phú và đa dạng, dễ phù hợp rất bổ ích và lý thú. Tùy theo hoàn cảnh, đặc điểm địa phương, dân tộc, lứa tuổi mà có thể tổ chức các trò chơi khác nhau. Đối với vùng dân tộc thiểu số ngoài các trò chơi thuần chất thể thao như: Vật, đẩy gậy, bắn nỏ, bắn cung, nhảy qua suối, vật tay, bơi lặn còn có một số trò chơi thể thao gắn liền với các tiết mục văn hóa, nghệ thuật như: nhảy sạp (dân tộc Thái), múa rồng, múa lân, múa sư tử (dân tộc Tày, Nùng, Hoa), múa khèn (dân tộc Mông). Nhu cầu vui chơi ở trẻ em nói chung và trẻ em vùng dân tộc thiểu số nói riêng rất lớn và rất cần thiết trong việc phát huy trí lực, tình cảm, đạo đức trẻ em như: Trẻ em dân tộc Thái chơi trò “bắn trái bưởi”. Trò chơi này giúp các em trai luyện tập phản ứng nhanh nhẹn và rèn sức khỏe. Trẻ em Sán Dìu cũng thường chơi trò “bắn vẹt gỗ”. Trò chơi này rèn luyện cặp mắt tinh tường và óc phán đoán chính xác, đôi bàn tay khéo léo cho người chơi. Các em thiếu nhi dân tộc Tày chơi trò “đố lá” giúp trẻ rèn sự nhanh trí, kích thích óc phán đoán và nhận biết cây cối và công dụng của cây cối. Đối với dân tộc Khowme trẻ em ở đây thường chơi trò gánh lúa qua cầu nhằm đề cao tình yêu lao động và tạo ra sự vui tươi thoải mái… Hệ thống các trò chơi dân gian của các dân tộc rất phong phú và đa dạng (bao gồm trò chơi giữa hai người, giữa các tốp với nhau) như: Ném còn, đánh quay, ném pao, đánh mảnh, chơi đu, bịt mắt bắt dê, kéo co, cướp cờ…

Có thể nói rằng: Trò chơi dân gian không không chỉ thỏa mãn nhu cầu vui chơi giải trí của trẻ mà còn góp phần hình thành nhân cách cho trẻ. Đưa trò chơi dân gian vào trong các hoạt động vui chơi để khai thác hết vai trò giáo dục của trò chơi trong việc giáo dục trẻ. Làm thỏa mãn và phát triển nhu cầu vận động, năng lực sáng tạo của trẻ; thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu thế giới xung quanh, nhu cầu giao tiếp giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên. Đồng thời giúp các em ý thức tinh thần đoàn kết trong cộng đồng, giáo dục chuẩn mực xã hội và các quy định trong mối quan hệ tập thể cộng đồng với cá thể thông qua mối quan hệ giữa các “vai đóng” trong trò chơi. Trò chơi dân gian rèn luyện ý thức tổ chức kỷ luật trong khi chơi thông qua các việc tuân thủ các luật lệ chơi. Vui chơi giải trí gắn kết với cá thể với gia đình, cộng đồng, nhà trường, xã hội, kích thích sự hứng thú tạo đà cho việc học tập, rèn luyện và tham gia lao động của trẻ em. Chính vì thế vai trò của người sưu tầm, tổ chức, hướng dẫn, luyện tập, trọng tài, giám sát, khuyến khích động viên các em vui chơi là rất quan trọng, đóng vai trò chủ đạo. Ở gia đình ngoài tổ chức góc học tập còn cần thiết phải tổ chức góc vui chơi giải trí cho trẻ em. Ngày nay, nhiều gia đình ở miền núi đã có nơi vui chơi giải trí cho gia đình, cộng đồng tại nhà để xem ti vi, nghe đài, đọc sách báo, nghe nhạc dân gian, giân ca… Ngoài việc hướng trẻ tham gia các trò chơi giải trí trong gia đình cũng cần dành cho các em góc giải trí riêng, góc giải trí có thể trang trí những hình ảnh vật dụng mà các em yêu thích. Có thể gắn liền góc học tập với góc vui chơi cho trẻ em. Người lớn trong gia đình cần dành thời gian vui chơi với các em, tham gia làm các dụng cụ đồ chơi dân gian truyền thống cho trẻ em làm phong phú thêm góc vui chơi giải trí trong gia đình. Những việc làm này vừa mang tính giáo dục trẻ, vừa góp phần bảo tồn phát huy giá trị văn hóa dân gian của trò chơi truyền thống trong gia đình.

Ở khu vực cộng đồng, hiện nay các làng, hiện nay các làng bản buôn đã có nhà văn hóa, nhà sinh hoạt cộng đồng. Những tụ điểm này thường là nơi làm việc hội họp của chính quyền, đoàn thể, và sinh hoạt của đội văn nghệ, người lớn tham gia là chủ yếu. Chính vì vậy rất cần thiết phải dành quỹ đất ở làng bản buôn làm sân chơi cho trẻ em sinh hoạt giải trí. Ở các tụ điểm sinh hoạt cộng đồng của trẻ cần có những dụng cụ luyện tập thể thao, vui chơi giải trí để có đủ điều kiện tổ chức cho từ một đến nhiều nhóm chơi cho các em. Các trò chơi dân gian thường ít tốn kém kinh phí và dễ có điều kiện tổ chức hơn vì vật dụng có thể khai thác huy động sẵn có tại chỗ. Trò chơi thường rất phù hợp với tâm lý trẻ em, phù hợp địa hình khí hậu ở địa phương và có mức hấp dẫn lôi cuốn trong cộng đồng dân cư tham gia cổ vũ. Ngành giáo dục đào tạo, các cấp cần có sự phối hợp chặt chẽ trong việc tổ chức giao lưu, hội thi cho các em lồng ghép nội dung trò chơi dân gian truyền thống các dân tộc. Cần có công trình nghiên cứu khoa học về trò chơi dân gian miền núi dân tộc thiểu số. Các nhà sản xuất cũng cần có sự nghiên cứu các dụng cụ thể thao vui chơi giải trí phù hợp cho trẻ em trong từng vùng. Cần thiết cần có những cuốn sách hướng dẫn tổ chức các trò chơi truyền thống để phổ cập rộng rãi tới trẻ em ở khu vực gia đình, nhà trường và cộng đồng. Trong xã hội truyền thống của các dân tộc thiểu số, hoạt động vui chơi giải trí cho trẻ em bị bó hẹp ở khu vực gia đình và một phân rất nhỏ ở khu vực cộng đồng dân cư chòm bản.

Trong xã hội mới, vai trò của nhà trường và đoàn đội được đề cao thì vai trò của gia đình và cộng đồng do không được khuyến khích nên đã sao nhãng, thưa vắng. Dưới thời bao cấp đã có sân kho hợp tác xã làm tụ điểm cho trẻ em vui chơi. Khi bước vào khoán mới, đất ruộng, đất rừng giao khoán, sân kho không còn nên tụ điểm vui chơi của trẻ em ở bản làng cũng bị co hẹp.  Hoạt động sinh hoạt văn hóa thể thao , vui chơi giải trí truyền thống lành mạnh ở gia đình bị mai một, lãng quên. Ngày nay trẻ em vùng nông thôn, dân tộc thiểu số ít được nghe ông bà, cha mẹ kể truyện cổ tích, truyện ngụ ngôn, truyện cười dân gian, hướng dẫn các trò chơi dân gian… Đó là những nguy cơ không nhỏ dẫn đến việc mai nhạt dần bản sắc văn hóa dân tộc trong trẻ em dân tộc thiểu số. Chính vì vậy, cần tích cực tăng cường các hoạt động vui chơi giải trí cho các em vùng dân tộc. Hỗ trợ văn hóa nhận thức cho trẻ em miền núi, dân tộc thiểu số bằng cách xây dựng điểm về tủ sách thiếu nhi, nhóm bạn xem truyền hình, nghe đài, nhóm bạn đọc sách ở các bản thôn. Phát động phong trào quyên góp, phiếu tặng sách báo, sản phẩm văn hóa phù hợp. Bên cạnh đó, tổ chức các tụ điểm vui chơi giải trí, các trò chơi dân gian phù hợp với từng vùng; tổ chức tốt các sinh hoạt văn hóa thể thao cộng đồng ở nhà trường, đoàn đội, làng bản vùng dân tộc thiểu số. Đồng thời khơi dậy tiềm năng văn hóa gia đình để nâng cao đời sống tinh thần cho trẻ em vùng nông thôn, dân tộc thiểu số. Để các em có điều kiện đóng góp phấn đấu bảo tồn phát triển văn hóa dân tộc mình, đồng thời giao lưu hội nhập với các dân tộc anh em xây dựng đời sống văn hóa tinh thần phát triển ở vùng nông thôn, dân tộc thiểu số.

Yên Yên

 

 

Loại: Nghệ thuật
Đã phát hành: 28/10/2015 8:25 SA
TopItem: Không
ItemStatus: 3
ReadCounter: 1.653
]]> nnkduy Nghệ thuật Wed, 28 Oct 2015 01:30:19 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=16 Người Hoa ở Biên Hòa – tín ngưỡng và lễ hội http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=11 Nội dung:

Biên Hòa là địa bàn có đông dân cư sinh sống với tổng diện tích 263,55 km2, dân số 904.060 người (theo số liệu thống kê 2014). Thành phần dân tộc khá đa dạng với hơn 40 dân tộc cộng cư, trong quá trình sinh sống họ đã xây dựng nên những cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo khá phong phú với nhiều loại hình, quy mô và kiểu kiến trúc khác nhau... Trong đó, cộng đồng người Hoa (người Tàu, Ba Tàu, Minh Hương, người Hẹ,…) ở Biên Hòa là một trong những cộng đồng đã góp phần làm đa dạng sắc thái tộc người, làm phong phú thêm về văn hóa cho Đồng Nai.

Theo sử sách, người Hoa đến Đồng Nai từ thế kỷ thứ 17, cụ thể được định vị vào năm 1679. Mùa xuân, tháng Giêng, năm 1679 (Kỷ Mùi), Tổng binh trấn thủ các địa phương thủy lục ở Long Môn tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc) là Dương Ngạn Địch và phó tướng Hoàng Tiến; cùng Tổng binh trấn thủ các châu Cao, Lôi, Liêm là Trần Thắng Tài (Trần Thượng Xuyên) và phó tướng Trần An Bình đem hơn 3000 quân và hơn 50 chiến thuyền đến các cửa biển Tư Dung và Đà Nẵng xin chúa Nguyễn cho tỵ nạn trên đất Việt. Đây là nhóm người Hoa trung thành với nhà Minh, không chịu thần phục nhà Thanh nên đã nổi dậy phất cờ “bãi Mãn phục Minh” nhưng bất thành. Thấy họ lâm vào cảnh thế cùng lực kiệt, chúa Nguyễn cho phép họ nhập cư. Chúa Nguyễn tiếp đãi nhóm người Hoa này và sai các tướng Vân Trình, Văn Chiêu hướng dẫn cho họ vào đất Đông Phố để mở mang, sinh sống. Binh thuyền tướng sĩ của Dương Ngạn Địch theo cửa Lôi Lạp, cửa Đại, cửa Tiểu đến định cư ở Mỹ Tho; binh lính tướng sĩ Cao, Lôi, Liêm của Trần Thượng Xuyên theo cửa biển Cần Gìơ đến định cư ở Bàn Lân xứ Đồng Nai (tức Biên Hòa ngày nay).

Từ cuối thế kỷ XVII cho đến những năm cuối thập niên 70, thế kỷ XX, số lượng người Hoa đến Biên Hòa ngày càng tăng qua nhiều đợt di dân. Từ sau năm 1975, có 3.331 hộ gồm 17.647 khẩu. Đến năm 2006 (theo thống kê dân số 2006) thì tổng số người Hoa ở Đồng Nai là 17.576 hộ gồm 111.456 khẩu. Người Hoa có mặt hầu hết các đơn vị phường, xã, thị trấn của các huyện, thành phố thuộc địa bàn Đồng Nai. Riêng thành phố Biên Hòa có 1.354 hộ gồm 7.876 khẩu. Trong số này, nhóm người Hoa đến trước năm 1954 chiếm đa số và có mặt hầu hết tại địa bàn xã, phường và mỗi bang đều có cơ sở tín ngưỡng chung cũng là hội quán của cộng đồng. Nhóm cộng đồng người Hoa đến sau năm 1954 cư trú chủ yếu tại địa bàn phường Tân Phong và Bình Đa.

Từ khi đặt chân đến đất Biên Hòa, nhóm người Hoa đầu tiên bắt đầu tạo lập cuộc sống trên vùng đất mới. Bao thế hệ người Hoa từ đoàn di dân buổi đầu tiên trên đến những đợt di cư do nhiều biến cố xã hội sau này (trong đó có cộng đồng người Hoa trước đây sinh sống tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam, đến Đồng Nai từ cuối thập niên 50, đầu thập niên 60, thế kỷ XX) đã cùng nhau khẩn khai, xây dựng vùng “tị địa” trước xa lạ trở thành “quê hương” thân quen. Hành trang đến với vùng đất phương Nam của nhóm lưu dân người Hoa ngoài sự cần cù, nhẫn nại, khéo léo trong buôn bán để mưu cầu cuộc sống no ấm, họ còn mang trong tâm thức mình hình ảnh của tổ tiên, thần, thánh, tập tục, tín ngưỡng. Do vậy, khi đã ổn định và thành công trong cuộc sống, người Hoa xây dựng nhiều ngôi chùa, đền miếu để tỏ lòng thành, ghi nhớ công lao với tổ tiên, phúc thần mà chính họ quan niệm rằng, đã giúp đỡ, chở che cho cộng đồng người Hoa trong suốt chặng hành trình đầy hiểm nguy và con đường lập nghiệp nơi vùng đất mới.

Về tín ngưỡng cộng đồng của người Hoa ở Biên Hòa cũng rất phong phú. Tùy theo đặc điểm mỗi bang, hội hay dòng họ mà người Hoa xây dựng những cơ sở thờ tự để cộng đồng thờ bái, cúng viếng. Các đối tượng được thờ cúng trong các cơ sở tín ngưỡng của người Hoa ở Biên Hòa thường gặp như: Những người đã chết được thờ cúng bằng linh vị; Ông Bổn (Ông Tổ, thần Thổ Địa/Tam bảo Thái giám Trịnh Hòa…); Thổ thần; Quan Đế thánh quân; Quảng Trạch Vương; Trần Thượng Xuyên; Địa Tạng; Án thủ công công; Các vị tổ nghề (tổ nghề đá, tổ nghề Mộc, tổ nghề rèn); Thái Tuế…

Tín ngưỡng thờ Ông/Quan Đế thánh quân - Quan Vân Trường (một con người được tôn thánh của lòng trung nghĩa, tài đức vẹn toàn) được cụ thể hóa bằng các đền, chùa khá phổ biến ở Biên Hòa. Có thể xem sự tồn tại của những ngôi miếu/ chùa thờ Quan Công sẽ nhận diện được vùng này có cộng đồng người Hoa sinh sống. Ở Đồng Nai, tồn tại nhiều ngôi chùa Ông mà điển hình ở Phước Thiền, Bến Gỗ, Cù lao Phố, Bến Cá. Chùa Ông ở Cù Lao Phố là một công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo, là cơ sở văn hóa tín ngưỡng được xây dựng sớm và có quy mô lớn của người Hoa. Bên cạnh tín ngưỡng thờ Ông qua đền, chùa, cộng đồng người Hoa còn thờ các vị nhân thần khác có gốc tích từ quê nhà. Di tích Phụng Sơn tự ở Thành phố Biên Hòa là một điển hình của người Hoa bang Phúc Kiến.

Đồng thời với tín ngưỡng thờ Ông, cộng đồng người Hoa còn có tín ngưỡng thờ Bà - mà nhân vật được tôn thờ là Bà Thiên Hậu. Hầu hết các di tích tín ngưỡng của người Hoa ở Đồng Nai đều có miếu thờ Bà ở bên cạnh. Nguyên ủy bà Thiên Hậu là một nhân vật tài năng nhưng chết trẻ và thường hiển linh cứu độ người dân đi biển khi gặp bão dông, tai ương. Có lẽ, cảm ứng trước sự linh ứng, lòng trắc ẩn và cũng có thể quan niệm chính bà Thiên Hậu đã độ trì giúp cho họ trong chuyến vượt biển tìm đến nước Nam mà cộng đồng người Hoa ở vùng đất Biên Hòa đã không quên lập miếu tôn thờ. Ở Đồng Nai miếu thờ bà Thiên Hậu khá phổ biến. Nhưng có lẽ di tích tiêu biểu và quy mô phải kể đến Thiên Hậu Cổ Miếu ở phường Bửu Long, thành phố Biên Hòa. Nơi đây, vốn là một ngôi miếu nhỏ của những người Hoa bang Hẹ làm nghề đá tạo dựng để thờ Tổ sư Ngũ Đăng. Sự linh ứng của bà Thiên Hậu thu hút nhiều người tôn thờ nên người Hẹ đã rước Bà vào phối tự tại di tích. Ngoài ra, còn thờ cúng các bà Thánh, Bà Quan Âm…

Lễ hội của Người Hoa bao gồm các lễ Vía Quan Đế hiển thánh (một năm, Quan Đế có ba ngày lễ vía (theo âm lịch): ngày 13/1, ngày 13/5 và ngày 24/6, lễ vía ngày 24/6 là lễ vía được tổ chức long trọng, kéo dài trong hai ngày; Lễ vía Thiên Hậu có ngày lễ vía ngày sanh Thiên Hậu (23/3 âm lịch), lễ cúng chay Thiên Hậu đáo lệ 3 năm được tổ chức 1 lần, thời gian kéo dài 4 ngày từ ngày 10-13/6 (âm lịch) đây là lễ hội có tính chất đa hợp: vía bà thiên hậu, cúng tổ nghề với mục đích cầu an, cầu siêu; Lễ vía Quan Âm cũng có 3 lễ vía vào các ngày 18 và 19 tháng 2 (âm lịch) là lễ vía ngày sanh Quan Âm, Lễ Quan Âm nhập đạo được thực hiện vào ngày 18, 19 tháng 6 (âm lịch) và ngày 18, 19 tháng 9 (âm lịch); lễ Tả tài phán mục đích của lễ hội là cầu an, cầu siêu tùy theo địa phương nơi xảy ra những sự kiện, biến cố hay dịch bệnh thì tại nơi đó mời thầy về cúng cầu an, cầu siêu giúp cư dân tai qua nạn khỏi, khỏe mạnh, bình an…

Trên cơ sở tín ngưỡng và lễ hội phong phú cộng với sự dung hợp của nhiều quan niệm tín ngưỡng trong các lễ hội đã tạo nên sự đa dạng trong đời sống tinh thần, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc đặc biệt của cộng đồng người Hoa nói riêng đồng thời làm phong phú đa dạng thêm bản sắc văn hóa của vùng đất Biên Hòa – Đồng Nai.

 

Đinh - Nhài

 

 

 

 

Loại: Di tích
Đã phát hành: 25/08/2015 8:15 SA
TopItem: Không
ItemStatus: 3
ReadCounter: 3.164
]]> nnkduy Di tích Tue, 25 Aug 2015 01:21:51 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=11 KHU DU LỊCH BỬU LONG ĐIỂM VUI CHƠI, GIẢI TRÍ CỦA MỌI NGƯỜI http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=18 Nội dung:

Bửu Long là ngọn núi đẹp nhất vùng hạ lưu sông Đồng Nai, với quần thể núi non, song hồ; có chùa Bửu Phong, chùa Hang kỳ bí và quyến rủ, chùa Thiên Hậu,… Khu danh thắng Bửu Long có độ cao trung bình 100m so với mặt nước biển, không khí trong lành tạo cảm giác sảng khoái cho du khách. Đứng trên cao, du khách có thể chiêm ngưỡng một màu xanh trải dài của cỏ cây, đồng lúa, xen lẫn màu bàng bạc của những kênh rạch bắt nguồn từ sông Đồng Nai tạo nên bức tranh thơ mộng. Bao bọc núi là hồ Long Ẩn được ví như là bức tranh thu nhỏ của Vịnh Hạ Long. Với vô số vách đá soi bóng trên mặt nước trong xanh tạo cho hồ vẻ đẹp nên thơ. Có núi cao, hồ rộng, hài hòa với các công trình kiến trúc nghệ thuật mang dấu ấn tôn giáo của nhiều thời đại. Khu du lịch Bửu Long đã để lại nhiều ấn tượng cho du khách khi đến đây thưởng ngoạn.

 

Danh thắng Bửu Long tọa lạc tại phường Bửu Long, thành phố Biên Hòa, đã được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng Di tích danh thắng Quốc Gia (Quyết định số 208/VH-QĐ, ngày 13-3-1990). Với diện tích hơn 84 ha, độ cao trung bình 100m so với mực nước biển, danh thắng Bửu Long bao gồm một quần thể núi non, sông hồ, hang động, chùa chiền. Theo các nhà nghiên cứu địa chất, núi Bửu Long được kiến tạo cách ngày nay khoảng 100 – 150 triệu năm, dưới tác động của các yếu tố tự nhiên đã phong hóa đá núi thành những hình dáng kỳ vĩ lạ thường.

Quần thể danh thắng Bửu Long có 3 ngôi chùa tiêu biểu: Chùa Bửu Phong được xếp hạng di tích cấp tỉnh, chùa Thiên Hậu xếp hạng di tích cấp tỉnh, chùa Long Sơn Thạch Đông dựa vào thế hang đá tự nhiên…đây là những kiến trúc khá độc đáo của hệ thống chùa ở vùng đất Biên Hòa.

Chùa Bửu Phong là một trong ba ngôi chùa cổ nhất ở Đồng Nai, đã trải qua bao thời gian cho đến nay thì ngôi chùa đã được nhiều lần trùng tu và tôn tạo. Du khách đến đây không chỉ để bái Phật cầu may mà còn để chiêm ngưỡng cảnh quan sơn thủy hữu tình và những họa tiết, câu đối chạm khắc điêu luyện trên từng bức tường, cột gỗ trong chùạ. Những họa tiết đắp nổi trên tường hết sức đa dạng, có cả tứ linh, rồng chầu mặt trời, mây dây cách điệu… thể hiện cho ước mơ quyền uy, sức mạnh và sự an nhàn, thịnh vượng.

Phía sau núi Bình Điện là núi Long Ẩn cao khoảng 40m so với mặt hồ, trên núi có Long Sơn thạch động, miếu Tổ sư nghề đá (còn gọi là chùa Bà Thiên Hậu) và nhiều công trình kiến trúc khác.

Long Sơn thạch động còn được gọi là chùa Hang. Nơi đây, có các hang đá tự nhiên ẩn sâu vào lòng tảng đá khổng lồ, trong hang có nhiều nhủ đá với hình thù kỳ lạ rủ xuống trông kỳ ảo, lung linh dưới ánh đèn trang trí. Địa hình thiên nhiên nơi đây có những tảng đá to và người ta dựng trên mỗi tảng đá một miếu thờ tạo nên cảnh quan lạ mắt.

Điểm nổi bật nhất của khu du lịch Bửu Long là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân rất đẹp. Đây là hai hồ nước do nhân dân trong vùng khai thác đã bao thế kỷ nay tạo thành, rộng đến 20.000m2. Hồ Long Vân nằm ở giữa núi Long Ẩn và núi Bình Điện, mặt hồ luôn trong xanh phẳng lặng, phong cảnh sơn thủy hữu tình và rất nên thơ. 

 

Hồ Long Ẩn như một bức tranh của Vịnh Hạ Long thu nhỏ với trời đất mênh mông, núi, hồ hòa quyện. Bao quanh hồ là những mỏm đá cao, các công trình kiến trúc nghệ thuật mang dấu ấn tôn giáo của nhiều thời đại, cộng thêm không khí trong lành tạo cảm giác sảng khoái cho mọi người khi đến nơi đây. Thêm vào đó là một khu du lịch xanh với những vườn cây cổ thụ, cụm núi đá thời Tiền sử đã tô điểm thêm cho toàn bộ danh thắng.

Bên cạnh hồ Long Ẩn là nhà hàng Du Long, đến đây du khách có thể nghỉ ngơi, ngắm nhìn một khung cảnh tuyệt đẹp và thưởng thức các món ăn đặc trưng của địa phương. Đi theo con đường trải nhựa nằm dưới chân núi Bình Điện và núi Long Ẩn là đến Trung tâm Văn miếu Trấn Biên, rộng 20.000m2 bao gồm khu thờ phụng, lễ tế, nhà thư khố, nhà văn vật khố, nhà trưng bày truyền thống, vườn tượng danh nhân vừa mới được xây dựng,… Kiến trúc có sự phối giữa truyền thống và hiện đại, chức năng là bảo tồn, giữ gìn và tôn vinh các giá trị văn hóa, giáo dục xưa và nay của dân tộc.

Để bảo tồn và khai thác tiềm năng du lịch văn hóa, du lịch sinh thái danh thắng Bửu Long, ngày 29/9/2010, Tổng Công ty Công nghiệp thực phẩm Đồng Nai (DOFICO) đã xây dựng trên diện tích 323ha với tổng số vốn đầu tư giai đoạn 1 là 1.200 tỷ đồng do DOFICO làm chủ đầu tư. Dự án được xây dựng thành một khu phức hợp khép kín gồm 3 hạng mục chính là khu vui chơi giải trí hiện đại, khu du lịch văn hóa sinh thái và khu dân cư đô thị.

Vào những dịp ngày lễ, tết hoặc những ngày cuối tuần, du khách có thể cùng bạn bè hay gia đình đến tham quan khu du lịch Bửu Long là một nơi rộng rãi và thoáng mát. Du khách có được nhiều địa điểm lựa chọn cho tụ họp, vui chơi như: đi đến tham quan vườn thú; để thưởng ngoạn nét đẹp của hồ Long Ẩn du khách có thể tham gia chèo thuyền, đạp vịt, câu cá, đu dây…. Ngoài ra còn có nhiều khu giải trí trung tâm như trò chơi trên sông, mặt hồ; trò chơi mạo hiểm; giải trí trong nhà; trò chơi cho trẻ em và gia đình; trò chơi khám phá - thế giới ảo. Ở đây còn có cả khu thể dục thể thao và trò chơi vận động; khu văn hóa lịch sử Việt Nam; khu văn hóa dân tộc Đồng Nai; khu động thực vật; khu dành cho cắm trại dã ngoại; khu nghỉ dưỡng ven sông Đồng Nai; cụm dịch vụ cao cấp với hệ thống nhà hàng, khách sạn cao cấp đáp ứng được cả nhu cầu tổ chức hội thảo, du lịch.

Khu du lịch Bửu Long được đánh thức và khai thác đầu tư có hiệu quả quả những tiềm năng văn hóa lịch sử và cảnh quan đặc sắc của Bửu Long, vừa đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí, tham quan và nghiên cứu của khách du lịch, ngoài ra cũng góp phần vào việc bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử. Chắc chắn nơi đây sẽ là điểm đến hấp dẫn của du khách, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

 

_ Quỳnh Giang_

 

 

 

 

Loại: Di tích
Đã phát hành: 29/10/2015 8:25 SA
TopItem: Có
ItemStatus: 3
ReadCounter: 3.767
]]> nnkduy Di tích Thu, 29 Oct 2015 01:35:00 GMT http://www.thuviendongnai.gov.vn/baiviet2015/vanhoavnpp/Lists/Posts/ViewPost.aspx?ID=18