Đồng chí Văn Tiến Dũng cương vị Tổng tham mưu trưởng lâu năm nhất của quân đội cách mạng từ 1953 - 1978; điều hành một cơ quan chiến lược vào những thời kỳ sôi động nhất, phong phú nhất, đầy cam go thử thách và rực rỡ chiến công. Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ Chính trị, đồng chí đã tham gia tích cực vào việc hoạch định các kế hoạch chiến lược, đánh bại các chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, “Chiến tranh cục bộ”, “Việt Nam hoá chiến tranh” của đế quốc Mỹ; đánh qụy không lực Hoa Kỳ trong chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân; xây dựng tuyến vận tải chiến lược từ Bắc vào Nam. Ngoài ra, còn đánh bại cái gọi là “Chiến tranh bóp nghẹt” của địch, giành thắng lợi từng bước, tiến lên kết thúc cuộc chiến tranh cách mạng lâu dài của dân tộc, đúng thời cơ lịch sử, bằng một trận quyết chiến chiến lược vĩ đại - Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.
Ngoài việc chung sức, chung lòng cùng các đồng chí trong Quân uỷ Trung ương, lãnh đạo công cuộc xây dựng: lực lượng, huấn luyện và chiến đấu, Tổng Tham mưu trưởng Văn Tiến Dũng còn chăm lo xây dựng cơ quan vững mạnh “để là đầu tàu dẫn dắt và thúc đẩy toàn quân”. Trong công tác huấn luyện, đồng chí chú trọng huấn tuyến tác chiến hiệp đồng minh chủng; đưa bộ đội chủ lực, tiến lên đánh hiệp đồng binh chủng với quy mô ngày càng lớn, nhằm tạo sự đột biến có tính chất chiến lược về thế và lực lên chiến trường. Chủ trương ấy được chứng minh xác đáng qua việc chỉ đạo chỉ huy đánh bại cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ra miền Bắc và qua các chiến dịch lớn ở cuối thời kỳ kháng chiến thống Mỹ, cứu nước. Thất bại của chiến lược “hiến tranh đặc biệt”, trên chiến trường miền Nam, Mỹ leo thang mở rộng chiến tranh, ào ạt đưa quân vào miền Nam thực hiện “Chiến tranh cục bộ”; dùng không quân, hải quân đánh phá miền Bắc, hòng cứu vãn tình thế hiểm nghèo, nguy cơ sụp đổ chế độ tay sai của chúng ở miền Nam. Trước tình hình này, đồng chí Văn Tiến Dũng đã sớm đặt đúng vấn đề, thống nhất ý kiến trong tập thể Bộ Tổng tham mưu về việc chuyển quân đội và toàn thể quân và dân miền Bắc sang trạng thái sinh hoạt thời chiến; sẵn sàng chiến đấu cao, triển khai chiến tranh nhân dân, đánh bại chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ. Tháng 4 năm 1974, đồng chí Văn Tiến Dũng được Nhà nước thăng cấp Đại tướng Quân đội nhân dân Việt Nam. Đối với miền Nam, đồng chí Văn Tiến Dũng được cử vào làm đại diện Bộ Chính trị Quân uỷ Trung ương, Bộ tổng tư lệnh, chỉ đạo các chiến dịch lớn như: Đường 9 - Nam Lào, Bắc Quảng Trị, Tây Nguyên và là Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Với tài năng, kinh nghiệm và óc sáng tạo, đồng chí đã giúp các Bộ chỉ huy chiến dịch giành được thắng lợi giòn giã.
Là Tư lệnh trong Chiến dịch Hồ Chí Mình lịch sử, cùng với các đồng chí trong Bộ Tư lệnh chiến dịch là: Phạm Hùng, Lê Đức Thọ, Trần Văn Trà, Lê Đức Anh, Đinh Đức Thiện, Lê Ngọc Hiền, Đại tướng Văn Tiến Dũng quán triệt sâu sắc tư tưởng chỉ đạo của Bộ Chính trị: Thần tốc, táo bạo, chắc thắng; đánh chiếm Sài Gòn nhanh gọn, nhưng phải đảm bảo cho thành phố ít bị tàn phá, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và của.
Sau nhiều đêm thức trắng trao đổi, bàn bạc, đồng chí và Bộ Tư lệnh chiến dịch đi tới nhất trí về cách đánh là: Dùng một bộ phận lực lượng thích lợp trên từng hướng, đủ sức hình hành bao vây, chia cắt, chặn giữ quân địch lại, không cho chúng rút chạy về Sài Gòn. Ta tiêu diệt và làm tan rã tại chỗ các sư đoàn bộ binh chủ lực của địch phòng thủ vòng ngoài; đồng thời, dùng đại bộ phận lực lượng các đơn vị, nhanh chóng thọc sâu đánh chiếm các địa bàn then chốt ở vùmg ven, mở đường cho các binh đoàn đột kích cơ giới hoá mạnh, đã được tổ chức chặt chẽ, tiến theo các trục đường lớn đánh thẳng vào năm mục tiêu, được lựa chọn trong nội thành. Năm mục yêu đó là: Bộ tổng tham mưu ngụy, Dinh Độc Lập, Biệt khu Thủ đô, Tổng nha cảnh sát và sân bay Tân Sơn Nhất. Đánh trúng năm mục tiêu đầu não này thì ngụy quân, ngụy quyền như rắn mất đầu; toàn bộ hệ thống phòng ngự và kìm kẹp còn lại sẽ bị tan rã. Quần chúng nổi dậy. Không một thế lực nào ngăn lại nổi. Trận quyết chiến chiến lược sẽ nhanh chóng kết thúc. Sài Gòn mau giải phóng. Theo Đại tướng Văn Tiến Dũng, muốn tạo được bất ngờ về cách đánh thì phải hết sức táo bạo. Và có táo bạo mới tạo được bất ngờ và giành chiến thắng.
Kết thúc thắng lợi Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, mọi người mới thấy hết được trí tuệ tập thể của Bộ chỉ huy chiến dịch thật sáng suốt, uyên bác và vai trò của người chỉ huy Văn Tiến Dũng cũng rất quyết đoán, chịu trách nhiệm cao nhất, trong giờ phút trọng đại của đất nước. Đó là phẩm chất ngời sáng của một vị danh tướng.