Có thể nói hạnh phúc lớn nhất trong đời của 4.334 anh chị em tù chính trị chúng tôi ở nhà tù Côn Đảo là đã nổi dậy trong đêm 30-4-1975, giải phóng nhà tù và giải phóng tỉnh Côn Sơn.
Đến trước ngày được giải phóng, nhà tù Côn Đảo đã có 8 trại giam gồm 484 xà lim giam cầm 4.334 tù chính trị và 7 trại được gọi là Chuồng cọp Mỹ. Chúng đã đưa hầu hết những người tù yêu nước mà chúng cho là nguy hiểm vào giam ở đây, trong đó khu H là chúng cho là nguy hiểm nhất vì có nhiều người tù là sĩ quan tình báo của ta.
Cuộc nổi dậy của chúng tôi được bắt đầu từ một linh mục cai quản xứ đạo Côn Đảo, tên là Phạm Gia Thụy. Ông đã cho người đến báo tin cho chúng tôi ở khu H, trại 7 vào lúc 10 giờ đêm ngày 30-4 sau này chúng tôi mới được rõ, linh mục Phạm Gia Thụy là người có ý thức dân tộc, chịu nhiều ảnh hưởng trong quan hệ với đồng chí Vũ Ngọc Nhà (tức ông cố vấn, một cán bộ tỉnh báo khi bị đày ở Côn Đảo năm 1972).
Khi được tin, gần 100 anh em chúng tôi bị giam ở 48 xà lim trong khu H đang chuẩn bị để kỷ niệm ngày Quốc tế lao động vào sáng sớm ngày hôm sau, rất bất ngờ vì tình hình diễn biến ở bên ngoài, chúng tôi hầu như không được biết gì hết. Người tin, người không tin cho là thủ đoạn của địch. Ngay Tổ trung tâm, một hình thức tổ chức lãnh đạo của chúng tôi ở khu H-mà tất cả đều là cán bộ tình báo, cũng không thống nhất, đã đi đến quyết định phải hết sức bình tĩnh, một mặt cử đồng chí Trần Quang Tín ra ngoài quan sát và xác minh tình hình, một mặt cử đồng chí Nguyễn Văn Thành, trèo tường qua khu E tìm gặp đồng chí Hai Tân tức Trần Trọng Tân, nguyên là Thường vụ đặc khu ủy Sài Gòn, người đã cùng đồng chí Nguyên Văn Thảnh, lãnh đạo cuộc nổi dậy chống nội quy ở khám Chí Hoà năm 1970, để trao đổi thống nhất nhận định và chủ trương. Khoảng nửa giờ sau, đồng chí thành trở về cùng lúc đồng chí Tín cũng về, mang theo một chiếc radio. Sau khi được nghe chính thức Dương Văn Minh đã đầu hàng, Sài Gòn được giải phóng, Tổ trung tâm chúng tôi đã nhanh chóng quyết định:
Mở cửa cho tất cả các xà lim trong khu H; Thông báo bằng loa miệng cho tất cả các khu trong trại 7 biết tin; Cử đồng chí Lê Câu, bắt giám thị đi mở cửa cho các khu trong trại 7; Cử đồng chí Trần Minh Hà và đồng chí Nguyên Văn Thành đi gặp các đồng chí lãnh đạo ở các khu để nhanh chóng tổ chức bộ phận lãnh đạo chung. Cử đồng chí Trần Ngọc Tự và đồng chí Lê Quang Đức tổ chức các anh em trẻ, khỏe mạnh thành lực lượng để sẵn sàng nhận nhiệm vụ.
Đến khoảng 12 giờ đêm, toàn thể 484 xà lim trong 8 khu của trại 7 được mở cửa, gần 1.000 tù chính trị đã được giải phóng. Khoảng 3 giờ sáng ngày 1/5, Đảng ủy lâm thời Côn Đảo được thành lập, gồm các đồng chí: Trịnh Văn Lâu tức Tư Cẩn làm Bí thư; Trần Trọng Tân tức Hai Tân làm Phó bí thư và một số ủy viên, đại diện cho Tổ trung tâm ở các khu (hai đồng chí Lâu và Tân sau này đều là ủy viên Trung ương Đảng).
Đảng ủy đã quyết định:
1- Thành lập ngay lực lượng vũ trang cách mạng là tù chính trị đi chiếm các trại lính, sân bay, các kho vũ khí, chiếm giữ các vị trí quan trọng trên đảo, đề phòng địch phản kích từ ngoài biển vào.
2- Cử người đi mở cửa cho các trại, trước hết là trại 6 giam 494 tù nữ.
3- Thành lập chính quyền cách mạng trên đảo để quản lý và giải quyết các công việc trên đảo.
4- Bắt liên lạc với đất liền. Quyết định của Đảng ủy lâm thời của đảo đã nhanh chóng được thực hiện. 8 giờ sáng ngày 1/5, thông báo số 1 công bố chính quyền cách mạng được thành lập với tên gọi là ủy ban hòa giải hòa hợp dân tộc tỉnh Côn Sơn, gồm: do linh mục Phạm Gia Thụy làm Chủ tịch, đồng chí Lê Câu làm phó Chủ tịch và đồng chí Nguyễn Văn Thành làm tổng thư ký và một sô ủy viên khác không phải là tù chính trị, có cảm tình với cách mạng.
Cũng đúng 8 giờ ngày 1/5, toàn thể 4.334 tù chính trị trong đó có 494 đồng chí là nữ, ở tất cả các trại đã được giải phóng. 12 giờ ngày 1/5, toàn bộ các trại lính, sân bay, kho vũ khí, đài ra-đa cùng 27 máy bay đã được chiếm giữ. 14 giờ ngày 1/5, lệnh công bố công chức cũ phải có mặt ở các công sở. 16 giờ ngày 1/5, toàn bộ các công sở của tỉnh Côn Sơnđã được tiếp quản. Chiều 3/5, đồng chí Trần Trọng Tân liên lạc được với Thành ủy Sài Gòn bằng vô tuyến điện.
Rạng sáng ngày 4/5, đơn vị hải quân đầu tiên đổ bộ lên đảo, được sự đón tiếp rất phấn khởi và xúc động của hàng nghìn tù chính trị. Sáng 5/5, chuyến tàu đầu tiên đưa 500 anh chị em tù chính trị ốm đau, tàn tật về đất liền. Cũng ngày 5/5, xây dựng lại nghĩa trang Côn Đảo. Ngày 6/5, thành lập Đảng ủy lâm thời đoàn chiến sĩ chiến thắngdo đồng chí Trịnh Văn Lâu làm Bí thư, đồng chí Trần Trọng Tân làm Phó Bí thư. Ngày 7/5 lễ mừng chiến thắng, ủy ban Hòa hợp hòa giải dân tộc giải thể và ra mắt ủy ban Quân quản tỉnh Côn Sơn tại dinh Tỉnh trưởng tỉnh Côn Sơn.
Đến đây, toàn bộ công việc trên đảo được giao lại cho Uỷ ban Quân quản tỉnh Côn Sơn dưới sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Tám Hà – bí thư Đảng uỷ Mặt trận Côn đảo. Các anh chị em tù chính trị chúng tôi được mang danh hiệu là đoàn chiến thắng, lần lượt được tàu hải quân đưa về đất liền. Nhiệm vụ của những người tù chính trị Côn Đảo chúng tôi với lịch sử nhà tù được hoàn thành cùng với lịch sử cách mạng giải phóng dân tộc của nhân dân ta, được hoàn thành trong ngày đại thắng của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Âu cũng là hạnh phúc xen lẫn niềm tự hào của những người tù chính trị Côn Đảo chúng tôi, an ủi chúng tôi những năm tháng bị tù đày và động viên chúng tôi phải tiếp tục cuộc sống tình nghĩa - thuỷ chung cho đến trọn đời.