30thang4: Bài đăng

PHÙNG THẾ TÀI. Trận đánh cuối cùng / Phùng Thế Tài // Nhân dân. - 2003 .- Ngày 30 tháng 4. - Tr.3-4.

Sài Gòn - Gia Định là trung tâm kinh tế của miền nam, là dinh lũy cuối cùng của địch. Sau những thất bại ở Phan Rang, Xuân Lộc, kế hoạch phòng thủ từ xa bị phá sản, quân địch rất hoang mang, đối phó bị động, lúng túng. Ngày 23-4, Tổng thống Mỹ tuyên bố “Cuộc chiến tranh ở Việt Nam đã chấm dứt đối với Mỹ” và ra lệnh di tản người Mỹ ra khỏi Sài Gòn. Tuy nhiên, lực lượng địch phòng thủ Sài Gòn còn khá đông, sĩ quan, binh sĩ hoang mang nhưng chưa rối loạn, tan rã. Vòng ngoài, lực lượng còn lại của các sư đoàn 5, 25, 18, 22 bố trí thành một tuyến phòng thủ cách trung tâm Sài Gòn 30-50 km từ Long An qua Tây Ninh, Biên Hòa đến Long Bình. Chúng dựa vào các căn cứ và những cụm điểm lớn để ngăn chặn và đẩy lùi các mũi tiến công của ta. Vùng ven Sài Gòn, lực lượng địch có ba lữ đoàn dù và thủy quân lục chiển, ba liên đoàn biệt động quân bố trí ở Hóc Môn, Tân Sơn Nhất, Bình Chánh, Gò Vấp, Nhà Bè làm nhiệm vụ bảo vệ khu vực, và sẵn sàng ứng cứu cho tuyến ngoài. Ở nội khu, lực lượng chủ yếu là cảnh sát và phòng vệ dân sự.

Lực lượng ta tham gia chiến dịch ở các quân đoàn 1, 2, 3, 4 và đoàn 232 (tương đương quân đoàn)… Các đơn vị chủ lực tham gia chiến dịch là những binh đoàn chủ lực lớn mạnh vừa chiến thắng ở Tây Nguyên, Huế - Đà Nẵng và trên chiến trường miền Đông Nam Bộ, tiểu đoàn bộ đội địa phương, các trung đoàn đặc công, biệt động đã nhiều năm liền bám trụ chiến trường, am hiểu địa hình trong và ngoài thành phố. Với tinh thần thần tốc và quếyt thắng, chỉ trong một thời gian rất ngắn, ta đã tập trung được một lực lượng chiến đấu và phục vụ chiến đấu lớn, trong đó có nhiều đơn vị vừa gấp rút hành quân từ hậu phương lớn vào. Đây là một thành công lớn của ta, một bất ngờ lớn đối với địch.

Bộ Tư lệnh chiến dịch quyết định tiến công giải phóng Sài Gòn từ năm hướng: tây bắc, đông bắc, đông đông nam, tây và tây nam.Để thực hiện đánh nhanh, dứt điểm nhanh, vừa tiêu diệt địch, vừa bảo vệ các cơ sở kinh tế, văn hóa, cách đánh chiếm thành phố là: thực hiện chia cắt, bao vây tiêu diệt và làm tan rã các sư đoàn địch phòng thủ ở vòng ngoài, không cho chúng co cụm về nội thành. Đồng thời đánh chiếm và chốt giữ các cầu lớn để mở đường cho các binh đoàn đột kích cơ giới mạnh đã được tổ chức chặt chẽ, tiến nhanh theo các trục đường lớn đánh thẳng vào năm mục tiêu chủ yếu được lựa chọn trong thời gian ngắn nhất. Để phối hợp các binh đoàn đột kích mạnh, tạo điều kiện cho các quân đoàn tiến nhanh, một kế hoạch phát động quần chúng nổi dậy phối hợp đòn tiến công quân sự đuợc chuẩn bị dưới sự chỉ huy trực tiếp của đồng chí Nguyễn Văn Linh, Phó Bí thư Trung ương Cục phát huy cao độ ý chí quyết thắng của quân và dân cả nước.

Từ ngày 20 đến 25-4, các đơn vị lần lượt đến Sở chỉ huy chiến dịch nhận nhiệm vụ, mục tiêu trên từng hướng.

Hướng tây bắc Quân đoàn 3 do Thiếu tướng Vũ Lăng làm Tư lệnh, Đại tá Đặng Vũ Hiệp làm Chính ủy, có ba sư đoàn bộ binh và các đơn vị binh chủng (khoảng 46.000 người. Ngoài ra, còn có hai trung đoàn Gia Định (1 và 2), các đội đặc công - biệt động của Thành đội Sài Gòn và được sự chi viện của pháo binh và phòng không chiến dịch. Lực lượng trên hướng này có nhiệm vụ đánh chiếm Đồng Dù, tiêu diệt Sư đoàn 25 ngụy, đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất và cùng với Quân đoàn 1 chiểm Bộ tổng tham mưu ngụy.

Hướng bắc và đông bắc, Quân đoàn 1 (thiếu sư đoàn 308) do Thiếu tướng Nguyễn Hòa làm Tư lệnh, Thiếu tướng Hoàng Minh Thi làm Chính ủy, có hai sư đoàn bộ binh và các đơn vị anh hùng (khoảng 30.000 người) được tăng cường Trung đoàn 95 bộ binh (Sư đoàn 325, Quân đoàn 2) và một trung đoàn cao xạ tự hành có nhiệm vụ đánh chiếm Bộ Tổng tham mưu và Bộ tư lệnh các binh chủng ngụy ở Gò Vấp.

Hướng đông và hướng đông nam có hai quân đoàn, Quân đoàn 4 do Thiếu tướng Hoàng Cầm làm Tư lệnh, Thiếu tướng Hoàng Thế Thiện làm Chính uỷ, có ba sư đoàn bộ binh và các đơn vị binh chủng (khoảng 30.000 người), được tăng cường Lữ đoàn 52 bộ binh (Quân khu 5), một tiểu đoàn pháo 13 ly, ba tiểu đoàn xe tăng thiết giáp, một trung đoàn và một tiểu đoàn cao xạ hỗn hợp, có nhiệm vụ tiêu diệt sở chỉ huy Bộ tư lệnh Quân đoàn 3 và Sư đoàn 18 ngụy ở Biên Hoà, sau đó thọc sâu vào nội thành chiếm Dinh Độc Lập. Quân đoàn 2 do Thiếu tướng Nguyễn Hữu An làm Tư lệnh và Thiếu tướng Lê Linh làm Chính uỷ, có ba sư đoàn bộ binh và các đơn vị binh chủng (khoảng 40.000 người) có nhiệm vụ đánh chiếm Bà Rịa, Nước Trong, Long Bình, chặn sông Lòng Tàu, sau đó phát triển vào nội thành cùng quân đoàn 4 chiếm Dinh Độc Lập.

Hướng tây và tây nam, Đoàn 232 do Trung tướng Lê Đức Anh làm Tư lệnh và Thiếu tướng Lê Văn Tưởng làm Chính ủy, có ba sư đoàn bộ binh, ba tiểu đoàn xe tăng thiết giáp và một đại đội thiết giáp, một tiểu đoàn pháo ly 130 ly, một trung đoàn và năm tiểu đoàn pháo cao xạ cùng với bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương Quân khu 8 tất cả khoảng 4.200 nguời Lực lượng trên hướng này có nhiệm vụ tiêu diệt Sư đoàn 25 nguỵ, cắt đứt đường số 4 sau đó thọc sâu đánh chiếm biệt khu thủ đô nguỵ, Tổng nha cảnh sát.

17 giờ ngày 26-4-1975, trận tổng công kích vào Sài Gòn bắt đầu.

Hướng đông đông-nam, sau 45 phút pháo bắn chuẩn bị, thê đội 1 của Quân đoàn 2 gồm bộ binh và xe tăng bắt đầu tiến công các cụm phòng thủ của địch trong hành tiến. Sư đoàn 325 tiến đánh Chi khu Long Thành, tiêu diệt một tiểu đoàn địch, bắt 500 tên. Sau đó vượt đường số 15, giải phóng Phước Tường, bao vây Long Tân. Sư đoàn 3 (Quân khu 5) dưới sự chỉ huy của Bộ Tư lệnh Quân đoàn 2, đánh chiếm quận lỵ Đức Thạnh và thị xã Bà Rịa. Phối hợp bộ đội chủ lực. lực lượng vũ trang địa phương giải phóng các huyện Xuyên Mộc, Long Lễ, Long Điền, Đất Đỏ. Trưa 27-4, thị xã Bà Rịa và toàn tỉnh Phước Tuy được giải phóng.

Sư đoàn 304 tiến công căn cứ Nước Trong, một mục tiêu quan trọng, trên đường tiến quân của quân đoàn. Tại đây, học viện sĩ quan thiết giáp và sĩ quan Thủ Đức của địch đến thực tập cùng với Lữ đoàn 468 lính thủy đánh bộ và Trung đoàn 318 thiết giáp ngày chống cự quyết liệt trong suốt ngày 27-4. Hơn 100 lần chiếc máy bay địch liên tục đánh vào các trận địa của ta. Trời nắng gắt các chiến sĩ ta khát nước đến cháy cổ. Sư đoàn phải cho xe vượt lửa đạn, vận chuyển nước đến từng phân đội. Bộ Tư lệnh Quân đoàn chỉ thị cho các sư đoàn bỏ lối đánh vỗ mặt, tập trung xe tăng đánh vào cạnh sườn và sau lưng địch. Đến 17 giờ ngày 28-4, toàn bộ quân địch tại căn cứ Nước Trong bị tiêu diệt.

Đội hình tiến công của Quân đoàn 4 phát triển theo trục đường số 1. Có kinh nghiệm của trận đánh Xuân Lộc, Sư đoàn 341 nhanh chóng đập tan khu vực phòng ngự của địch, làm chủ chi khu Trảng Bom do Sư đoàn 18 bộ binh và Trung đoàn 5 thiết giáp ngụy chiếm giữ (10 giờ ngày 27- 4).

Phát huy thắng lợi, Quân đoàn 4 tiến đánh Hố Nai (ngoại vi thị xã Biên Hòa). Tại đây, Lữ đoàn 3 kỵ binh thiết giáp và Lữ đoàn 4 dù ngụy đã xây dựng những cụm phòng ngự mạnh có các tuyến hỏa lực chống tăng để ngăn chặn cuộc tiến công của ta. Lực lượng đi đầu của quân đoàn nhiều lần tổ chức đột phá nhưng đến chiều 28-4 vẫn chưa qua được Hố Nai.

Tuy nhiên, trước sức tiến công mãnh liệt của ta và do pháo binh chiến dịch đặt tại Hiếu Liêm bắn phá dữ dội làm tê liệt sân bay Biên Hoà. Chiều 28-4, địch phải di tản máy bay về sân bay Tân Sơn Nhất. Sở chỉ huy Quân đoàn 3 ngụy bỏ Biên Hoà chạy về Gò Vấp.

Hướng tây và tây nam, Sư đoàn 5 (Đoàn 232), Sư đoàn 8 (Quân khu 8) cắt đứt đường số 4 từ cầu Bến Lứa đến ngã ba Trung Lương và Cai Lậy đến An Hữu, ngăn chặn các sư đoàn 7.9 và 22 nguỵ, tạo điều kiện thuận lợi cho các hướng chiến dịch. Sư đoàn 3 đánh chiếm đầu cầu bảo đảm cho lực lượng đột kích chủ yếu là Sư đoàn 9 bộ binh và binh khí kỹ thuật vượt sông Vàm Cỏ Đông. Mặc dù gặp nhiều khó khăn do thiếu khí tài và bến bãi, đường bị lầy lội thêm sau những trận mưa to, các đơn vị công binh được nhân dân địa phương tận tình giúp đỡ đã tổ chức tốt việc vượt sông, đưa Sư đoàn 9 và một bộ phận xe, pháo sang chiếm lĩnh khu vực Tây Vĩnh Lộc và Mỹ Hạnh. Các trung đoàn 24 và 28 đánh địch mở rộng hành lang phát triển lên phía bắc.

Hướng bắc, Quân đoàn 1 sử dụng Sư đoàn 312 có Tiểu đoàn 2 bộ đội địa phương phối hợp tiêu diệt một số trận địa pháo địch, làm chủ đoạn đường 16, bao vây căn cứ Phú Lợi và chiếm lĩnh khu vực phía bắc thị xã Thủ Dầu Một, không cho Sư đoàn 5 ngụy đưa lực lượng về Sài Gòn.

Hướng tây bắc, Quân đoàn 3 tập trung hỏa lực pháo binh, tiêu diệt 11 trong số 18 trận địa pháo địch ở khu vục tác chiến, bảo đảm cho các đơn vị triển khai đội hình tiến công địch. Sư đoàn 316 chốt chặn trên đường số 1 và đường số 22, kiềm chế Sư đoàn 25 bộ binh ngụy, không cho chúng rút từ Tây Ninh về Đồng Dù và Hóc Môn. Sư đoàn 320A đưa lực lượng áp sát, chuẩn bị tiến đánh căn cứ Đồng Dù.

Tại vùng ven Sài Gòn, bộ đội đặc công, biệt động nhanh chóng đánh chiếm các cầu qua sông, chuẩn bị cho các binh đoàn binh chủng hợp thành tiến vào thành phố. Đây là một nhiệm vụ rất quan trọng đòi hỏi bộ đội đặc công không những phải đánh chiếm và còn phải bám trụ đánh địch phản kích, giữ bằng được tất cả các cầu trên tất cả các hướng tiến quân. Được nhân dân và các lực lượng vũ trang tại chỗ hết lòng giúp đỡ và phối hợp chiến đấu, các đơn vị đã bí mật ém sẵn lực lượng từ truớc. Ngày 27 và 28-4, Trung đoàn 113 đặc công đánh chiếm cầu Rạch Chiếc, cầu Rạch Cát. Trung đoàn 115 đặc công cùng với một tiểu đoàn của Trung đoàn Gia Định chiếm cầu Bình Phước, làm chủ xa lộ Đại Hàn, đoạn từ cầu Bình Phước đến Quán Tre. Trung đoàn 116 chiếm cầu xa lộ Biên Hòa. Các trận chiến đấu, chiếm và giữ các cầu trên đuờng tiến vào thành phố diễn ra vô cùng quyết liệt. Bộ đội đặc công với lực lượng không lớn đã đánh lui hàng chục đợt phản kích của địch, bảo vệ được cầu cho đến khi các binh đoàn lớn đánh vào nội thành, góp phần quan trọng vào thắng lợi nhanh chóng của chiến dịch và khôi phục thành phố sau chiến tranh.

Phối hợp cuộc tiến công của các binh đoàn chủ lực, bộ đội không quân cũng được lệnh bước vào chiến đấu. 15 giờ 40 phút ngày 28-4, một biên đội gồm năm máy bay A37 do phi công Nguyễn Văn Lục chỉ huy, phi công Nguyễn Thành Trung (người đã ném bom Dinh Độc Lập ngày 8-4) dẫn đường cất cánh từ sân bay Thành Sơn (Phan Rang) bay về phía Sài Gòn. Vượt qua mạng rađa cảnh giới của địch, biên đội đã ném bom chính xác vào khu vực để máy bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, phá hủy 24 máy bay, diệt 200 binh sĩ và nhân viên ngụy trực chiến ở sân bay. Tiếng bom nổ ở Tân Sơn Nhất làm rung chuyển cả thành phố Sài Gòn. Quân địch kinh hoàng vì bất ngờ. Việc di tản bằng máy bay có cánh của địch từ sân bay Tân Sơn Nhất bị tê liệt. Mỹ buộc phải tổ chức chiến dịch “di tản liều mạng” bằng máy bay lên trung.

Đến chiều 28-4, sau hai ngày đêm chiến đấu, quân đội ta phá vỡ các khu vực phòng thủ vòng ngoài của địch, cắt đứt đường số 4, tăng cường vây ép Sài Gòn trên các huớng và các cơ quan chỉ huy Quân đoàn 3 ngụy bỏ chạy. Mất chỉ huy về chiến lược, chiến dịch, quân địch càng hoang mang rối loạn.

Thời cơ mở trận tổng công kích trên toàn mặt trận đã đến. Đêm 28-4, Bộ Tư lệnh chiến dịch ra lệnh cho các cánh quân tiến công đồng loạt vào sáng 29-4. Đồng thời chỉ thị cho các quân khu 8 và 9 phối hợp tiến công và nổi dậy giải phóng đồng bằng Nam Bộ.

5 giờ sáng 29-4, trước giờ các cánh quân cùng tiến vào nội thành Sài Gòn. Bộ Chính trị đã gửi điện nhiệt liệt khen ngợi toàn thể các đơn vị lập được chiến công lớn trong những ngày qua. Bộ Chính trị kêu gọi toàn thể cán bộ, chiến sĩ, đảng viên, đoàn viên thanh niên nhanh chóng đánh thẳng vào sào huyệt cuối cùng của địch với khí thế hùng mạnh và của một quân đội trăm trận trăm thắng, đập tan mọi sức đề kháng của địch, kết hợp tiến công và nổi dậy giải phóng hoàn toàn thành phố Sài Gòn - Gia Định. Đồng thời phải giữ nghiêm kỷ luật, triệt để chấp hành mọi chỉ thị mệnh lệnh, bảo vệ tính mạng và tàn sản của nhân dân, nâng cao tính chất cách mạng và truyền thống quyết thắng của quân đội, giành thắng lợi hoàn toàn cho chiến dịch lịch sử mang tên Bác Hồ vĩ đại.

Lời kêu gọi của Bộ Chính trị được phổ biến đến cán bộ, chiến sĩ toàn mặt trận. Tin chiến thắng của các cánh quân được thông báo kịp thời. Những khẩu hiệu động viên ngắn gọn, thiết thực “Chậm trễ là có tội với lịch sử”, “Thời cơ là mệnh lệnh”, được nêu lên, tất cả các đơn vị đều bừng khí thế tiến công quyết tâm nhanh chóng, cắm cờ lên Dinh Độc lập.

Hướng đông, Sư đoàn 325 (Quân đoàn 2) đánh chiếm chi khu Nhơn Trạch, khu Thành Tuy Hạ, phát triển đến Cát Lái. Bộ Tư lệnh chiến dịch chỉ thị cho pháo binh Quân đoàn 2 đưa trận địa pháo 130 ly đến Nhơn Trạch bắn vào sân bay Tân Sơn Nhất. Nhhững loạt bắn chính xác làm sân bay Tân Sơn Nhất chìm ngập trong lửa đạn, bị tê liệt hoàn toàn.

Binh đoàn thọc sâu của Quân đoàn 2 gồm Trung đoàn 66 bộ binh, một lữ đoàn - xe tăng một tiểu đoàn pháo cao xạ và một tiểu đoàn công binh hùng dũng tiến về phía trước. Tiếng pháo vừa dứt, binh đoàn thọc sâu đã tiến tới cầu Xa Lộ trên sông Đồng Nai, bắt liên lạc với Trung đoàn 116 đặc công đang giữ vững đầu cầu sau nhiều lần đánh lui các đợt phản kích của một tiểu đoàn địch. Cán bộ chiến sĩ đặc công ngồi trên xe tăng dẫn đường và cùng với chiến sĩ bộ binh tiêu diệt các ổ phuc kích của địch, bảo đảm cho xe tăng vượt qua cầu, tiến nhanh vào nội thành.

Sư đoàn 341 quân đoàn 4 và quân đoàn 6 bộ binh Quân khu 7 vòng qua Hố Nai đánh vào Biên Hoà. Đội hình thọc sâu của Quân đoàn 4 gồm hai trung đoàn bộ binh (Trung đoàn 144 và 165 thuộc quân đoàn 7 và các tiểu đoàn xe tăng, pháo cao xạ tiến công theo đường số 1.

Huớng bắc, sư đoàn 312 (Quân đoàn 1) tiến công căn cứ Phú Lợi, Trung đoàn 209 (sư đoàn 312) chốt chặn trên đường số 13 và đường liên tỉnh số 14 diệt cánh quân địch rút chạy từ Lai Khê - Bến Cát thị xã Bình Dương, bắt 200 tên. Đội hình thọc sâu của quân đoàn gồm hai trung đoàn 27 và 48 bộ binh (Sư đoàn 320B) các tiểu đoàn binh chủng nhanh chóng đánh chiếm chi khu Tân Uyên, căn cứ Lái Thiêu, mở đường tiến xuống Gò Vấp.

Huớng tây bắc, Sư đoàn 320A (Quân đoàn 3) tiến công căn cứ Sư đoàn 25 ngụy tại Đồng Dù. Địch dùng xe tăng đặt trong công sự bắn chặn các cửa mở vào cho bộ binh phản kích vào phía sau đội hình của ta. Kết hợp thọc sâu với vu hồi bằng sức mạnh hiệp đồng binh chủng. Sư đoàn 320A đã làm chủ căn cứ Đồng Dù, sau sáu giờ chiến đấu quyết liệt,diệt 560 tên, bắt 880 tên, thu 17 khẩu pháo lớn (có ba khẩu 175 ly) và 439 xe tăng. Lý Tòng Bá, Chuẩn tướng Tư lệnh Sư đoàn ngụy chạy trốn bị du kích Củ Chi bắt sống. Nắm thời cơ địch đang hoang mang dao động sau khi mất Đồng Dù, sư đoàn 316 chuyển từ bao vây ngăn chặn sang tiến công tiêu diệt và làm tan rã hai trung đoàn 46 và 49 Sư doàn 2 ngụy tại Phước Hiệp, Trảng Bàng. Gò Dầu Hạ... Lực lượng chủ yếu phòng thủ cửa ngõ tây - bắc Sài Gòn bị tiêu diệt. Binh đoàn thọc sâu của quân đoàn gồm Sư đoàn 10 bộ binh và các đơn vị binh chủng tiến theo đường số 1 vượt qua cầu Bông do Trung đoàn 198 đặc công đã chiếm giữ từ trước, nhanh chóng vượt qua Hóc Môn, tiêu diệt quân địch tại Trung tâm huấn luyện Quang Trung. 24 giờ ngày 29-4, binh đoàn tiến thẳng xuống ngã ba Bà Quẹo, đánh vào sân bay Tân Sơn Nhất.

Hướng tây và tây nam, Đoàn 232 phối hợp pháo binh và xe tăng giải phóng thị xã Hậu Nghĩa... Tàn quân địch tháo chạy theo đường liên tỉnh số 8 bị Trung đoàn Gia Định chặn đánh bắt hơn 1.000 tên. Binh đoàn thọc sâu của đoàn 232 gồm Sư đoàn 9 và một số đơn vị binh chủng nhanh chóng tiến đến vùng ven thành phố.

Tất cả như một vòng kim cô dưới sự chỉ huy của Bộ chỉ huy chiến dịch, sự chỉ đạo chặt chẽ kịp thời của Bộ Chính trị, Bộ Tổng tư lệnh, xiết chặt đầu não của kẻ thù và đúng 11 giờ 30 phút ngày 30-4, cờ chiến thắng đã tung bay trên nóc Dinh Độc lập của ngụy quyền Sài Gòn.